QĐND - Dân chúng tỉnh Ô-ki-na-oa cũng như người dân Nhật Bản đã vô cùng tức giận trước những lời miệt thị của ông Ke-vin Ma-hê (Kevin Maher) trong bài diễn thuyết trước các sinh viên Mỹ ở Oa-sinh-tơn: Người dân ở đây (Ô-ki-na-oa) là “những người lười biếng và tống tiền”. Một phụ nữ 68 tuổi ở Ô-ki-na-oa giận dữ nói với tờ Mainichi (Nhật Bản): “Ông C.Ma-hê (K.Maher) cần phải đến Ô-ki-na-oa để trực tiếp xin lỗi những người dân ở đây”.

Tin tức từ các tờ báo của Mỹ cho biết, trong một bài giảng trước các sinh viên tại Trường Đại học American University ở Oa-sinh-tơn tháng 12 năm ngoái, ông Ma-hê, người đứng đầu bộ phận phụ trách các vấn đề Nhật Bản thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ, đã nhận định rằng các chính trị gia ở Ô-ki-na-oa là những bậc thầy trong việc “sử dụng các thủ đoạn” và “dọa nạt để đạt được mục đích”. Ông còn nói rằng, người dân ở đó quá lười biếng đến nỗi không muốn trồng rau. Nhận xét này được đưa ra trong bài giảng cách đây 3 tháng, nhưng những ghi chép về các nhận định của ông Ma-hê mới chỉ được công chúng biết đến trong tuần này.

Ông Ma-hê. Ảnh: AP

Lời nói “hớ hênh” của ông Ma-hê đã làm dấy lên sự tức giận của người dân Nhật Bản vốn đã bị bức bối bấy lâu bởi những căng thẳng liên quan tới việc các căn cứ của Mỹ tại Ô-ki-na-oa. “Những lời xin lỗi và việc sa thải ông Ma-hê sẽ là không đủ. Chúng ta phải thúc giục Mỹ cần có những thay đổi trong chính sách với Ô-ki-na-oa. Chúng tôi muốn Tổng thống Mỹ trực tiếp lắng nghe về tình hình của chúng tôi”, Toshio Takahashi, 58 tuổi, một người sống gần các căn cứ của Mỹ tại Ô-ki-na-oa bức xúc nói với phóng viên của Mainichi.

Trong một phản ứng chính thức đầu tiên từ phía chính phủ đưa ra, tân Ngoại trưởng Nhật Bản T.Mát-sư-mô-tô nói rằng, nhận xét của ông Ma-hê không chỉ làm tổn thương người dân ở Ô-ki-na-oa mà là toàn thể người dân Nhật Bản. Tuy nhiên, ông Mát-sư-mô-tô nói rằng, Hoa Kỳ đã có hành động nhanh chóng và thích hợp để giảm thiểu tổn hại đối với mối quan hệ song phương mà ông gọi là cốt lõi của chính sách ngoại giao của Nhật Bản. Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương Cớt Căm-beo (Kurt Campbell), người đang ở thăm Nhật Bản và tham dự cuộc đàm phán an ninh Nhật - Mỹ, đã bày tỏ “rất lấy làm tiếc” về vấn đề này. Trong cuộc gặp với tân Ngoại trưởng Nhật Bản Mát-sư-mô-tô, ông Căm-beo đã ngỏ lời xin lỗi sâu sắc, và nói rằng, lời nhận xét này hoàn toàn không phản ánh thái độ thân thiết, lòng biết ơn cũng như tình hữu nghị mà Mỹ dành cho người dân Ô-ki-na-oa. Ông Căm-beo cũng nói với ông Mát-sư-mô-tô rằng, Chính phủ Mỹ sẽ nghiêm khắc xử lý vụ việc này.

Trước tính chất nghiêm trọng của vụ việc, chính phủ Mỹ đã cử Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản G.Rốt (John Roos) đích thân tới xin lỗi người dân Ô-ki-na-oa. Ông Rốt đã tới thăm tỉnh Ô-ki-na-oa và thay mặt Chính phủ Mỹ, chuyển lời xin lỗi tới Tỉnh trưởng tỉnh Ô-ki-na-oa, N. Hi-rô-ca-rư (Nakaima Hirokazu).

Chính phủ Mỹ cũng bày tỏ xin lỗi Chính phủ Nhật Bản về vấn đề này. Ngày 10-3, Đại sứ quán Mỹ tại Nhật Bản cho biết, Chính phủ Mỹ đã cách chức ông Ma-hê. Ông R.Đê-ming (Rust Deming), cựu Phó Phái đoàn Ngoại giao Mỹ tại Nhật Bản, thay thế ông Ma-hê. Ông Đê-ming, người đã từng nắm giữ chức tổng lãnh sự ở Ô-ki-na-oa trong 3 năm, là một nhà ngoại giao lão luyện đã về hưu và đã từng chịu trách nhiệm về các vấn đề liên quan đến Nhật Bản trong phần lớn sự nghiệp của mình, sẽ đủ sức gánh vác trọng trách nặng nề, trong một thời điểm được cho là rất nhạy cảm liên quan tới các căn cứ quân sự của Mỹ và tình hình an ninh sôi động ở khu vực. Vụ việc này tiếp tục phủ bóng đen lên những cố gắng bấy lâu của cả Mỹ và Nhật Bản trong vấn đề di chuyển hay không các căn cứ quân sự Mỹ khỏi Ô-ki-na-oa.

Một quan chức Nhật Bản cho biết, Ô-ki-na-oa là nơi đồn trú của hơn nửa trong tổng số 47 nghìn quân Mỹ đóng tại Nhật Bản, và cũng là nơi mà người dân và cảnh sát phải đau đầu khi đối phó với các vụ án do lính Mỹ gây ra. Chính vì vậy, một động thái dù nhỏ nhất ở Ô-ki-na-oa cũng có tác động tới tình hình ở đây.

Thị trưởng của Ô-ki-na-oa, ông M.Tô-môn (Mitsuko Tomon) và các quan chức khác đã từng trực tiếp trao thư phản đối cho Lãnh sự quán Mỹ tại Ô-ki-na-oa, yêu cầu quân đội Mỹ đẩy mạnh việc giáo dục đạo đức cũng như thắt chặt kỷ luật đối với các binh lính. Nhiều vụ biểu tình cũng đã diễn ra ngay trước căn cứ của Mỹ ở Ô-ki-na-oa, yêu cầu quân đội Mỹ rút khỏi khu vực và không có các hành động xâm phạm người dân ở đây.

Nguyễn Hòa