QĐND - Trong nhiều năm qua, 3 loại dịch bệnh gồm: Cúm gia cầm, bệnh lở mồm long móng ở gia súc và dịch tai xanh ở lợn, đã làm điêu đứng ngành chăn nuôi ở nhiều địa phương. Một trong những nguyên nhân để dịch hết “tắt” lại “bùng” chính là do không kiểm soát được hoạt động giết mổ tự do, nhỏ lẻ. Hơn thế, vấn đề mất an toàn vệ sinh thực phẩm cũng có nguyên nhân từ việc ai cũng có thể làm… đồ tể!

Một điểm giết mổ thủ công trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Lê Nam

97% là các điểm giết mổ nhỏ lẻ

Trong công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ và một số bộ, ngành chức năng đều yêu cầu các địa phương sớm xây dựng các điểm giết mổ gia súc gia cầm tập trung, bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP). Tuy nhiên, đến nay việc triển khai còn chậm chạp, phần lớn thực phẩm “tươi sống” tung ra thị trường hằng ngày vẫn là từ các lò giết mổ nhỏ lẻ, thiếu kiểm soát.

Theo thống kê của Cục Thú y, thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT), hiện cả nước có gần 30.000 cơ sở giết mổ, trong đó chiếm đến 97% là các điểm giết mổ nhỏ lẻ, phân tán trong khu dân cư, không giấy phép, chỉ có 3% gia súc, gia cầm được giết mổ ở các cơ sở tập trung, công nghiệp và cũng chỉ có khoảng 27% cơ sở, điểm giết mổ được kiểm soát. Tình trạng này đã dẫn đến việc mất vệ sinh đối với các loại thịt gia súc, gia cầm vẫn được bày bán ở chợ. Vấn đề mất an toàn thực phẩm cũng vì thế mà tăng lên. Nếu như trong năm 2009, tỷ lệ số mẫu thịt không đạt vệ sinh là 57% thì sang năm 2010 tỷ lệ này là 61%. Tại buổi giao ban trực tuyến mới đây với các địa phương, Bộ trưởng Bộ NN và PTNT Cao Đức Phát nêu dẫn chứng: Cứ 10 con lợn, con gà được giết mổ mang ra chợ bán thì có đến 6 con không đạt yêu cầu vệ sinh. Trong đó, chủ yếu là nhiễm bệnh Coliform, E.coli và Salmonella. Còn ông Phạm Văn Đông - Phó cục trưởng Cục Thú y thì cho biết, số mẫu thịt gia súc, gia cầm không đạt tiêu chuẩn lại tập trung chủ yếu ở khu vực kinh doanh. Điều này cho thấy, ngoài việc cơ sở giết mổ không bảo đảm vệ sinh thú y thì việc vận chuyển sản phẩm sau giết mổ bằng các phương tiện không bảo đảm đã dẫn đến ô nhiễm sau giết mổ.

Tại Hà Nội, hiện còn gần 500 điểm giết mổ nhỏ lẻ, cơ sở kinh doanh gia súc, gia cầm tại các chợ cóc, chợ tạm không được kiểm soát thú y. Hơn nữa, việc vận chuyển gia súc, gia cầm từ điểm giết mổ đến nơi tiêu thụ chủ yếu vẫn bằng xe máy, xe thô sơ, chưa có xe chuyên dụng. Được biết, trung bình mỗi ngày Hà Nội tiêu thụ khoảng 560 tấn thịt gia súc, gia cầm các loại, thế nhưng, các cơ sở giết mổ tập trung chỉ đáp ứng được 2,9%, còn lại từ các điểm giết mổ thủ công.

Xây lò giết mổ tập trung còn nhiều cái khó!

Trong khi tình trạng mất an toàn vệ sinh giết mổ đang ở mức báo động thì việc triển khai xây dựng các lò giết mổ tập trung được các địa phương thực hiện rất chậm chạp. Đến nay, mới có 32 tỉnh, thành phố được phê duyệt quy hoạch giết mổ, 24 tỉnh, thành phố đang triển khai, 20 tỉnh, thành phố đang xây dựng và còn 11 tỉnh, thành phố chưa có đề án.

Việc xây dựng các lò giết mổ tập trung cũng còn nhiều cái khó đối với các địa phương. Tại Hà Nội, từ năm 2009 thành phố đã triển khai 13 nhà máy giết mổ gia súc, gia cầm tập trung, nhưng đến nay mới có 5 nhà máy đi vào hoạt động. Theo Phó chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Huy Tưởng: Sở dĩ có sự chậm trễ trong quy hoạch hệ thống giết mổ gia súc, gia cầm là do còn phụ thuộc, chờ đợi vào quy hoạch chung của Thủ đô. Mặt khác, mặc dù thành phố đã có chính sách ưu đãi đối với các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này như miễn toàn bộ kinh phí giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tiền thuê đất, hỗ trợ xử lý nước thải, thế nhưng, các doanh nghiệp vẫn không mấy mặn mà. Một phần vì rủi ro lớn, khi xây dựng xong không hoạt động, tiêu thụ được sản phẩm, một phần vì lợi nhuận cũng không cao. Điều cần làm hiện nay là phải sớm gắn chăn nuôi với giết mổ, tiêu thụ thành một chuỗi khép kín, nếu cắt khúc thị trường này thì hoạt động giết mổ rất khó thành công.

Để tăng thêm tỷ trọng các lò giết mổ tập trung, kiểm soát tốt hoạt động này, theo Bộ trưởng Bộ NN và PTNT Cao Đức Phát: Việc cần làm hiện nay là các địa phương cần đồng loạt, tiếp tục triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 30 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền, cung cấp đầy đủ thông tin để nhân dân nhận thức đúng tầm quan trọng của giết mổ gia súc, gia cầm tập trung cũng như sử dụng thịt đã qua kiểm soát giết mổ, bảo đảm vệ sinh thú y. Đặc biệt, các địa phương phải chủ động hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ các cơ sở thực hiện đúng các quy định về kiểm soát giết mổ, thường xuyên kiểm tra, giám sát chặt, xử lý nghiêm các cơ sở, điểm giết mổ không bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y, vi phạm pháp luật. “Giết mổ bảo đảm vệ sinh rất quan trọng, bởi liên quan đến sức khỏe của hàng chục triệu người tiêu dùng khắp cả nước. Nếu như ở đâu cũng làm thủ công theo kiểu “cắt tiết, làm lông” thì không thể kiểm soát, khống chế được dịch bệnh”, Bộ trưởng Cao Đức Phát nhấn mạnh như vậy.

Bạch Hải Bình