Những ngày đầu tháng 3-2026, khu vực Abiemnhom, Nam Sudan, rung chuyển bởi các cuộc xung đột bạo lực nghiêm trọng.

Theo các báo cáo ban đầu từ chính quyền địa phương và các cơ quan nhân đạo quốc tế, các vụ tấn công đã khiến gần 180 người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương, trong đó có nhiều phụ nữ và trẻ em thuộc cả 2 sắc tộc Nuer và Dinka của Nam Sudan.

 Đại úy Phạm Phú Hải trực tiếp tham gia ngoài thực địa. 

Bạo lực bùng phát đã khiến hàng nghìn người dân phải rời bỏ nhà cửa trong điều kiện hết sức khó khăn. Hơn 4.000 người đã chạy về phía khu vực Abyei để tìm nơi trú ẩn an toàn, tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo cục bộ tại khu vực vốn đã thiếu thốn về cơ sở hạ tầng và nguồn lực cứu trợ.

Những người tị nạn chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em, vốn là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong xung đột. Hơn thế nữa, do di chuyển trốn chạy trong nhiều ngày liên tục, phần lớn những người tị nạn đều ở trong trạng thái hoảng loạn, kiệt quệ về cả thể chất và tinh thần.

Đại úy Phạm Phú Hải động viên, thăm hỏi người tị nạn, tìm hiểu những khó khăn họ phải đối mặt. 

Trước tình hình đó, lực lượng gìn giữ hòa bình của Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc tại khu vực Abyei (UNISFA) đã lập tức kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp, khẩn trương triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh và hỗ trợ nhân đạo, đồng thời tạo điều kiện cho người tị nạn được tiếp cận những nhu cầu thiết yếu nhất để duy trì cuộc sống.

Trong bối cảnh hỗn loạn ấy, những người lính mũ nồi xanh của lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc trở thành chỗ dựa của những người dân đang hoảng loạn chạy trốn xung đột. Phòng U9 của Đại uý Phạm Phú Hải, với vai trò trên tuyến đầu điều phối các hoạt động hỗ trợ hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng bởi xung đột chạy nạn đổ về Abyei, là một “mắt xích” quan trọng quyết định hiệu quả của chiến dịch ứng phó lần này. 

 

Một Khu bảo vệ thường dân với sức chứa 2.000 người đang được Phòng U9 khẩn trương hoàn thiện để đón dòng người tị nạn đang đổ về Abyei ngày một đông.

Ngay sau khi nhận được thông tin về làn sóng người tị nạn từ Abiemnhom, Phòng U9 đã nhanh chóng thiết lập cơ chế phối hợp giữa lực lượng quân sự của phái bộ, các tổ chức nhân đạo Liên hợp quốc và chính quyền địa phương. Lực lượng UNISFA cũng tăng cường tuần tra bảo đảm an ninh tại các khu vực tập trung đông người tị nạn, đồng thời hỗ trợ bảo vệ các đoàn xe cứu trợ nhân đạo di chuyển tới những cộng đồng bị ảnh hưởng.

Trong tình huống khẩn cấp, không có nhiều thời gian để chuẩn bị và đòi hỏi mọi quyết định đưa ra phải nhanh và chính xác. Tại các cuộc họp điều phối liên cơ quan, Đại úy Phạm Phú Hải liên tục trao đổi với đại diện các tổ chức nhân đạo của Liên hợp quốc, chính quyền địa phương và các đơn vị quân sự trong phái bộ. Bản đồ trong phòng hợp được trải rộng, các điểm nóng được đánh dấu, từng phương án phân luồng, tiếp nhận và hỗ trợ người tị nạn được tính toán nhanh chóng.

 

Hình ảnh hàng nghìn người tị nạn từ Abiemnhom đang tập trung tại Khu tị nạn tạm thời trước khi được bố trí vào các Khu bảo vệ thường dân của Phái bộ UNISFA. 

 

Đại úy Phạm Phú Hải cùng các đồng nghiệp không chỉ đóng vai trò kết nối thông tin giữa lực lượng gìn giữ hòa bình và các tổ chức nhân đạo đang hoạt động tại khu vực, mà còn trực tiếp tham gia trên thực địa. Anh có mặt cùng các nhóm CIMIC tiến hành khảo sát thực địa tại các khu vực người tị nạn tập trung, nhằm đánh giá nhanh nhu cầu về lương thực, nước sạch, nơi trú ẩn tạm thời và dịch vụ y tế.

Dưới cái nắng gắt và bụi đỏ đặc trưng của Abyei, những người lính mũ nồi xanh xuất hiện đã góp phần đem lại hy vọng cho những người tị nạn tuyệt vọng đang phải trú tạm ở những khu lều chật chội, thiếu nước sạch, thiếu lương thực và không có sự chăm sóc y tế cơ bản.

Đại uý Phạm Phú Hải chia sẻ, có những em nhỏ bị lạc mất gia đình, không có người lớn chăm sóc, chỉ biết khóc. Có cụ già mang bệnh mãn tính nhưng không được chữa trị. Có những phụ nữ mang thai trong tình trạng suy kiệt. “Chính từ những quan sát trực tiếp đó giúp các báo cáo đánh giá của chúng tôi nhanh chóng được hoàn thiện, giúp các tổ chức nhân đạo xác định đúng nhu cầu cấp thiết nhất. Từng chuyến xe cứu trợ được điều phối chính xác hơn. Từng điểm cấp phát lương thực, nước uống được thiết lập kịp thời hơn”, anh cho biết. 

