QĐND - “Với chiều dài  gần 700km chạy dọc miền Trung-Tây Nguyên, dự án đường Trường Sơn Đông đã mở ra  triển vọng phát triển mới cho vùng căn cứ cách mạng, vùng đặc biệt khó khăn, góp phần từng bước nâng cao cuộc sống đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây"-Đại tá Văn Thái Bình, Giám đốc Ban Quản lý dự án đường Trường Sơn Đông (Ban QLDA 46) Bộ Tổng tham mưu đã khẳng định với chúng tôi như thế.

Niềm vui nơi rừng vắng

Quả thật, khi chứng kiến cuộc sống thay đổi của đồng bào Hrê, M’nông, Gia Rai, Xê Đăng… ở các bản làng Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắc… mới thấy được ý nghĩa quan trọng của con đường Trường Sơn Đông đi qua nơi đây. Ngay huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi, một trong những địa bàn “trũng nhất” của tỉnh về cơ sở vật chất, văn hóa, có thời điểm cả huyện không có một học sinh tốt nghiệp phổ thông trung học cũng “khởi sắc” nhanh chóng khi tuyến đường Trường Sơn Đông đi qua. ông Đinh Văn Tùng, 43 tuổi, nhà ở thôn Mang Tà Bế, xã Sơn Bua, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi, một trong những gia đình được “hưởng lợi” từ đường Trường Sơn Đông cho biết:

Trình bày phương án thi công trên tuyến của Công nhân Xí nghiệp 103 (Công ty TNHH MTV Đầu tư Xây dựng Vạn Tường-Quân khu 5) với lãnh đạo Ban QLDA 46.

- Ngày tuyến đường chưa qua, người dân thôn Mang Tà Bế chẳng bao giờ nhìn thấy chiếc xe ô tô nào vào thôn bản. Nhiều người còn không phân biệt nổi tiếng ô tô khác tiếng xe máy như thế nào. Quanh năm họ chỉ gắn bó với rừng, với suối; ngửa mặt lên là chạm núi, úp mặt xuống là chạm khe. Giờ bỗng có đường Trường Sơn Đông chạy qua, người dân thôn Mang Tà Bế như đổi đời. Xe cộ ồn ào qua lại suốt ngày. Các cháu bé không còn chịu cảnh lội bùn đi học như trước.

Ông Đinh Văn Sơn, thôn Tu La, xã Sơn Mùa, huyện Sơn Tây cũng vui chẳng kém gì ông Đinh Văn Tùng khi tâm sự với chúng tôi về cảm nghĩ của mình. ông Sơn cho biết, trước đây, khi đường Trường Sơn Đông chưa mở, việc đi lại của bà con gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng từ ngày có đường qua đây, việc đi lại đã dễ dàng hơn hẳn. Hình ảnh các em nhỏ người M'nông, Hrê hồn nhiên vui đùa, chạy nhảy bên đường là điều chẳng bao giờ thấy cách đây vài năm trước. Giờ có đường đi qua, củ sắn, cây bắp làm ra không còn sợ cảnh phải bán rẻ, hay để hỏng trong nhà như trước nữa. Người dân thôn Tu La còn biết trồng keo để lấy gỗ, trồng cây công nghiệp để phát triển kinh tế gia đình.

Thượng tá Nguyễn Văn Thi, Phó trưởng phòng Quản lý mặt bằng thi công 1 (Phòng hiện trường 1), Ban QLDA 46 cho biết:

- Trước đây, đời sống của bà con các tỉnh miền Trung-Tây Nguyên gặp rất nhiều khó khăn. Xã Ngọc Tem của huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum, một trong những xã đặc biệt nghèo của tỉnh, khi có người ốm hay trở dạ thì có tới 20, thậm chí 30 người đi theo để khiêng cõng qua núi, qua rừng. Nhưng từ khi con đường mới được hình thành, đời sống các khu dân cư nơi con đường đi qua đã đổi thay đáng kể. Ngoài cây lúa, cây ngô, Ngọc Tem cũng đã phát triển mạnh các loại cây công nghiệp và trồng hàng trăm héc-ta keo lai, quế, cây cau, bời lời, phát triển chăn nuôi đàn gia súc, gia cầm như: Trâu, bò, heo, dê… Nhờ giao thông thuận lợi mà người bệnh khi cần cũng được cấp cứu kịp thời, mối quan hệ của người dân và chính quyền địa phương cũng khăng khít hơn, tỷ lệ trẻ em sinh ra được đăng ký khai sinh, nhập hộ khẩu cũng cao hơn nhiều so với trước. Các sản phẩm người dân Ngọc Tem làm ra được trao đổi, mua bán thuận tiện, không còn bị tư thương ép giá, đời sống người dân từng bước được nâng cao. Ngày càng có nhiều ngôi nhà mới bên đường, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn mới vùng sâu, vùng xa…

Công ty TNHH MTV 319.5 (Tổng công ty 319) thi công đường Trường Sơn Đông tại địa bàn xã Sơn Long (Sơn Tây-Quảng Ngãi)

