Triệt để tận dụng những loại giấy tờ người dân có sẵn

Ông Nguyễn Huy Trường-Trưởng ban thuế thu nhập cá nhân (Tổng cục thuế) cho biết, Bộ Tài chính (BTC) chỉ đạo phải hết sức đơn giản, thuận tiện, dễ thực hiện, giảm thiểu tối đa phiền hà, tốn kém cho người nộp thuế.

Các loại giấy tờ không nhất thiết phải công chứng

Theo đó, dự thảo thông tư của Bộ Tài chính đã đưa ra hai hướng: thứ nhất, triệt để tận dụng những giấy tờ người dân đã có sẵn để làm thủ tục hành chính (ví dụ xác nhận quan hệ mẹ con, cha con chỉ cần bản sao giấy khai sinh hoặc bản sao hộ khẩu )… để chứng minh quan hệ đó thuộc nhóm được giảm trừ gia cảnh, không yêu cầu phải xin thêm bất kỳ giấy tờ nào khác. Hay chứng nhận người tàn tật thì chỉ cần dựa vào chứng thực của Trung tâm y tế tỉnh giám định sức khoẻ cho người đó.

Và hướng thứ hai đang được cân nhắc là có cần phải chứng thực của Uỷ ban nhân dân phường, xã hay không hay giao trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu cho cơ quan thuế, tránh cho người dân phải đến cơ quan công chứng hoặc phải đến chính quyền phường, xã để chứng thực.

“Chúng tôi đang bàn theo hướng ai muốn công chứng thì công chứng hoặc ra phường chứng thực, nếu không có thời gian thì chỉ cần mang cả bản phô tô và bản chính lên để cơ quan thuế đối chiếu” – ông Trường cho biết.

Giảm trừ gia cảnh là điểm mới trong thuế thu nhập cá nhân, thể hiện tính nhân văn trong đạo luật thuế này. Để kê khai nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc thì ngay từ đầu năm người nộp thuế nộp tờ khai (theo mẫu có sẵn) gửi cho cơ quan chi trả thu nhập hoặc với cá nhân kinh doanh thì gửi cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý. Đến khi quyết toán thuế cuối năm thì mới phải gửi kèm hồ sơ chứng minh quan hệ được giảm trừ. Hồ sơ này chỉ phải nộp một lần để cơ quan thuế lưu lại hệ thống dữ liệu sử dụng trong suốt quá trình nộp thuế.

Trong năm, nếu có sự thay đổi về đối tượng được giảm trừ thì người nộp thuế có thể khai bổ sung. “Đây là quyền lợi của người nộp thuế nếu trong năm có sự thay đổi tăng thêm hay giảm đi thì sẽ đăng ký bổ sung. Để bảo đảm công bằng, chặt chẽ trong việc tính thuế, nguyên tắc tính giảm trừ cho người phụ thuộc là phát sinh tháng nào tính tháng đó" – ông Trường cho biết thêm.

Nguyên tắc tính giảm trừ đối với người phụ thuộc là mỗi người phụ thuộc chỉ được tính vào một đối tượng nộp thuế. Việc nhiều người có chung một đối tượng phụ thuộc thì các đối tượng nộp thuế phải thoả thuận với nhau để một người được giảm trừ.

Hơn 10 triệu người sẽ được cấp mã số thuế

Ông Trường cho biết, các cá nhân phải đăng ký thuế và phải có mã số thuế, vì chỉ khi có mã số thuế thì cơ quan thuế mới có thể kiểm soát được thu nhập của người đó trong xã hội. Nếu không có mã số thuế thì phạm vi kiểm soát của cơ quan thuế sẽ rất hạn chế. Luật thuế thu nhập cá nhân và Luật quản lý thuế cũng đều qui định các cá nhân thuộc đối tượng nộp thuế phải đăng ký mã số thuế. Thông qua mã số mới kiểm soát được thu nhập và từ đó mới xác định mức độ nộp thuế, giảm trừ một cách chính xác.

Theo Chỉ thị của Chính phủ, trong quí IV/2008 phải tổ chức cấp mã số thuế cho các đối tượng nộp thuế.

Nhưng theo ông Trường, việc đăng ký và cấp mã số thuế cho hơn 10 triệu đối tượng nộp thuế là công việc hết sức lớn, đòi hỏi sự trợ giúp tích cực của công nghệ thông tin. Tuy nhiên hiện nay vẫn còn gặp một số vướng mắc về hạ tầng kỹ thuật nên Tổng Cục thuế sẽ chia việc cấp mã số thuế thành hai giai đoạn.

Giai đoạn 1, quí IV/2008 tập trung đăng ký thuế và cấp mã số thuế cho 3 nhóm đối tượng: các đơn vị chi trả thu nhập, các cá nhân hiện đang nộp thuế thu nhập cao và cá nhân kinh doanh (nhóm này hiện đang nộp thuế giá trị gia tăng và thuế kinh doanh nhưng còn một bộ phận chưa có mã số thuế).

Sang quí II/2009, khi hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin đã hoàn tất thì Tổng Cục thuế sẽ triển khai toàn bộ nhóm làm công ăn lương (là nhóm lớn nhất).

Hiện nay, Bộ Tài chính chưa tính đến việc cấp mã số thuế cho người phụ thuộc nhưng sẽ quản lý dữ liệu về đối tượng này (tín hiệu nhận dạng) nếu người nộp thuế kê khai trùng thì hệ thống sẽ từ chối.

Trong Luật qui định là người phụ thuộc phải sống theo người nộp thuế. Nhưng trên thực tế, nhiều khi người phụ thuộc lại không sống cùng người nộp thuế. Ông Trường cho biết: “Đây là nội dung Bộ Tài chính thảo luận tương đối nhiều. Vì người phụ thuộc theo qui định của Luật thì tương đối rộng, cho nên chúng tôi chia thành 4 nhóm: con, vợ chồng, bố mẹ và nhóm thứ 4 là cô, dì, chú, bác, anh chị em ruột, cháu… Nhóm này phải gắn với điều kiện sống cùng vì một người có rất nhiều người thân như vậy.