Trong những tình huống khủng hoảng như thế này, điều quan trọng nhất là bảo đảm sự phối hợp hiệu quả giữa lực lượng gìn giữ hòa bình và các tổ chức nhân đạo để người tị nạn nhận được những hỗ trợ kịp thời nhất. Điều đó nhằm bảo đảm đáp ứng yêu cầu những đối tượng này được chăm sóc và đối xử nhân đạo khi đến Abyei. Công tác tiếp nhận và hỗ trợ người tị nạn từ Nam Sudan mà Phái bộ UNISFA đang thực hiện là nhiệm vụ hết sức phức tạp, theo  Đại úy Phạm Phú Hải.

Chính nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, nhiều hoạt động hỗ trợ khẩn cấp đã nhanh chóng được triển khai, kịp thời giúp hàng nghìn người dân tiếp cận lương thực, nước uống và các dịch vụ y tế thiết yếu.

Chia sẻ sau khi hoàn thành một nhiệm vụ có thể nói là không dễ dàng, Đại uý Phạm Phú Hải cho biết, trong môi trường đa sắc tộc, đa văn hoá, tiềm ẩn nhiều bất ổn và người dân luôn trong tâm trạng bất an, sợ hãi và nghi ngại, các giải pháp chuyên môn nhiều khi chưa đủ để xử lý vấn đề. “Ở đây, yếu tố con người và niềm tin chính là chìa khoá”, anh nói. Trong những chuyến đi thực địa, Đại úy Phạm Phú Hải không chỉ dừng lại ở việc khảo sát, mà chủ động tiếp cận các trưởng cộng đồng, trò chuyện với người dân, lắng nghe từng câu chuyện họ chia sẻ về những khó khăn từ việc thiếu nước sạch, thiếu lương thực cho đến những lo lắng về an toàn của trẻ nhỏ… 

Chính những việc làm nhỏ đó đã dần xoá đi tâm lý nghi ngại của người dân. Cách tiếp cận gần gũi, chân thành đã giúp anh và đồng nghiệp dần tạo dựng được sự tin cậy và khiến họ an tâm hơn khi đón nhận sự hỗ trợ của những người lính mũ nồi xanh sau một hành trình mệt mỏi chạy trốn chiến tranh, xung đột để tìm nơi ẩn náu an toàn. “Người dân chỉ thực sự hợp tác khi họ cảm thấy mình được lắng nghe, quan tâm và tôn trọng” anh chia sẻ. 

“Người lính Việt Nam luôn coi việc giúp đỡ nhân dân là trách nhiệm tự nhiên của mình. Khi chúng tôi lắng nghe và chia sẻ với người dân, họ cảm thấy được tôn trọng và sẵn sàng hợp tác với lực lượng gìn giữ hòa bình,” anh cho biết thêm.

Trong môi trường làm việc quốc tế, người lính Bộ đội Cụ Hồ đã phát huy tích cực tinh thần “vì dân” và truyền thống dân vận của Quân đội nhân dân Việt Nam để hoàn thành nhiệm vụ. Chính từ nền tảng niềm tin tạo dựng được với người dân, các hoạt động hỗ trợ của Phái UNISFA được triển khai thuận lợi hơn, hiệu quả hơn.

Những thông tin từ cộng đồng giúp các tổ chức nhân đạo điều chỉnh kế hoạch sát thực tế, tránh lãng phí nguồn lực, vốn là điều đặc biệt quan trọng trong bối cảnh khủng hoảng. Từ nhu cầu về nước sạch, lương thực cho tới việc hỗ trợ y tế cho người già và trẻ nhỏ, những thông tin thu thập từ cộng đồng đã giúp các tổ chức nhân đạo xác định đúng nhu cầu ưu tiên và triển khai các chương trình hỗ trợ hiệu quả hơn.

Abyei vẫn chưa thể bình yên. Dòng người tị nạn vẫn tiếp tục đổ về. Những khu bảo vệ thường dân đang được gấp rút hoàn thiện để kịp thời tiếp nhận thêm hàng nghìn người. Trong bối cảnh tình hình phức tạp ấy, những sĩ quan mũ nồi xanh ở Phái bộ UNISFA như Đại uý Phạm Phú Hải vẫn phải tiếp tục đảm đương những nhiệm vụ khó khăn phía trước. Nhiệm vụ anh và các đồng nghiệp đang làm (điều phối nhân đạo, kết nối lực lượng và xây dựng niềm tin cộng đồng) đã góp phần tạo nên hiệu quả thực chất cho hoạt động gìn giữ hòa bình khi gắn trực tiếp với người dân.

Đại úy Phạm Phú Hải, cũng như nhiều sĩ quan Việt Nam khác tại Phái bộ UNISFA, đang từng ngày khẳng định hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong môi trường quốc tế chuyên nghiệp, nhân văn, luôn đặt con người ở vị trí trung tâm.