Trong một bài viết mới đây, kênh truyền hình Al Jazeera cho biết, cách đây 69 năm, Liên Xô phóng thành công Sputnik 1-vệ tinh nhân tạo đầu tiên-vào quỹ đạo trái đất, mở ra kỷ nguyên vũ trụ và khởi đầu cho cuộc chạy đua với Mỹ. 10 năm sau đó, Hiệp ước không gian vũ trụ do Mỹ, Anh và Liên Xô ký kết bắt đầu có hiệu lực vào tháng 10-1967, quy định vũ trụ được thăm dò và sử dụng vì mục đích hòa bình, đồng thời không quốc gia nào có thể tuyên bố chủ quyền đối với vũ trụ.

Đến năm 1999, Liên hợp quốc bắt đầu tổ chức Tuần lễ Vũ trụ thế giới (từ ngày 4 đến 10-10) nhằm tôn vinh những đóng góp của công nghệ vũ trụ vì lợi ích nhân loại. Ngày nay, hơn 80 quốc gia đã đưa vệ tinh lên quỹ đạo và công dân của hơn 50 trong số các quốc gia này đã bay vào vũ trụ.

Theo Al Jazeera, thế giới hiện chưa thống nhất một ranh giới duy nhất để xác định vũ trụ bắt đầu từ đâu. Hầu hết tổ chức quốc tế sử dụng đường Karman ở độ cao 100km so với trái đất, trong khi quân đội, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và Cục Hàng không Liên bang của Mỹ xem những ai bay ở độ cao trên 80km là đã bay vào vũ trụ. “Dù theo cách nào, khoảng cách trên cũng gần hơn nhiều so với hình dung. Nếu trái đất có kích thước bằng một quả táo, ranh giới vũ trụ sẽ chỉ cách bề mặt quả táo một khoảng bằng độ dày lớp vỏ của nó”, Al Jazeera ví von.

Bà Valentina Tereshkova là người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ. Ảnh: Getty Images 

Xét theo tiêu chuẩn đường Karman, ít nhất 746 người đến từ 52 quốc gia đã bay vào vũ trụ. Một số người mang hai quốc tịch, trong khi một số người bay vào vũ trụ với tư cách công dân của những quốc gia hiện không còn tồn tại, ví dụ như Liên Xô. Đứng đầu danh sách là Mỹ với 369 người đã bay vào vũ trụ, trong khi số liệu đối với Liên Xô/Nga là 138 người.

Người đầu tiên trên thế giới bay vào vũ trụ là phi hành gia Liên Xô Yuri Gagarin. Vào ngày 12-4-1961, tàu vũ trụ Vostok 1 mang theo Yuri Gagarin đã bay một vòng quanh trái đất với tốc độ khoảng 27.400km/giờ trong chuyến bay kéo dài 108 phút. Sứ mệnh Vostok 1 mang lại cho Liên Xô một thắng lợi quan trọng trong giai đoạn đầu của cuộc chạy đua vào vũ trụ thời kỳ Chiến tranh lạnh. Đến tháng 7-1969, sứ mệnh Apollo 11 của NASA đưa phi hành gia người Mỹ Neil Armstrong trở thành người đầu tiên đặt chân lên mặt trăng.

Al Jazeera khẳng định vũ trụ là lĩnh vực mà nam giới chiếm ưu thế. Trong số ít nhất 746 người đến từ 52 quốc gia đã bay vào vũ trụ có 112 phụ nữ, tương đương khoảng 15%. Vào tháng 6-1963, phi hành gia Liên Xô Valentina Tereshkova trở thành người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ. Phải 20 năm sau đó, Mỹ mới làm được điều tương tự khi nữ phi hành gia Sally Ride bay vào vũ trụ vào tháng 6-1983. Cũng không thể phủ nhận rằng, tỷ lệ phụ nữ bay vào vũ trụ có chiều hướng gia tăng, chủ yếu nhờ các chuyến bay thương mại. Hơn một nửa số phụ nữ bay vào vũ trụ kể từ năm 2020 thuộc diện mua vé hoặc được đài thọ tham gia các chuyến bay do công ty công nghệ Blue Origin của tỷ phú Mỹ Jeff Bezos thực hiện.

Theo Al Jazeera, độ tuổi trung vị của những người từng bay vào vũ trụ là 40. Năm 2021, Oliver Daemen, một công dân Hà Lan, là người trẻ nhất từng bay vào vũ trụ khi mới 18 tuổi. Trong khi đó, năm 2024, Ed Dwight, một công dân Mỹ, là người lớn tuổi nhất từng bay vào vũ trụ khi đã 90 tuổi 8 tháng.

“Hoạt động đưa người bay vào vũ trụ tiếp theo sẽ như thế nào? Vào tháng 4-2026, các phi hành gia trong sứ mệnh Artemis II của NASA đã bay quanh mặt trăng và đạt khoảng cách khoảng 406.771km so với trái đất, phá kỷ lục do sứ mệnh Apollo 13 thiết lập năm 1970. NASA dự kiến thực hiện các sứ mệnh Artemis III và Artemis IV lần lượt vào các năm 2027 và 2028. Ấn Độ có kế hoạch thực hiện chuyến bay đầu tiên đưa người vào vũ trụ vào năm 2027, trong khi Trung Quốc đặt mục tiêu đưa các phi hành gia lên mặt trăng vào khoảng năm 2030”, Al Jazeera cho biết.