Theo Đại tá Văn Thái Bình, Giám đốc Ban QLDA 46, một trong những người đầu tiên đi tìm đường, mở tuyến ở địa bàn miền Trung-Tây Nguyên heo hút này thì Kon Plông lúc đó còn là huyện nghèo nhất tỉnh Kon Tum. Nhưng khi dự án đường Trường Sơn Đông đi qua, huyện Kon Plông giống như cô gái bước ra trong chuyện cổ tích với vẻ đẹp quyến rũ từ vùng núi sinh thái ở độ cao trên 1000m. Thấy vùng khí hậu Kon Plông giống như Đà Lạt, Chính phủ đã có Quyết định quy hoạch xây dựng vùng du lịch sinh thái Măng Đen (huyện Kon Plông) và quy hoạch chung đô thị Kon Plông đến năm 2030 với quy mô hơn 138 nghìn héc-ta. Trong  thời gian không xa, Kon Plông sẽ trở thành “tiểu Đà Lạt”. Hiện đường Trường Sơn Đông qua địa bàn Kon Plông chưa bàn giao chính thức nhưng ở thị trấn Măng Đen đã có đến hàng trăm biệt thự lộng lẫy mọc ở hai bên đường hấp dẫn du khách từ các nơi đổ về.

 Quyết tâm thực hiện khát vọng  

Đứng trước nhu cầu cấp bách phải sớm xây dựng tuyến đường nối thông các xã vùng đặc biệt khó khăn, vùng căn cứ cách mạng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của phía Đông dãy Trường Sơn, “đánh thức” vùng đất chiến lược này, sau khi Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương, ngày 3-10-2003, Bộ Quốc phòng đã có Công văn số 3978 về quy hoạch hướng tuyến và triển khai đường Trường Sơn Đông gửi Quân khu 5, Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu)… và giao cho Thượng tướng  Phan Trung Kiên, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng lúc đó làm Trưởng ban chỉ đạo dự án. Đường Trường Sơn Đông được thiết kế trên cơ sở tận dụng tối đa các đoạn đường hiện có (đường Z114 cũ), nâng cấp thành đường cấp IV và cấp V, mở một số tuyến, tạo thành một trục giao thông mới chạy song song giữa Quốc lộ 1 và Đường Hồ Chí Minh tại khu vực miền Trung-Tây Nguyên. Khi đưa vào khai thác, 2 đường Trường Sơn Đông sẽ cùng với Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh và đường Tuần tra biên giới, tạo ra một hệ thống giao thông hoàn chỉnh với 4 trục đường xuyên suốt dọc miền Trung-Tây Nguyên, mang triển vọng phát triển mới, tương lai mới cho hàng triệu bà con nơi miền Trung-Tây Nguyên nắng lửa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và củng cố quốc phòng-an ninh trên địa bàn chiến lược nơi con đường đi qua.

Theo Đại tá Ngô Văn Linh, Phó giám đốc Ban QLDA 46, sau gần 8 năm triển khai dự án (bắt đầu thi công từ năm 2007) đến nay, các đơn vị thi công trên tuyến đã triển khai thi công được 54 gói thầu xây lắp; đã thông tuyến được 400km, bảo đảm chất lượng, được Hội đồng nghiệm thu Nhà nước và các cơ quan chức năng đánh giá cao. Tuy nhiên, khác với các dự án xây dựng các tuyến đường khác, việc thi công tuyến đường Trường Sơn Đông gặp rất nhiều khó khăn do nhiều đoạn thủy văn tuyến đường đi qua hết sức phức tạp (nhất là địa bàn Xã Hiếu, nối Gia Lai với Kon Tum) ở độ cao trên 1000m. Nơi đây được coi là “rốn mưa” của Tây Nguyên. Có năm mưa đến 7-8 tháng nên việc bảo đảm thi công gặp rất nhiều khó khăn, nhất là việc chở vật liệu từ nơi khác đến. Nhưng vượt lên tất cả là sự nỗ lực của cán bộ, nhân viên, người lao động các nhà thầu thi công trên tuyến để bảo đảm chất lượng, tiến độ đề ra.

Hầu hết các đơn vị thi công trên tuyến cả trong và ngoài quân đội như: Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Xây dựng Giao Thông 1 (Bộ Giao thông vận tải); Công ty cổ phần giao thông Bắc miền Trung (Nghệ An); Xí nghiệp 103 (Công ty TNHH MTV Đầu tư Xây dựng Vạn Tường-Quân khu 5); Công ty TNHH ĐTXD&TM Tiến Dung; Công ty TNHH MTV 319.5 (Tổng công ty 319)… đều  tập trung tăng ca, làm ngày, làm đêm để kịp bảo đảm tiến độ trước mùa mưa. Bởi họ biết, đường Trường Sơn Đông hoàn thành, đưa vào khai thác sử dụng năm 2015 sẽ góp phần “chắp cánh” cho 7 tỉnh miền Trung-Tây Nguyên phát triển kinh tế, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh; nhất là việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc vùng căn cứ cách mạng, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn trên địa bàn nơi tuyến đường Trường Sơn Đông đi qua.

Bài và ảnh: HOÀNG GIA MINH