Một đìa nuôi tôm sú (ảnh internet)

Đến thời điểm này, mùa nuôi tôm sú chính vụ năm 2006 ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã thu hoạch hơn 90% diện tích toàn vùng. Tại Sóc Trăng, tôm sú nuôi loại dưới 20con/kg được các nhà máy chế biến thủy sản mua với giá hơn 175.000đ/kg; loại 25 con/kg là 150.000đ/kg; còn hàng xô 30 con/kg là 123.000đ/kg và loại 40 con/kg cũng đã tăng hơn 10.000đ/kg so với tháng trước, đang giữ giá 100.000đ/kg. Giá tôm sú ĐBSCL đang tăng ở mức khá cao và có khả năng còn tiếp tục tăng nữa. Trong khi đó, sản lượng tôm sú chẳng còn là bao!

Nuôi tôm sú ở ĐBSCL được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đã tạo ra bước đột phá mạnh mẽ. Theo số liệu của Sở thủy sản các tỉnh ĐBSCL, 5 năm qua các địa phương ven biển đã chuyển khoảng 225.000ha đất trồng lúa sang nuôi tôm theo mô hình sản xuất lúa-tôm kết hợp, nâng diện tích nuôi tôm sú cả vùng lên hơn 500.000ha. Diện tích nuôi tôm sú phát triển ồ ạt, trong khi thủy lợi chưa hoàn chỉnh, nông dân thì thiếu vốn và kiến thức, môi trường sinh thái có biến động dẫn đến tôm chết hàng loạt ở nhiều nơi, nhất là các tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Trà Vinh... Trong ba năm (2001-2004) có lúc giá tôm liên tục giảm (tháng 7-9), tôm loại 1 chỉ còn 100.000-110.000đ/kg; loại 2 là 65.000-70.000đ/kg. Với mức này nuôi tôm lãi không nhiều hoặc lỗ.

Hiện toàn vùng có trên 50 cơ sở chế biến đông lạnh, trong đó có hơn 10 nhà máy có khả năng chế biến tôm tinh chế, công suất thuộc loại lớn như Sao Ta, Kim Anh, Út Xi, Stapimex (Sóc Trăng); Caminex, Minh Phú (Cà Mau); Hộ Phòng, Giá Rai (Bạc Liêu). Năm nay, ĐBSCL trúng mùa nhưng sản lượng tôm nguyên liệu cũng không vượt tổng công suất của các nhà máy chế biến tôm tinh chế, nhiều nhà máy chỉ hoạt động 60-70% công suất thiết kế. Từ đó xuất hiện hiện tượng tranh nhau vùng nguyên liệu, đẩy giá tôm sú tăng liên tục và ở mức khá cao. Anh Nguyễn Văn Hùng ở ấp Tân Hưng, xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Châu-Sóc Trăng vừa thu hoạch xong ba ao tôm sú, phấn khởi cho biết: "Trước khi thu hoạch tôm sú khoảng hơn 6 tấn có gần chục thương lái đến hỏi mua và còn tranh nhau đặt cọc, họ làm tất cả từ kéo tôm, muối nước đá, xe đông lạnh trực sẵn, người nuôi tôm sướng lắm-thật là năm nay đắt như tôm tươi đúng nghĩa".

Chỉ có điều phần đông người nuôi tôm ở ĐBSCL hiện nay đều mù tịt thông tin, cứ thả tôm nuôi vào đầu năm theo thói quen. Khi thu hoạch rầm rộ, các nhà máy chế biến không kịp, độ tươi sản phẩm vì thế giảm. Việc giải quyết nguồn nguyên liệu dư thừa lại chưa kịp thời. Các nhà máy chấp nhận cho đại lý sơ chế nhằm giảm chi phí, thời gian chế biến. Các đại lý có dịp "ngâm" tôm trong nước để tăng trọng lượng. Khi những lô hàng này xuất đi đã bị khách hàng từ chối, phản ứng, hạ giá, đồng thời hạn chế mua số lượng lớn. Ngược lại ngoài thời điểm thu hoạch rộ thì tôm nguyên liệu thiếu triền miên. Để giao hàng đúng hẹn với đối tác nước ngoài, các nhà máy đang cạnh tranh mua nguyên liệu, đẩy giá tôm sú ở mức khá cao. Theo tìm hiểu của chúng tôi, khi nguồn nguyên liệu khan hiếm, các doanh nghiệp chế biến thủy sản luôn tranh giành, cạnh tranh nguồn nguyên liệu thì "điệp khúc" bơm chích tạp chất vào tôm lại tái diễn.

ĐBSCL chưa chủ động được việc điều tiết sản xuất và chế biến tôm sú xuất khẩu, nguồn nguyên liệu "lúc thừa lúc thiếu", thành ra mình hại ta hay ta tự hại mình!

PHƯƠNG NGHI