Vì mục tiêu nhân đạo và sự phát triển

QĐND - “Việc thành lập Nhóm Quan hệ đối tác về khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh ở Việt Nam (gọi tắt là MAPG) sẽ là một hướng mới nhằm tạo chuyển biến trong công tác vận động các nguồn lực từ bên ngoài giúp Việt Nam khắc phục hậu quả bom, mìn và vật nổ sau chiến tranh”. Đó là khẳng định của ông Cao Mạnh Cường, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế đối ngoại (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Trưởng tiểu ban Vận động tài trợ Chương trình 504, trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân.

Thúc đẩy sáng kiến mới nhằm tạo chuyển biến

- Xin ông cho biết thời gian qua, Việt Nam đã nhận được những hỗ trợ như thế nào của cộng đồng quốc tế trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh?

- Trong thời gian qua, một số nước như Mỹ, Nhật Bản, Na Uy..., các tổ chức quốc tế và khoảng 10 tổ chức phi Chính phủ nước ngoài (INGO) đã tài trợ, hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh. Những khoản viện trợ này giúp Việt Nam có thêm các nguồn lực để tiến hành công tác rà phá bom, mìn, giáo dục tuyên truyền và hỗ trợ các nạn nhân bom, mìn hòa nhập cuộc sống cộng đồng. Tuy nhiên, quy mô những khoản viện trợ này còn ở mức khá khiêm tốn, trong đó đa phần nguồn viện trợ của các chính phủ nước tài trợ được tiến hành thông qua các tổ chức INGO.

Ông Cao Mạnh Cường.

Trong bối cảnh ngân sách Nhà nước còn hạn hẹp, Chính phủ luôn ưu tiên dành các nguồn lực tài chính cho công tác khắc phục hậu quả bom, mìn. Tuy nhiên, mức chi phí này chỉ đáp ứng được một phần so với nhu cầu thực tế. Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và đạt các mục tiêu đề ra trong Chương trình 504, ngoài việc huy động sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong nước, chúng ta cần có những giải pháp, sáng kiến để huy động tối đa các nguồn tài trợ quốc tế từ các nhà tài trợ, các tổ chức quốc tế, các tổ chức INGO. Một trong những sáng kiến đó là việc Chính phủ Việt Nam đang chủ trì, phối hợp với đối tác phát triển thành lập Nhóm Quan hệ đối tác về khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh ở Việt Nam, nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài trợ quốc tế hỗ trợ thực hiện Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025 (Chương trình 504).

- Ông có thể cho biết rõ hơn về mô hình mới là phát triển quan hệ đối tác khắc phục hậu quả bom, mìn ở Việt Nam, trong khuôn khổ sáng kiến thành lập Nhóm MAPG?

- Để thực hiện mục tiêu khắc phục từng bước, tiến tới khắc phục triệt để hậu quả bom, mìn và vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh, Chính phủ đã chủ trương huy động mọi nguồn lực trong và ngoài nước để thực hiện Chương trình 504. Để huy động nguồn vốn ODA và các khoản vay ưu đãi của các nhà tài trợ cho chương trình này, ngoài phương thức vận động viện trợ “ngoại giao nhân dân" mang tính truyền thống từ trước đến nay, Chính phủ chủ trương đẩy mạnh việc huy động các nguồn tài trợ quốc tế từ những đối tác phát triển với phương châm khắc phục hậu quả bom, mìn không đơn thuần vì phục vụ mục đích nhân đạo mà còn vì mục tiêu phát triển. Việc thành lập Nhóm MAPG mang ý nghĩa và mục đích như vậy.

Về thành phần, Nhóm MAPG khuyến khích sự tham gia rộng rãi của các đối tác. Về phía các đối tác phát triển gồm các nhà tài trợ, các tổ chức quốc tế, các tổ chức INGO. Về phía Việt Nam, ngoài các cơ quan là thành viên Ban Chỉ đạo 504, có đại diện của các cơ quan quản lý nhà nước về ODA và vốn vay ưu đãi, các địa phương ô nhiễm nặng về bom mìn, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân.

Một trong những vai trò quan trọng của Nhóm MAPG là tạo ra một diễn đàn đối thoại, tham vấn giữa Chính phủ, các nhà tài trợ và các bên liên quan về chiến lược, chính sách, thể chế của Chính phủ liên quan tới công tác khắc phục hậu quả bom, mìn; trao đổi để cùng nhau xác định những lĩnh vực ưu tiên cần hỗ trợ từ các nguồn tài trợ quốc tế, các sáng kiến hợp tác trong việc hỗ trợ thực hiện Chương trình 504 nhằm tăng cường tính liên kết, hiệu quả điều phối và quản lý các nguồn tài trợ; chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật thông tin về tình hình và kết quả thực hiện Chương trình 504; hình thành những cơ chế phối hợp hoạt động hiệu quả giữa các đối tác phát triển ở các địa phương ô nhiễm bom, mìn cũng như tham gia các hoạt động hợp tác quốc tế ở cấp độ toàn cầu và khu vực về khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh.

Cùng đồng hành...

- Vậy theo ông, cách thức này có gì khác so với cách chúng ta vẫn vận động tài trợ cho lĩnh vực khắc phục hậu quả bom, mìn ở Việt Nam trước đây?

