Câu chuyện quốc tế: Đòn cảnh báo từ nước Nga

Nghề sản xuất rượu vang của Gru-ri-a bị ảnh hưởng nặng nề sau khi Nga ngừng nhập khẩu rượu của nước này (Ảnh AP)

"Tôi không muốn bất cứ ai nói với Nga bằng thứ ngôn ngữ kích động và hăm dọa. Ở đây tôi đang nói tới Gru-di-a", Tổng thống Pu-tin tuyên bố như vậy trong phiên họp của Đu-ma Quốc gia Nga ngày 4-10. Nước Nga vẫn tiếp tục phản ứng mạnh sau khi 4 sĩ quan Nga bị bắt giữ với tội danh gián điệp. Xem ra, biện pháp trả đũa kinh tế của Nga với Gru-di-a sẽ còn kéo dài.

Truân chuyên rượu vang Gru-di-a

Tháng 10 là thời điểm thu hoạch nho ở huyện Ca-khe-ti, cách thủ đô Tbi-li-xi của Gru-di-a khoảng 100km về phía đông. Nhưng khác với không khí nhộn nhịp mọi năm, năm nay, số người đi thu hoạch nho ít hơn, tâm trạng cũng ít hồ hởi hơn. Điều này cũng dễ hiểu bởi trong hơn một tuần qua, căng thẳng ngoại giao giữa Nga và Gru-di-a đã lên tới đỉnh điểm, dẫn tới một loạt biện pháp cấm vận kinh tế của Nga đối với Gru-di-a.

Cầm trên tay chùm nho chín, ông Du-ráp Ra-ma-da-sơ-vi-li, giám đốc hãng sản xuất rượu Telavi Wine Cellar, một trong những cơ sở sản xuất rượu nổi tiếng của Gru-di-a, buồn bã nói: "Tôi chẳng còn hy vọng thu lãi vào vụ nho năm nữa khi mà không xuất được rượu sang Nga". Theo ông Ra-ma-da-sơ-vi-li, rượu vang Telavi ở vùng Ca-khe-ti nổi tiếng từ bao đời nay. Những năm sau chiến tranh thế giới thứ hai và cả sau khi Liên Xô tan rã, dù gặp phải nhiều trở ngại, người dân vùng Ca-khe-ti vẫn duy trì được nghề sản xuất rượu nho truyền thống, đáp ứng nhu cầu thị trường thế giới, mà chủ yếu là xuất sang Nga. Nhưng ngày 27-3 vừa qua, Nga đã quyết định không nhập khẩu rượu sản xuất tại Gru-di-a vì lý do 40% rượu vang nhập từ Gru-di-a là giả và có hại cho sức khỏe người tiêu dùng. Tháng 5-2006, thêm một sản phẩm nữa do Gru-di-a sản xuất là nước khoáng nhãn hiệu Borjomi bị cấm nhập khẩu vào Nga vì lý do tương tự.

Ngay khi được ban hành, lệnh cấm đã tác động tiêu cực tới thị trường rượu của Gru-di-a. Sản xuất rượu hàng năm của Gru-di-a đang từ 50 triệu chai năm 2005 đã giảm xuống chỉ còn 20 triệu chai trong năm nay. Ông Ra-ma-da-sơ-vi-li nói: "Năm 2005, Telavi Wine Cellar bán được 2,5 triệu chai rượu sang Nga. Nếu năm nay bán được 1,7 triệu chai là may mắn lắm rồi". Nhưng hi vọng của ông Ra-ma-da-sơ-vi-li đã vụt tắt khi Nga vẫn giữ quyết định duy trì lệnh phong tỏa họat động kinh tế với Gru-di-a.

Khi “láng giềng gần” bị lãng quên

Rõ ràng là Gru-di-a không lường trước được hậu quả của việc bắt giữ 4 sĩ quan Nga hôm 27-9 vừa qua. Mặc dù số người này đã được thả và trở về Mát-xcơ-va an toàn, nhưng Nga vẫn cho ngưng tất cả các kênh kinh tế cũng như cắt tất cả các con đường giao thông, bưu chính trọng yếu với người láng giềng nhỏ bé ở phía nam. Đây cũng là lần đầu tiên Nga đưa ra những biện pháp trừng phạt như vậy đối với một quốc gia thuộc Liên Xô cũ.

