“Bộ não thứ hai” của Phái bộ

Buổi sáng ở Phòng Tình báo Phân khu Đông, Phái bộ MINUSCA bắt đầu trong không khí căng như dây đàn. Không tiếng nói chuyện ồn ào, chỉ có ánh mắt dõi theo những dòng dữ liệu trên màn hình, những bản đồ an ninh dày đặc ký hiệu và tiếng lật giấy đều đều.

Trên những tấm bản đồ dày đặc ký hiệu đó là hàng trăm chi tiết nhỏ về an ninh, chính trị, xã hội của một quốc gia vẫn đang oằn mình vì xung đột. Mỗi con số, mỗi dòng báo cáo đều có thể liên quan trực tiếp đến sự an toàn của binh sĩ Liên hợp quốc và sinh mạng người dân địa phương.

Từ trái sang: Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn, Thiếu tá Lê Văn Chiến, Thượng úy Phùng Minh Cường tại Cộng hòa Trung Phi. 

Ở Phái bộ MINUSCA, các sĩ quan tình báo không chỉ thu thập thông tin mà còn phải lọc nhiễu, tổng hợp, phân tích và dự báo xu hướng an ninh. Một đánh giá chính xác có thể ngăn chặn được bạo lực, bảo vệ sinh mạng binh sĩ và dân thường. Ngược lại, một sai sót nhỏ cũng có thể phải trả giá đắt.

Trong căn phòng làm việc chung, Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn, sĩ quan tình báo Việt Nam, lặng lẽ ghi chép, so sánh, đối chiếu từng mảnh thông tin thu thập trong 24 giờ qua. “Công việc của chúng tôi giống như giải một câu đố khổng lồ, mà các mảnh ghép luôn nằm rải rác và không bao giờ đủ”, anh chia sẻ khi giới thiệu về tấm bản đồ khu vực Ndélé, nơi các nhóm vũ trang thường xuyên di chuyển dọc tuyến biên giới Sudan và Nam Sudan.

Với anh và các đồng nghiệp, mỗi con số, mỗi tin đồn, mỗi chuyển động bất thường đều có thể là “mắt xích” của một chuỗi xung đột đang âm ỉ chực bùng phát. Không súng nổ, không tiếng xe bọc thép, công việc của các sĩ quan tình báo mũ nồi xanh diễn ra trên một “mặt trận thầm lặng”, nơi trí tuệ, bản lĩnh và kỷ luật là vũ khí sắc bén nhất. “Chúng tôi không được phép sai, bởi một đánh giá thiếu chính xác có thể trả giá bằng sinh mạng”, Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn cho biết.

Một buổi sáng, tin báo về đoàn xe vũ trang xuất hiện bất thường gần Ndélé được đưa lên bàn phân tích. Nếu đứng riêng lẻ, đó có thể chỉ là một cuộc tuần tra. Nhưng khi ghép với thông tin về việc một số thủ lĩnh vũ trang đột ngột rời căn cứ, bức tranh an ninh lập tức hiện ra rõ nét hơn: Khả năng cao một cuộc họp vũ trang hoặc chiến dịch quân sự đang được chuẩn bị. Cảnh báo sớm được phát đi, giúp lực lượng Liên hợp quốc chủ động triển khai biện pháp phòng ngừa, kịp thời chặn đứng một kịch bản bạo lực từ trong trứng nước. Đối với những sĩ quan tình báo, mỗi nhiệm vụ hoàn thành xuất sắc cũng chính là chiến công thầm lặng, nhưng họ “chiến đấu” không bằng hỏa lực mà bằng tư duy quân sự và khả năng dự báo chiến lược.

Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn được trao Huy chương Vì sự nghiệp gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ngày 7-1-2026. Ảnh: ĐỨC DŨNG 

Bản lĩnh Bộ đội Cụ Hồ tại vùng “đất lửa”

Việt Nam có 3 sĩ quan tình báo đang làm việc tại các địa bàn then chốt của Phái bộ MINUSCA: Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn tại Phân khu Đông; Thiếu tá Lê Văn Chiến tại Phân khu Tây; Thượng úy Phùng Minh Cường tại lực lượng hỗn hợp ở Bambari-điểm nóng chiến lược, nơi giao thoa lợi ích của nhiều nhóm vũ trang.

Ở Phân khu Tây, tình hình an ninh luôn biến động khó lường bởi các tuyến giao thương xuyên biên giới và sự hoạt động đan xen của tội phạm vũ trang. Nhiệm vụ của Thiếu tá Lê Văn Chiến là xây dựng mạng lưới nguồn tin, tiếp nhận báo cáo từ các đơn vị tuần tra, phân tích động thái các nhóm vũ trang và đưa ra cảnh báo sớm cho bộ chỉ huy, hỗ trợ việc đưa ra quyết định tác chiến và bảo vệ dân thường.

