Trồng cây, xây nhà chờ... giải tỏa

Xây nhà nhưng không cần đường vào (ấp Phú Bình, xã Phú Hữu A, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang).

Mặc dù chính quyền địa phương đã công bố quy hoạch công khai, thế nhưng nhiều người dân vẫn ngang nhiên xây nhà trái phép, sai phép; trồng cây xen canh trong vườn để chờ đền bù khi giải tỏa. Tình trạng này đang diễn ra trên địa bàn thành phố Cần Thơ và tỉnh Hậu Giang.

Làm nhà, trồng cây trong đêm

Tại cụm công nghiệp tập trung Phú Hữu A (xã Phú Hữu A, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang) hàng chục ngôi nhà lợp tôn màu xanh lá cây được dựng sát mép sông và một số nhà bê-tông mới xây chưa kịp làm vách. Nhiều căn nhà nằm giữa vườn cây, phải quan sát thật kỹ mới thấy.

Tình trạng xây dựng nhà chờ đền bù giải tỏa hiện tập trung nhiều nhất ở các ấp Phú Bình, Phú Xuân, Phú Xuân A, xã Phú Hữu A. Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, nguyên nhân là do người dân nghe tin dự án nhà máy nhiệt điện sẽ khởi công xây dựng tại đây vào tháng 9-2009.

Chỉ với chiều dài khoảng 3km, trên tuyến đường Nam Sông Hậu thuộc các ấp Phú Bình, Phú Xuân có rất nhiều hộ dân đã tập kết gạch, tre, lá... chuẩn bị dựng nhà. Một số người dân xây nhà vào ban đêm.

Vật liệu sử dụng là cột bê tông bán sẵn tại các cửa hàng vật liệu xây dựng, kèo nhà chỉ là những loại gỗ tạp rẻ tiền. Riêng mái nhà thì phần lớn người dân sử dụng loại tôn màu cây xanh để tránh chính quyền địa phương phát hiện. Đây cũng là lý do giải thích cho việc rất nhiều căn nhà mái màu xanh xuất hiện giữa những vườn cây.

Tình trạng xây dựng nhà trái phép chờ đền bù giải tỏa cũng xảy ra trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Khu vực Phú Thạnh, phường Tân Phú, quận Cái Răng đã được quy hoạch thành khu tái định cư, với diện tích 42ha thuộc dự án Khu công nghiệp (KCN) Hưng Phú 1 (diện tích 262ha) do Công ty cổ phần KCN Sài Gòn - Cần Thơ làm chủ đầu tư để bố trí tái định cư (TĐC) cho hàng trăm hộ dân của dự án KCN Hưng Phú 1.

Thế nhưng, khu vực này hiện đang là một trong những “điểm nóng” về tình trạng xây dựng nhà trái phép, không phép. Tại đây, nhà “hai không” (không phép, không người ở) được xây dựng nhanh đến chóng mặt với mật độ dày đặc. Chỉ tính riêng khu vực Phú Thạnh đã hiện có khoảng 79 công trình xây dựng vi phạm. Tình trạng này xuất hiện cả ở các KCN Hưng Phú 1, Hưng Phú 2 và khu đô thị Nam Cần Thơ.

Ngoài tình trạng xây nhà không phép, sai phép, chính quyền địa phương đang phải đau đầu với việc người dân ồ ạt mua cây giống về trồng xen canh trong vườn. Cây trồng "chờ đền bù" chủ yếu là cam sành. Người dân nghe tin loại cây này được đền bù cao nên trồng với mật độ rất dày. Theo tính toán của một số hộ dân, chi phí trồng một cây cam khoảng 40.000 - 50.000 đồng, nhưng nếu đền bù sẽ được từ 200.000 đến 300.000 đồng/cây. Thậm chí, có trường hợp người dân còn trồng cả cây cổ thụ vào vườn.

Anh Hồ Trung Tâm, ở phường Tân Phú, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ, có nhà và đất vườn thuộc diện quy hoạch giải tỏa, bức xúc nói: "Chúng tôi chỉ mong khi Nhà nước thu hồi đất thì nên tính sao cho người dân đỡ thiệt thòi, ổn định cuộc sống. Nhưng tôi cũng thấy tình trạng một số người vì hám lợi mà thực hiện các hành vi như: Xây dựng nhà trái phép khi không có nhu cầu ở, trồng cây để chờ trục lợi từ việc đền bù, giải tỏa là không thể chấp nhận”.

Cần xử lý kiên quyết, triệt để

Ngôi nhà xây trong vườn cây không sử dụng để chờ đền bù ở ấp Phú Bình (xã Phú Hữu A, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang).

Tính từ tháng 6-2008 đến nay, các cơ quan chức năng huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang phối hợp cùng UBND xã Phú Hữu A tiến hành lập biên bản 91 trường hợp xây dựng nhà, vật kiến trúc sai mục đích, chờ quy hoạch; buộc 44 trường hợp phải khắc phục hậu quả.

Ông Phan Văn Sấm, Chủ tịch UBND phường Tân Phú, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ cho biết: "Dự án khu tái định cư này chỉ mới bắt đầu triển khai giai đoạn đầu thì người dân đã bắt đầu ồ ạt, xây dựng nhà để chờ đền bù. Khi chúng tôi tiến hành lập biên bản thì hầu hết các hộ dân vi phạm đều không chịu ký biên bản với lý do xuất phát từ nhu cầu sử dụng thực tế, khi nào dự án triển khai thì họ tháo dỡ (!). Họ không ký vào biên bản, còn các công trình xây dựng vẫn tồn tại. Lạ hơn, có dự án chúng tôi phối hợp với chủ đầu tư đã thực hiện công tác kiểm kê nhưng người dân vẫn ngang nhiên trồng. Ngay khi phát hiện, chúng tôi đã lập biên bản về hành vi trên".

Chúng tôi xin mượn lời anh Hồ Trung Tâm (phường Tân Phú, quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ) để kết thúc bài viết này: Nếu chính quyền địa phương không kịp thời có biện pháp xử lý kiên quyết, dứt điểm đối với những trường hợp xây nhà, trồng cây chờ bồi thường sẽ tạo ra tiền lệ xấu về việc chấp hành kỷ cương luật pháp, gây khó khăn cho công tác giải phóng mặt bằng, thực hiện dự án. Đồng thời, việc xây dựng công trình trái phép, trồng cây chờ giải tỏa tại những nơi đã quy hoạch sẽ còn ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của địa phương. Còn đối với những hộ dân, nếu vẫn tiếp tục đua nhau đổ tiền của, công sức vào việc xây dựng nhà, trồng cây chờ đền bù là việc làm mạo hiểm, thiệt hại về kinh tế là khó lường. Đặc biệt, đối với những trường hợp đi vay tiền để làm nhà, trồng cây chờ giải tỏa thì mức rủi ro, thiệt hại càng cao hơn.