QĐND - Đúng như dự báo, báo cáo điều tra vụ tấn công bằng vũ khí hóa học tại Xy-ri ngày 21-8 của nhóm chuyên gia LHQ đã không nêu rõ bên nào tại Xy-ri đã thực hiện vụ tấn công này. Tuy nhiên, không vì thế mà sức ép đối với chính quyền của Tổng thống An Át-xát giảm bớt trong bối cảnh các nước vẫn tranh cãi xung quanh bản báo cáo này và Mỹ, Anh, Pháp đã đe dọa chính quyền Xy-ri sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu không giao nộp vũ khí hóa học...

Bản báo cáo được trình lên Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun đã kết luận có “các bằng chứng rõ ràng và thuyết phục” giúp khẳng định vũ khí hóa học đã được sử dụng trong vụ tấn công ở khu vực Gâu-ta, ngoại ô Đa-mát hôm 21-8. Trong đó, các chuyên gia LHQ cho biết, khí độc sarin đã được nạp vào đầu đạn những quả tên lửa đất đối đất bắn vào khu vực Gâu-ta, nguyên nhân chính khiến khoảng 1.400 người thiệt mạng. Báo cáo cho biết, vũ khí hóa học đã được sử dụng nhằm vào dân thường, trong đó có cả trẻ em, trên một phạm vi tương đối lớn.

Đây là lần đầu tiên, LHQ chính thức xác nhận việc vũ khí hóa học đã được sử dụng trong cuộc xung đột kéo dài 30 tháng qua tại Xy-ri. Tuy nhiên, bản báo cáo đã không nêu đích danh bên nào ở Xy-ri đã thực hiện vụ tấn công. Sau khi nhóm chuyên gia trình bản báo cáo, Tổng thư ký Ban Ki-mun đã lên án vụ tấn công hóa học ở Xy-ri là “tội ác chiến tranh”. Ông kêu gọi HĐBA LHQ cân nhắc các biện pháp bảo đảm chính quyền Xy-ri sẽ tuân thủ kế hoạch của Nga và Mỹ nhằm tiêu hủy kho vũ khí hóa học của nước này.

 
 Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun phát biểu về báo cáo của nhóm thanh sát viên LHQ về việc sử dụng vũ khí hóa học ở Xy-ri. Ảnh: Roi-tơ

Tuy bản báo cáo không nêu rõ bên nào ở Xy-ri phải chịu trách nhiệm nhưng ngay sau khi bản báo cáo được công bố, Mỹ, Anh và Pháp đã cho rằng bản báo cáo của LHQ cho thấy có một ít nghi ngờ về việc các lực lượng của Tổng thống An Át-xát phải chịu trách nhiệm về vụ tấn công. Phát biểu trước báo giới, phát ngôn viên Nhà Trắng Giay Ca-ni (Jay Carney) nêu rõ báo cáo của LHQ đã xác nhận khí độc sarin được nạp vào đầu đạn những quả tên lửa đất đối đất, loại vũ khí mà Mỹ cho rằng chỉ quân đội Chính phủ Xy-ri mới có. Trong khi đó, đại sứ Anh tại LHQ Mác Lai-ôn Gran (Mark Lyall Grant) và Ngoại trưởng Pháp Lô-răng Pha-bi-uýt (Laurent Fabius) cho rằng chế độ ông An Át-xát là thủ phạm đứng đằng sau cuộc tấn công tại ngoại ô Đa-mát. Các nước này cũng khuyến cáo Tổng thống An Át-xát sẽ phải chịu các hậu quả nếu không giao nộp vũ khí hóa học. Mỹ, Anh và Pháp còn cho biết sẽ thúc đẩy thông qua một dự thảo nghị quyết mạnh mẽ của LHQ nhằm đặt ra thời hạn ràng buộc cho việc tiêu hủy vũ khí hóa học của Xy-ri.

Trước phản ứng trên của các nước phương Tây, Nga đã lên tiếng chỉ trích các nước này đang đảo ngược các kết luận của báo cáo để bênh vực phe đối lập Xy-ri. Nga cho rằng phải xử lý mọi vấn đề một cách nghiêm túc và chuyên nghiệp. 

Ngày 17-9, hai ngoại trưởng của Nga và Pháp đã thừa nhận họ vẫn còn bất đồng trong cách tiếp cận về phương thức chấm dứt cuộc xung đột ở Xy-ri, bất chấp các bên đã đạt được thỏa thuận quan trọng về việc Xy-ri sẽ giao nộp vũ khí hóa học. Phát biểu sau cuộc hội đàm với người đồng cấp Pháp Lô-răng Pha-bi-uýt, Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp (Sergei Lavrov) cho biết, mặc dù Mát-xcơ-va và Pa-ri có cùng mục tiêu chấm dứt tình trạng đổ máu ở Xy-ri, song lại “có những bất đồng rõ ràng về cách thức đạt được mục tiêu này”. Ngoại trưởng Nga nghi ngờ vụ tấn công bằng khí độc hôm 21-8 là hành động khiêu khích của quân nổi dậy, đồng thời cho rằng báo cáo của các nhà điều tra LHQ không giải đáp hết các nghi vấn về cuộc tấn công này. Trong khi đó, Ngoại trưởng Pháp khẳng định chính quyền Xy-ri đứng đằng sau vụ tấn công trên khi xét theo “lượng khí sarin được sử dụng, hướng tấn công và kỹ thuật tấn công, cùng các yếu tố khác”.

Liên quan đến việc Pháp đề xuất và thúc đẩy một dự thảo nghị quyết cứng rắn của LHQ đối với Xy-ri, Ngoại trưởng Nga tuyên bố một nghị quyết của HĐBA LHQ về thực thi thỏa thuận tiêu hủy vũ khí hóa học của Xy-ri sẽ không viện đến Chương 7 của Hiến chương LHQ vốn cho phép sử dụng vũ lực.

Tranh cãi xung quanh bản báo cáo của LHQ về việc sử dụng vũ khí hóa học ở Xy-ri cũng như những bất đồng chưa được giải tỏa về lập trường giữa các nước về vấn đề Xy-ri khiến người ta lo ngại “bài toán hóc búa Xy-ri” sẽ không dễ có lời giải cho dù đã tìm ra phương cách, theo đó Xy-ri giao nộp vũ khí hóa học cho quốc tế kiểm soát.

XUÂN PHONG