QĐND - Ngày 17-9, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng và sự điều hành nội dung của Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận và cho ý kiến đối với báo cáo công tác của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; báo cáo công tác của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; báo cáo của Chính phủ về công tác thi hành án, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2013; báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 37/2012/QH13 của Quốc hội. Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan tham dự và phát biểu ý kiến.

Sau khi lần lượt lắng nghe các báo cáo của Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và báo cáo thẩm tra các báo cáo này của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng-An ninh của Quốc hội Nguyễn Kim Khoa đánh giá: “Theo dõi tình hình liên quan tới tội phạm trong nhiều năm, tôi thấy đây là lần đầu tiên chúng ta ngăn chặn, đẩy lùi được tội phạm, đặc biệt trong lĩnh vực trật tự, an toàn xã hội” và “đây là điều đáng mừng khi chúng ta đấu tranh phòng, chống tội phạm trong điều kiện kinh tế đang gặp nhiều khó khăn như hiện nay”.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Nguyễn Kim Khoa cũng nhắc lại một loạt vụ việc tội phạm lộng hành ngang nhiên ở những trung tâm lớn của đất nước trong thời gian qua và gọi đó là những nhóm tội phạm “có tổ chức, được bảo kê”. Những vụ việc như thế cho thấy việc quản lý hành chính và trật tự xã hội có hiệu quả chưa cao, việc thực hiện mục tiêu về phòng, chống tội phạm chưa đạt yêu cầu. Nêu ví dụ cụ thể về vấn đề “cát tặc” lộng hành trên các con sông nhiều năm nay một cách ngang nhiên, “ai cũng biết nhưng không xử lý được”. Ông nêu câu hỏi: Phải chăng, cơ quan nhà nước ở các địa phương đã bất lực? Từ đó, ông nêu ý kiến “cần xử lý trách nhiệm của người đứng đầu là chủ yếu”.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội K’sor Phước cũng nhắc tới tình trạng “người dân tự xử lý tội phạm”, bất chấp quy định của luật pháp. “Ở đây có liên quan tới công tác tuyên truyền, nhưng cũng có trách nhiệm của người đứng đầu, do chúng ta không nghiêm, không cương quyết”, ông nói. Chủ tịch Hội đồng Dân tộc nhấn mạnh, trách nhiệm ở đây không thuộc về riêng cơ quan công an, mà liên quan tới cả hệ thống chính trị ở cấp huyện, cấp xã, do sự phối hợp giữa các cơ quan này chưa tốt.

Đồng tình với những ý kiến trên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga cũng cho rằng “có dấu hiệu bảo kê”, bởi có những vi phạm ngang nhiên ngay bên cạnh các cơ quan có trách nhiệm nhưng không bị phát hiện, đặc biệt là tội phạm liên quan tới mại dâm. Phó chủ nhiệm Lê Thị Nga đưa ra đề nghị: “Từ nay, khi vi phạm pháp luật ở địa phương nào thì phải quy trách nhiệm cho địa phương ấy, không thể chỉ quy trách nhiệm cho Bộ trưởng”.

Sau khi lắng nghe các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và khách mời, Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cũng nhất trí rằng, công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm trong thời gian qua đã có những thành tựu nhất định. Tuy nhiên, là người từng tham dự nhiều phiên họp về chuyên đề này, Phó chủ tịch nước bày tỏ rõ rằng “rất phân vân” khi thấy trong báo cáo lần này xuất hiện cụm từ “đạo đức xã hội xuống cấp đáng báo động”. Nhắc lại một loạt vụ việc phạm tội xảy ra ngay trong nhà trường trong thời gian gần đây, Phó chủ tịch nước nêu câu hỏi: “Nguyên nhân vì sao? Do giáo dục học đường, do các trường học không chấp hành tốt các chương trình dạy học đạo đức trong nhà trường, hay tính gương mẫu của các đảng viên tác động lớn tới một bộ phận xã hội?”. Từ đó, Phó chủ tịch nước đề nghị Chính phủ hoàn thiện thêm vấn đề trách nhiệm quản lý nhà nước khi để xảy ra tình trạng như thế, để báo cáo hoàn thiện hơn.

Nhắc lại những từ “bảo kê, bao che”, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng khẳng định, những nguyên nhân dẫn tới tồn tại, hạn chế trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật được nêu ra trong các bản báo cáo chưa phải là nguyên nhân chính, đặc biệt là nguyên nhân về trình độ của cán bộ. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, để “bao che, bảo kê” thì trình độ phải ở mức rất cao, rất am hiểu pháp luật mới làm được.

Để nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác phòng, chống tội phạm, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đề nghị các cơ quan nghiên cứu xây dựng thêm một nghị quyết về tăng cường các biện pháp đấu tranh, phòng ngừa, chống tội phạm, trong đó phân định rõ “tòa án làm gì, viện kiểm sát làm gì, nhân dân làm gì”.

Theo chương trình, ngày 18-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tiếp tục Phiên họp thứ 21 với nội dung cho ý kiến về báo cáo của Chính phủ trong công tác phòng, chống tham nhũng năm 2013, kế hoạch kiểm toán năm 2014 và dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

MINH THẮNG