Còn tại Bambari, Thượng úy Phùng Minh Cường giữ vai trò điều phối và quản lý toàn bộ hoạt động thu thập, xử lý thông tin của lực lượng hỗn hợp. Anh phải đối chiếu báo cáo từ nhiều hướng, đồng bộ thông tin giữa quân sự-cảnh sát-dân sự, chuyển hóa dữ liệu thô thành các bản phân tích tình báo phục vụ chỉ huy liên hợp. Đó là công việc đòi hỏi tư duy hệ thống, khả năng tổng hợp và bản lĩnh chịu áp lực cao.

Với con mắt của sĩ quan tình báo, những hiện tượng tưởng chừng rất đời thường lại mang ý nghĩa cảnh báo. Giá muối ăn và dầu ăn tăng đột biến ở Kouango không chỉ là vấn đề kinh tế mà có thể báo hiệu các tuyến tiếp tế bị phong tỏa. Những tin đồn về mâu thuẫn cộng đồng ở Zemio là dấu hiệu áp lực xã hội đang dâng cao, có nguy cơ bùng phát thành xung đột. Khi được ghép với báo cáo tuần tra và phản ánh từ người dân, các mảnh ghép ấy tạo thành bức tranh an ninh hoàn chỉnh.

Làm nhiệm vụ tình báo ở Trung Phi không chỉ là ngồi trước màn hình máy tính. Các sĩ quan Việt Nam thường xuyên bám địa bàn, tiếp xúc với người dân, phối hợp cùng lực lượng Nepal, Campuchia, Sri Lanka... để kiểm chứng thông tin tại hiện trường. Một lời kể của trưởng làng về người lạ xuất hiện ban đêm, hay một chiếc xe tải chở đầy gạo rời thị trấn, đều có thể trở thành đầu mối quan trọng cho cả chuỗi phân tích sau đó.

Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ: “Môi trường an ninh phức tạp, hạ tầng yếu kém, nhiều khu vực bị chia cắt bởi rừng rậm, sông suối khiến việc tiếp cận nguồn tin rất khó khăn. Muốn có thông tin chính xác, chúng tôi phải xây dựng lòng tin với người dân, tôn trọng phong tục tập quán của địa phương. Đôi khi chỉ là một lời chào thân thiện nhưng lại mở ra cánh cửa thông tin quý giá”.

Trong môi trường đa quốc gia, đa văn hóa, khác biệt về ngôn ngữ và phương thức làm việc, các sĩ quan tình báo Việt Nam đã chứng minh năng lực thích nghi tốt, với khả năng ngoại ngữ thành thục, tư duy phân tích sắc bén và tinh thần trách nhiệm cao. Bản lĩnh, kỷ luật, sự khiêm tốn học hỏi và tinh thần đoàn kết đã giúp họ trở thành những cộng sự tin cậy trong mắt đồng nghiệp quốc tế.

Không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chuyên môn, các sĩ quan Việt Nam còn là những “đại sứ” của tình hữu nghị, tích cực tham gia hoạt động dân vận, hỗ trợ y tế, giáo dục cho cộng đồng địa phương. Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn vẫn nhớ như in kỷ niệm phối hợp với đơn vị không quân Sri Lanka tổ chức Chương trình “Back to School” tại tỉnh Bria, trao quần áo, sách vở tặng trẻ em nghèo. “Niềm vui trong ánh mắt các em khiến tôi hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa của sứ mệnh gìn giữ hòa bình”, anh xúc động nói.

Trong bối cảnh Cộng hòa Trung Phi chuẩn bị cho tiến trình bầu cử, tình hình an ninh còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, vai trò của các sĩ quan tình báo càng trở nên đặc biệt quan trọng. Sự hiện diện hiệu quả của họ góp phần giúp Phái bộ MINUSCA chủ động phòng ngừa xung đột, bảo vệ dân thường và duy trì ổn định.

Việc cử các sĩ quan tình báo hoạt động tại điểm nóng phức tạp như Cộng hòa Trung Phi cho thấy Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc của Việt Nam hoàn toàn có khả năng cung cấp các nhân sự chất lượng, năng lực chuyên môn cao, có khả năng phân tích và xử lý thông tin ở cấp độ chiến lược.

Nhân dịp Quốc khánh Việt Nam (2-9), Tư lệnh Phái bộ MINUSCA đã gửi thư biểu dương, đánh giá cao tinh thần kỷ luật, năng lực chuyên môn và sự hợp tác của lực lượng Việt Nam. Đó không chỉ là lời khen dành cho từng cá nhân mà còn là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ thời đại mới-bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm trên hành trình gìn giữ hòa bình thế giới.