Căng thẳng giữa Gru-di-a và Nga đã âm ỉ kể từ khi ông Sa-ca-sơ-vi-li lên làm Tổng thống Gru-di-a sau "cách mạng hoa hồng" cuối năm 2003. Cơn bùng phát đầu tiên xuất hiện khi Gru-di-a cho rằng Nga "dàn dựng" kịch bản phá hoại đường ống dẫn khí và đường dây tải điện, nhằm gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng buộc nước này phải lệ thuộc vào Nga. Gru-di-a cáo buộc rằng, Nga đã phát động một cuộc “chiến tranh kinh tế” nhằm trừng phạt Gru-di-a tội thân Mỹ và phương Tây. Nga phản ứng lại bằng tuyên bố cho rằng đây là con bài chính trị của Gru-di-a nhằm nói xấu Nga, đồng thời nhắc khéo ông Sa-ca-sơ-vi-li rằng phương Tây ở rất xa, còn Mát-xcơ-va và Tbi-li-xi đã gắn bó bên nhau hàng thế kỷ nay, vì vậy Gru-di-a đừng quên câu "bán anh em xa, mua láng giềng gần".

Mối quan hệ "cơm không lành, canh chẳng ngọt" giữa Nga và Gru-di-a càng trở nên xấu hơn khi Gru-di-a bắt giữ 4 sĩ quan Nga ở Gru-di-a với cáo buộc gián điệp. Phản ứng mạnh nhất là Quốc hội Nga đã lên kế hoạch thảo luận một dự luật mới, có thể cấm người Gru-di-a đang sống ở Nga chuyển tiền về nhà. Hiện có khoảng một triệu người Gru-di-a đang sống ở Nga và rất nhiều gia đình ở Gru-di-a phụ thuộc vào những khoản kiều hối mà người thân kiếm được từ Nga chuyển về nước.

Hiện vẫn chưa rõ Nga sẽ kéo dài lệnh đóng băng các quan hệ kinh tế với Gru-di-a trong bao lâu, nhưng theo thống kê của Gru-di-a, các biện pháp trên sẽ khiến nước này thiệt hại khoảng 35 đến 40 triệu USD. Kim ngạch xuất khẩu sang Nga của Gru-di-a đã giảm từ 18,7 triệu USD trong tháng 2-2006 xuống còn 3,6 triệu USD vào tháng 4 và dừng lại ở mức 3,2 triệu USD vào tháng 6. Bộ trưởng Cải cách kinh tế Gru-di-a Ca-kha Ben-du-kít-dơ nhận định, việc Nga quyết định ngừng nhập khẩu rượu của Gru-di-a khiến thâm hụt ngân sách của nước này tăng lên 1,6 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm nay và làm chỉ số tăng trưởng GDP trong năm 2006 của Gru-di-a có thể giảm 1,5%.

Theo giới phân tích, nước Nga còn con bài nặng ký nữa là dầu khí. Nga hiện cung cấp tới 26% lượng khí đốt tiêu thụ tại Liên minh châu Âu (EU) và một số nước Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG), trong đó có Gru-di-a. Còn nhớ, trong vụ trục trặc đường ống dẫn khí đốt từ Nga sang Gru-di-a kéo dài có vài ngày mà cả đất nước này đã chao đảo. Có thể nói nền kinh tế của Gru-di-a phụ thuộc nhiều vào Nga. Điều này thể hiện rõ ở chỗ phần lớn hàng xuất khẩu của Gru-di-a đều được đưa sang Nga, còn Nga thì bán hàng cho Gru-di-a với giá rẻ hơn rất nhiều so với các nước khác. Vì vậy, giới quan sát cho rằng, Gru-di-a cần phải tỉnh táo để nhìn nhận vấn đề trước khi đưa ra quyết định bài Nga của mình./.

KIM OANH