Sau một thời gian dài úp mở về khả năng ra tranh cử tổng thống Pháp nhiệm kỳ tới, Tổng thống Pháp G.Si-rắc đã chính thức nói lời giã biệt sự nghiệp chính trị trong bài phát biểu trên kênh truyền hình TF1 tối 11-3 vừa qua. Tuyên bố của ông Si-rắc đã góp phần làm cho cuộc chạy đua giữa các ứng cử viên vào điện Élysée thêm phần gay cấn khi mà chỉ còn hơn một tháng nữa, cử tri Pháp sẽ bước vào vòng bầu cử tổng thống đầu tiên.

Về hưu đúng lúc?

Giới phân tích cho rằng đây là một sự ra đi hợp lý, một quyết định đúng đắn được đưa ra khi mà niềm tin của người dân Pháp nơi Tổng thống của họ đã có nhiều thay đổi. Sau 12 năm cầm quyền của ông G.Si-rắc, nước Pháp đang phải đứng trước những khó khăn về nhiều mặt. Về kinh tế, trong khi những nước láng giềng như Đức và I-ta-li-a có độ tăng trưởng khá ổn định thì kinh tế Pháp lại chịu sự tăng trưởng thụt lùi trong năm qua. Nợ nhà nước lên tới 2.500 tỷ ơ-rô và tình trạng thất nghiệp gia tăng với hơn năm triệu người không có việc làm. Trong khi đó, về mặt xã hội, nước Pháp đang phải đối mặt với tình trạng chia rẽ sâu sắc trong dân chúng. Vấn đề người nhập cư trở thành một đề tài nóng trong các cuộc nghị sự và vì thế là tiêu điểm trong cuộc chạy đua vào điện Élysée sắp tới.

Mặt khác, thất bại nặng nề của đảng UMP do ông sáng lập năm 2002 trong cuộc bầu cử châu Âu năm 2004, việc người Pháp từ chối bản Hiến pháp châu Âu tháng 5-2005 và ngay sau đó là thất bại của dự án luật lao động mới PME đầu năm 2006 dường như là những dấu hiệu báo trước cho sự rút lui của vị chính trị gia dày dạn này.

Tất cả những ứng cử viên cho vị trí tổng thống sắp tới đều cố gắng khẳng định sự khác biệt trong chính sách của họ so với các kế hoạch của Tổng thống Si-rắc đang tiến hành hiện nay. Với ứng cử viên của đảng UMP N.Xác-cô-di thì đó sẽ là một sự “cắt đứt”, một sự thay đổi mang tính bước ngoặt so với chính sách của chính phủ hiện thời. Với X.Roi-an của đảng Xã hội Pháp thì sẵn sàng viết nên “một trang sử mới” cùng những người Pháp ngay sau sự ra đi của Tổng thống Si-rắc. Bên cạnh đó, những cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy đa số người Pháp đều không ủng hộ cho một nhiệm kỳ thứ ba của Tống thống G.Si-rắc.

Người ta cho rằng tất cả những yếu tố trên cộng với những lý do cá nhân đã dẫn tới quyết định ra đi được coi là tất yếu của ông Si-rắc sau cuộc bầu cử Tổng thống năm nay.

Người Pháp đứng giữa ngã ba

Cuộc chạy đua giành chức tổng thống Pháp nhiệm kỳ 2007-2012 đang trở nên cực kì gay cấn vì ngoài 2 ứng cử viên nặng ký là X.Roi-an và N.Xác-cô-di còn có sự xuất hiện của “nhân vật thứ ba” cũng thu hút sự quan tâm của cử tri không kém. Đó là Ph.Bay-ru, chủ tịch Liên minh vì dân chủ (UDF, theo đường lối ôn hòa), người được báo giới gọi là “nhân vật thứ ba” bởi tuyên bố muốn làm cầu nối cho cái mà ông gọi là sự chia rẽ tả - hữu. Kết quả cuộc thăm dò dư luận mới đây cho thấy ông Bay-ru nhận được 17% phiếu ủng hộ - chỉ thua bà Roi-an 6 điểm. Một số người thậm chí cho rằng Bay-ru sẽ đánh bại Roi-an hoặc Xác-cô-di ở vòng 2 của cuộc bầu cử.

Ông G.Các-ca-xon - giáo sư công pháp Đại học Paris X Nanterre và Trường Chính trị học Paris - phân tích rằng trong những cuộc bầu cử gần đây ở Pháp, đa số tổng thống được chọn đều đã có kinh nghiệm điều hành đất nước một thời gian. Lần này, hai ứng viên sáng giá nhất là N.Xác-cô-di và S.Roi-an đều là “lính mới”, do đó không tránh khỏi những thiếu sót gây thất vọng. Tuy sẽ bỏ phiếu cho bà X.Roi-an, nhưng ông cho biết không hoàn toàn tin tưởng vào lựa chọn của mình. “Không có ứng viên nào đủ thuyết phục để tôi đặt trọn niềm tin và mong muốn người đó nắm quyền lực tuyệt đối”.

Thái độ của ông Các-ca-xon dường như cũng là tâm trạng chung của không ít người Pháp. Trong một cuộc thăm dò dư luận mới đây, 2/3 trong số người dân Pháp thừa nhận họ vẫn chưa chắc chắn sẽ bỏ phiếu ủng hộ cho ứng cử viên nào tại vòng 1 bầu cử Tổng thống diễn ra vào 22-4 tới đây. Và nếu một ứng cử viên không hội đủ số lượng phiếu cần thiết, những người ủng hộ sẽ buộc phải tìm một ứng cử viên khác tại vòng 2 hoặc là từ bỏ quyền công dân của mình-tức là không tham gia bỏ phiếu. Sự do dự của người dân chính là điều mà nhiều chính trị gia ở Pháp lấy làm lo ngại. Họ sợ kịch bản cuộc bầu cử tổng thống năm 2002 lặp lại, khi ứng viên cực hữu Lơ Pen bất ngờ thu được tới 16,86% phiếu ủng hộ để lọt vào vòng hai, vượt trên cả cựu thủ tướng L.Giô-xpanh và chỉ chịu thua ông Si-rắc ở kết quả cuối cùng.

Và năm nay, chưa thể nói trước điều đó có xảy ra lần nữa hay không nhưng cũng không loại trừ trường hợp lịch sử có thể lặp lại.

THU TRANG