QĐND - Làn sóng chỉ trích nhằm vào Chính phủ Mỹ và Tổng thống B.Ô-ba-ma (B. Obama) về vụ bê bối do thám điện thoại đang tiếp tục lan rộng. Mới đây, một nhà báo Mỹ tại bang Ma-ri-len đã lên tiếng cho rằng, vụ việc có nguy cơ sẽ là một “vết ố ngoại giao” khó “tẩy sạch” trong nhiệm kỳ tổng thống đầy khó khăn của ông B.Ô-ba-ma.

Khi ông B.Ô-ba-ma còn là một ứng cử viên cho chiếc ghế Tổng thống Mỹ vào năm 2008, hàng chục nghìn người Đức đã có mặt tại cổng Brandenburg ở Béc-lin để lắng nghe bài phát biểu của ông. Với tư cách là một ứng cử viên nhằm đem đến một sự đổi mới so với thời cựu Tổng thống Gioóc-giơ Bu-sơ (Geogre Bush), ông B.Ô-ba-ma hứa hẹn sẽ đem đến một kỷ nguyên mà các nước đồng minh sẽ lắng nghe, học hỏi lẫn nhau và hơn hết là tin tưởng lẫn nhau nhiều hơn. Song thời gian gần đây, bê bối nghe lén đang làm nóng chính trường Mỹ và làm xói mòn lòng tin của các đồng minh đối với Oa-sinh-tơn khi nhiều nguồn tin cho biết, các cơ quan tình báo Mỹ đã theo dõi hàng triệu cuộc điện thoại khắp toàn cầu và của ít nhất 35 nhà lãnh đạo thế giới. Uy tín của Tổng thống B.Ô-ba-ma cũng theo đó mà sụt giảm nghiêm trọng.

Đại sứ Mỹ Giêm Cô-xtốt (James Kostos) rời Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha ngày 28-10. Ảnh: Roi-tơ

Mới đây nhất, Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha đã triệu Đại sứ Mỹ tại nước này Giêm Cô-xtốt (James Kostos) tới để đề nghị giải thích về những cáo buộc mới nhất cho rằng, NSA đã nghe lén và theo dõi trái phép hơn 60 triệu cuộc điện thoại tại nước này trong thời gian gần một tháng (từ ngày 10-12-2012 đến ngày 8-1-2013). Bộ ngoại giao Tây Ban Nha khẳng định, những hoạt động nghe lén của cơ quan an ninh Mỹ là không phù hợp và không thể chấp nhận được với mối quan hệ vừa là đối tác, vừa là bạn bè giữa hai nước. Tây Ban Nha hối thúc chính quyền Mỹ sớm cung cấp tất cả những thông tin cần thiết về chương trình nghe lén. Nếu được khẳng định là đúng, sự việc này có thể phá vỡ mối quan hệ tin cậy truyền thống giữa hai bên.

Không những phải nhận sự chỉ trích từ các đồng minh thân cận bên ngoài, mà thậm chí nhiều chính trị gia trong nước cũng thẳng thừng phản đối chương trình nghe lén của Mỹ. Trong tuyên bố mới nhất, Chủ tịch Ủy ban Tình báo của Thượng viện Mỹ Đai-en Phên-xtên (Dianne Feinstein) ngày 28-10 cũng cho biết, bà “hoàn toàn phản đối” việc Cơ quan An ninh quốc gia (NSA) thu thập thông tin tình báo về các đồng minh của Mỹ và nhấn mạnh cần phải tăng cường giám sát hoạt động này. Trong một thông cáo sau khi có các báo cáo NSA đã nghe lén điện thoại di động của Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken (Angela Merkel) và các nhà lãnh đạo khác, bà Phên-xtên nói rõ: "Trừ phi Mỹ tham gia vào hoạt động quân sự chống lại một quốc gia hoặc có tình huống khẩn cấp buộc phải thực hiện kiểu do thám như vậy, tôi không tin rằng Mỹ nên thu thập các cuộc điện đàm hoặc thư điện tử của các vị tổng thống và thủ tướng của các nước bạn bè”.

Ủy ban trên cũng sẽ tiến hành cuộc “rà soát lớn” các hoạt động tình báo của Mỹ. Chủ tịch Phên-xtên cho rằng, các hoạt động giám sát của NSA đã được triển khai từ hơn một thập kỷ qua và ủy ban này đã không được “thông tin thỏa đáng” về hoạt động gián điệp này. Bà nhấn mạnh: “Quốc hội cần phải biết chính xác cộng đồng tình báo của chúng ta đang làm gì”.

Tuy nhiên, bất chấp sự chỉ trích của cộng đồng nhằm vào các hoạt động do thám nước ngoài của NSA, trong tuyên bố mới nhất, Thư ký báo chí Nhà Trắng Giây Ca-ni (Jay Carney) tiếp tục bảo vệ cho cơ quan này. Ông Ca-ni khẳng định, Giám đốc NSA Cây-thơ A-lếch-xan-đơ (Keith Alexander) và các nhân viên của NSA vẫn nhận được sự “tin tưởng hoàn toàn” từ Tổng thống B.Ô-ba-ma và rằng "muốn bảo đảm an toàn cho các công dân và đồng minh của Mỹ, nước này sẽ tiếp tục đi trước một bước".

Song ông Ca-ni cũng thừa nhận về sự cần thiết "phải có sự cân đối giữa nhu cầu thu thập tin tức tình báo và nhu cầu về quyền riêng tư" và rằng "cần phải có thêm sự kiềm chế về cách thức thu thập cũng như sử dụng các tin tình báo". Ông Ca-ni cho biết, Nhà Trắng đang rà soát lại các khả năng do thám của Mỹ và dự kiến đến cuối năm sẽ hoàn tất công việc điều chỉnh này. Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều chuyên gia, những “nỗ lực” này của Chính quyền B.Ô-ba-ma là chưa đủ để “gột sạch vết ố ngoại giao” và xây dựng lại niềm tin đã đổ vỡ do chương trình do thám tràn lan gây ra.

NGỌC THƯ