Chị Phụng, một nhân viên nhà hàng 32 tuổi ở Hồng Công (Trung Quốc), vừa chỉ vào các giá hàng trống trơn trong siêu thị ở khu vực Cửu Long, vừa nói: "Tôi sợ sẽ chẳng có gạo mà ăn. Tôi đã mua hai túi trước lúc đi làm. Tôi quay lại đây định mua thêm, nhưng mà hết rồi. Ai cũng như điên cả, ai cũng như sắp chết đói". Bóng ma thiếu đói đang ám ảnh nhiều người trên thế giới, đặc biệt là ở châu Á.

Người Hồng Công hiện đổ xô đi mua gạo khiến các quầy lương thực trong siêu thị trống trơn. Chủ tịch hiệp hội sản xuất và buôn bán ngũ cốc Hồng Công cho hay, giá gạo ở Hồng Công đã tăng 20% kể từ tháng Giêng và sẽ còn tăng khoảng 30% trong hai tháng tới. Anh Dương Đào, một bình luận viên chương trình truyền hình và phát thanh ở Hồng Công nói: “Thiếu tiền thì đã khổ lắm rồi, nhưng với người Hoa, thiếu gạo là chuyện kinh khủng. Người Trung Quốc từng phải sống dưới bóng đen của nạn đói nên rất sợ thiếu gạo”.

Người dân Phi-líp-pin biểu tình phản đối giá gạo tăng cao. (Ảnh: Roi-tơ)

Chính quyền đặc khu Hồng Công đầu tuần này đã tuyên bố bảo đảm đủ lương thực cho 7 triệu dân. Các nhà buôn cũng cam kết không để khách hàng thiếu đói nhưng cũng tuyên bố: “Người dân Hồng Công không lo thiếu gạo, miễn là phải trả thêm tiền”.

Theo Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), hiện có tới 36 quốc gia đang đối mặt với tình trạng khẩn cấp về lương thực. Nguồn gạo dự trữ của thế giới trong vụ mùa này hiện đã giảm xuống còn 70 triệu tấn, mức thấp nhất trong 25 năm qua, và chưa bằng một nửa lượng gạo dự trữ hồi năm 2000. Chỉ trong những ngày cuối tháng 3, đầu tháng 4 giá gạo đột ngột tăng 31%, từ 550USD/tấn lên 760USD/tấn.

Tại châu Âu, khi người dân tiêu thụ bình quân chỉ 4,5kg gạo mỗi năm thì hệ quả chưa thấy rõ. Song, ở châu Á, với lượng tiêu thụ bình quân 60kg mỗi người/năm, tình hình đã rất nghiêm trọng. Từ năm ngoái, món cơm đã không còn xuất hiện ở nhiều tiệm ăn ở khu vực vùng Vịnh. Cửa hàng lương thực cũng thiếu gạo để bán, dẫn đến những vụ xô xát giữa người mua và người bán.

Ngày 3-4, tướng M.A-mét, Tổng tham mưu trưởng quân đội Băng-la Đét, đã kêu gọi toàn dân hãy tập thói quen ăn cơm độn khoai tây để đương đầu với cuộc khủng hoảng gạo. Băng-la Đét đang được mùa khoai tây nhưng gạo thì thiếu trầm trọng. “Ăn cơm độn khoai tây vừa làm giảm áp lực thiếu gạo vừa đủ năng lượng cho cơ thể. Chính vì vậy thói quen này cần phải được phát triển”, tướng M.A-mét nói.

Bộ Tư pháp Phi-líp-pin cũng đang đệ trình một dự luật theo đó sẽ xử tù chung thân bất cứ ai đầu cơ gạo. Quân đội cũng đã điều động để phân phối gạo cho người dân. Lượng gạo dự trữ ở Phi-líp-pin đã xuống mức thấp chưa từng thấy. Dân số tăng 1,8% mỗi năm trong khi Phi-líp-pin không còn đất để trồng thêm lúa. Không chỉ người dân châu Á bị ảnh hưởng, nhiều người dân châu Phi cũng đang lao đao vì giá gạo tăng. Người dân Xê-nê-gan đã lên kế hoạch biểu tình vào cuối tuần này để phản đối giá gạo leo thang. Với việc giá gạo tăng hơn hai lần kể từ đầu năm tới nay, để thực hiện các chương trình viện trợ lương thực cho các nước nghèo châu Phi, Chương trình lương thực thế giới của LHQ (WFP) cần bổ sung khẩn cấp khoản tài chính 160 triệu USD. Nếu không có nguồn bổ sung gấp trong những tháng tới, WFP bắt buộc phải cắt giảm các chương trình nhân đạo này.

Theo cơ quan Liên nghề Canh tác Quốc gia Pháp, thị trường gạo thế giới đang gặp nhiều khó khăn do cầu cao hơn cung. Trong 10 năm qua dân số thế giới đã tăng hai lần, nhiều hơn mức tăng sản lượng lúa gạo. Một lý do nữa, nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới là Thái Lan lại thay đổi cơ cấu cây trồng. Vì chạy theo lợi nhuận, nông dân Thái Lan trồng cây khuynh diệp trên các cánh đồng lúa. Nhờ vậy mà thu nhập hằng năm của họ tăng gấp đôi, nhưng hậu quả về lâu dài là thiếu lương thực. Mặt khác, biến đổi khí hậu trên Trái đất cũng là một nguyên nhân. Theo nghiên cứu, nhiệt độ bề mặt Trái đất tăng thêm 1 độ C thì năng suất ruộng lúa có thể giảm 10%.
Một nhà kinh doanh gạo tại Pa-ri (Pháp) cho biết, trong 25 năm kinh doanh lương thực, chưa bao giờ ông gặp khó khăn như hiện nay. Liên tục trong nhiều tuần lễ, các nhà xuất khẩu gạo của Thái Lan từ chối đơn đặt hàng, họ tích trữ gạo chờ lên giá.

Một số nhà xuất khẩu gạo lớn trên thị trường thế giới như Ai Cập, Pa-ki-xtan đã tạm ngừng xuất khẩu gạo, để giữ gạo đáp ứng nhu cầu trong nước. Ấn Độ không những không xuất khẩu gạo từ nửa năm nay, mà còn có thể sắp trở thành nước nhập khẩu gạo. Việt Nam cũng đã bắt đầu giảm khối lượng gạo xuất khẩu.

BẢO TRUNG