Các quốc gia phản ứng với thuế quan mới của Mỹ

Ngày 24-7, The Business Times dẫn tuyên bố của Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan cho rằng Mỹ “không có cơ sở kỹ thuật hay kinh tế” để áp mức thuế 12,5% lên Singapore. Phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ở Philippines, ông Balakrishnan nhấn mạnh Mỹ đang thặng dư thương mại với Singapore. Theo ông, Singapore không phải mục tiêu của Mỹ nhưng không muốn trở thành bên bị thiệt hại ngoài dự kiến.

Giới chức Australia cũng bày tỏ phản đối mức thuế áp đối với nước này. Trong một phát biểu, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho rằng thuế quan chống lao động cưỡng bức mới do Washington công bố là "vô lý", đồng thời cho biết sẽ tiếp tục thảo luận với phía Mỹ về thương mại và lao động cưỡng bức. Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại và Du lịch Australia Don Farrell nhận định các mức thuế này là không chính đáng, không phù hợp với thỏa thuận thương mại tự do song phương và nên được dỡ bỏ. Ông đồng thời nhấn mạnh các biện pháp chống lao động nô lệ hiện đại của Australia thuộc hàng mạnh nhất thế giới.  

Một tàu chở hàng chất đầy container tại cảng Oakland (California, Mỹ), ngày 4-8-2025. Ảnh: Reuters

Cùng ngày, Trung Quốc đã phản đối các mức thuế mới mà Mỹ áp đặt đối với nước này và 59 đối tác thương mại khác, trong đó Trung Quốc chịu mức thuế cao nhất 12,5%. Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 24-7, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm khẳng định, Bắc Kinh phản đối mọi hình thức áp thuế đơn phương, đồng thời nhấn mạnh chiến tranh thuế quan và chiến tranh thương mại không có lợi cho bất kỳ bên nào.

Phần lớn năm 2025, Trung Quốc và Mỹ trải qua một cuộc chiến thương mại leo thang, song đã đạt được thỏa thuận khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau vào tháng 10 cùng năm. Sau chuyến thăm của ông Trump tới Bắc Kinh năm 2026, Trung Quốc cho biết sẽ hợp tác với Mỹ để giảm thuế quan, nhưng các mức thuế mới nhất đã đe dọa làm gia tăng căng thẳng thương mại giữa hai nước.

Trước đó, Văn phòng đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thông báo từ ngày 24-7, nước này sẽ áp mức thuế từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với lý do liên quan đến lao động cưỡng bức. Biện pháp này thay thế mức thuế toàn cầu tạm thời 10% mà ông Trump áp đặt, vốn hết hiệu lực vào ngày 24-7. Các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ như Canada, Mexico, Trung Quốc đều nằm trong số 60 đối tác thương mại chịu các mức thuế mới. Anh, Australia, Ấn Độ và 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) cũng bị ảnh hưởng.

Khoản thuế bổ sung này là kết quả của cuộc điều tra do Trưởng đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khởi xướng hồi giữa tháng 3, nhằm xác định liệu các đối tác thương mại của Mỹ đã loại bỏ hoàn toàn khỏi chuỗi cung ứng những sản phẩm có sử dụng lao động cưỡng bức hay chưa. Các mức thuế mới bao gồm một loạt trường hợp được miễn trừ, trong đó có phân bón và một số loại nhiên liệu, hai mặt hàng hiện đang tăng giá mạnh do xung đột tại Trung Đông. Một số loại thực phẩm, ô tô, kim loại và dược phẩm cũng được miễn áp thuế.

Trước tác động của mức thuế mới, nhiều nước bị ảnh hưởng đã tìm cách ứng phó thông qua đàm phán, duy trì các mặt hàng được miễn thuế và bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp xuất khẩu. Tại khu vực Đông Nam Á, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim ngày 24-7 cho biết nước này sẽ tiếp tục trao đổi với Mỹ về mức thuế mới liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức nếu kết quả đàm phán hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu. Tại buổi họp báo ở thủ đô Kuala Lumpur, ông Anwar Ibrahim cho hay, Chính phủ Malaysia đã lưu ý thông báo mới nhất của Mỹ về mức thuế và Malaysia sẽ tiếp tục thương lượng nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia. 

Trong khi đó, một số nước cho rằng động thái áp thuế mới của Mỹ không gây xáo trộn đáng kể so với mức thuế trước đó đã hết hiệu lực. Dù phản đối các cáo buộc về lao động cưỡng bức, Chính phủ Thụy Sĩ vẫn ghi nhận Mỹ đang tuân thủ cam kết trước đây với Thụy Sĩ về mức trần thuế tối đa 12,5%. Anh cũng ghi nhận động thái áp thuế mới sẽ không gây tác động tiêu cực. "Thỏa thuận giữa Anh và Mỹ vẫn đang được duy trì", Người phát ngôn Chính phủ Anh cho biết.

Tổng thống Mỹ từ lâu đã coi thuế quan là công cụ vừa giúp tăng thu ngân sách, vừa tạo lợi thế trong đàm phán thương mại, bất chấp chỉ trích rằng chính sách này làm tăng chi phí nhập khẩu và giá cả đối với người tiêu dùng Mỹ. Theo giới phân tích, diễn biến mới nhất báo hiệu cuộc chiến thuế quan của Washington vẫn sẽ tiếp tục kéo dài và những bước đi tiếp theo của chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể sẽ làm thay đổi cục diện thương mại toàn cầu.