- Có sự khác nhau cơ bản ở đây, đó là nếu trong thời gian qua, khi xây dựng các chiến lược, kế hoạch khắc phục hậu quả bom mìn, chúng ta chưa có cơ chế tham vấn đầy đủ và rộng rãi các đối tác phát triển, do vậy sau khi các chiến lược và kế hoạch được thông qua, việc huy động những nguồn tài trợ quốc tế để thực hiện chưa đạt được kết quả như mong muốn. Sắp tới, với cơ chế đối tác mới trong khuôn khổ hoạt động của Nhóm MAPG, các đối tác phát triển sẽ đồng hành cùng chúng ta trong quá trình này, từ khâu xây dựng đến khâu triển khai thực hiện với cùng một mục tiêu và định hướng chung. Cơ chế đối tác này sẽ giúp tạo dựng sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau của các đối tác tham gia trong nỗ lực chung, đó là hỗ trợ Chính phủ Việt Nam thực hiện thành công Chương trình 504.

Các đại biểu tham quan thiết bị rà phá, khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh, tại Trung tâm Xử lý bom, mìn (Binh chủng Công binh). Ảnh: Minh Trường.

Một sự đổi mới nữa là các năm trước đây, Chính phủ tổ chức sự kiện “Chung tay góp sức khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh”. Năm nay, ngoài sự kiện trên, Chính phủ lần đầu tiên tổ chức Hội nghị “Đối tác phát triển khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam” tại Hà Nội, vào ngày 14-3 sắp tới. Tại hội nghị này, các đại biểu quốc tế sẽ hiểu rõ hơn những nỗ lực của Chính phủ, Ban Chỉ đạo Chương trình 504, các bộ, ngành và địa phương trong việc khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh; đồng thời có cơ hội trao đổi và tham vấn với Chính phủ về Định hướng chiến lược huy động nguồn tài trợ quốc tế cùng Đề án Thành lập Nhóm MAPG về khắc phục hậu quả bom, mìn.

- Mục tiêu cụ thể của Hội nghị “Đối tác phát triển khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh ở Việt Nam” sắp tới là gì, thưa ông? Chúng ta có trông đợi một con số cam kết tài trợ nào không?

- Hội nghị “Đối tác phát triển khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam” tổ chức tại Hà Nội vào ngày 14-3 có mục tiêu rất rõ ràng, đó là tạo ra một không gian để đối thoại theo tinh thần thẳng thắn, hợp tác, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau, qua đó tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và hỗ trợ của các đối tác phát triển khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh ở Việt Nam.

Hội nghị này không đặt trọng tâm vào việc đưa ra các cam kết tài trợ cụ thể, mà mong muốn tạo ra nền tảng vững chắc cho mối quan hệ hợp tác phát triển lâu dài và bền vững trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh ở Việt Nam thông qua Chương trình 504.

- Để vận động được đông đảo các nhà tài trợ quốc tế, Việt Nam đã có những bước chuẩn bị gì để tạo được sự tin cậy nơi các đối tác, cũng như có kế hoạch hành động cụ thể ra sao để tận dụng tối đa những nguồn lực này, thưa ông?

- Trong thời gian qua, Chính phủ đã có nhiều nỗ lực trong công tác khắc phục hậu quả bom, mìn thông qua việc phê duyệt và triển khai thực hiện với một chương trình mang tính tổng thể, với tầm nhìn dài hạn cho cả thời kỳ 2010-2025. Chương trình này được biết đến với tiêu đề ngắn gọn nhưng rất có ý nghĩa “Chương trình 504” và đã được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Chương trình 504 thể hiện rõ các chủ trương, chính sách của Chính phủ, các mục tiêu, cách thức tổ chức, các hoạt động cụ thể, các nguồn lực thực hiện,... trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn ở Việt Nam. Để xác định cụ thể các hoạt động ưu tiên cho giai đoạn 2011-2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình 504 cho giai đoạn này. Gần đây nhất, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 319/ QĐ-TTg ngày 4-3-2014 về việc thành lập Trung tâm Hành động bom, mìn quốc gia Việt Nam (VNMAC) như một cơ quan đầu mối về khắc phục hậu quả bom, mìn do Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo và Bộ Quốc phòng trực tiếp quản lý… Những nỗ lực trên của Chính phủ đã tạo ra các nền tảng cơ bản và vững chắc, là tiền đề quan trọng để huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế để thực hiện thành công Chương trình 504.

Đặc biệt, hiện nay chúng ta đang xây dựng Chiến lược huy động nguồn tài trợ quốc tế hỗ trợ thực hiện Chương trình 504 phục vụ cho mục tiêu phát triển trên nguyên tắc phát huy vai trò lãnh đạo và làm chủ của Việt Nam, góp phần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, mở rộng sự tham gia của các bên và đáp ứng tốt các yêu cầu về hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom, mìn. Văn kiện này chắc chắn sẽ có sự tham gia và đóng góp tích cực của các đối tác phát triển tại hội nghị sắp tới cũng như trong quá trình xây dựng.

- Xin cảm ơn ông!

MỸ HẠNH (thực hiện)