Tổng thống bị lật đổ Ba-ki-ép trong một lần phát biểu trước những người ủng hộ mình. Ảnh: AP

Tình trạng bạo lực tại Cư-rơ-gư-xtan rất có thể sẽ tái phát trở lại khi căng thẳng trên chính trường giữa chính phủ lâm thời và Tổng thống bị lật đổ C.Ba-ki-ép (Kurmanbek Bakyev) không nhanh chóng được giải quyết.

Bằng chứng mới nhất là việc Tổng thống bị lật đổ C.Ba-ki-ép (Kurmanbek Bakyev) vừa may mắn thoát chết trong gang tấc. Một tay súng chưa rõ danh tính lẫn trong đám đông đã bắn trượt ông Ba-ki-ép khi ông này đang phát biểu trước hàng nghìn người ủng hộ ông tại thành phố Ô-sơ (Osh). Vụ nổ súng xảy ra chỉ vài giây sau khi ông Ba-ki-ép bắt đầu phát biểu. Trước đó, ông Ba-ki-ép cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm bắt ông sẽ dẫn đến đổ máu. Hiện chưa xác định được động cơ và kẻ chủ mưu đứng sau vụ tấn công trên. 

Vệ sĩ của Tổng thống Ba-ki-ép đã nhanh chóng đưa ông vào xe và rời khỏi hiện trường. Hãng tin Interfax của Nga cho biết vệ sĩ của ông Ba-ki-ép cũng đã nổ súng chỉ thiên. Trong khi đó những người phản đối ông Ba-ki-ép thì ném đá về phía xe của ông. Một trong những người anh em của Ba-ki-ép, ông Ca-ni-bếch (Kanybek) cho biết ông Ba-ki-ép không bị thương, ông đã cùng đoàn hộ tống trở lại ngôi làng quê nhà Tây-ít (Teyit), cách nơi ông phát biểu hai giờ lái xe. Hiện ông Ba-ki-ép chưa đưa ra bình luận gì.

Một ngày trước khi xảy ra vụ nổ súng, ông Ba-ki-ép đã đưa ra điều kiện từ chức nếu vấn đề an toàn cho cá nhân ông cũng như các thành viên trong gia đình được bảo đảm. Ngoài ra, ông Ba-ki-ép còn yêu cầu chính phủ lâm thời nhanh chóng chuẩn bị để cuộc bầu cử tổng thống có thể diễn ra trong 2-3 tháng tới, kêu gọi chấm dứt tình trạng lực lượng vũ trang cầm súng diễu khắp đường phố Cư-rơ-gư-xtan. Đồng thời, ông cho biết sẵn sàng đàm phán với người đứng đầu chính quyền lâm thời R.Ô-tun-bai-e-va (Roza Otunbayeva) nếu bà tới miền nam. Tuy nhiên, ông cương quyết không trở lại thủ đô Bi-skếch vì lý do an ninh. Tuyên bố trên được đưa ra sau khi có tin chính quyền lâm thời dọa sẽ đưa lực lượng đến bao vây và bắt giữ ông Ba-ki-ép tại nơi ông và những người thân đang ẩn náu.

Trong khi đó, bà Ô-tun-bai-e-va cũng ra yêu cầu đưa Tổng thống bị lật đổ Ba-ki-ép ra tòa để xét xử vì tội “gây đổ máu” trong cuộc biểu tình của quần chúng hồi tuần trước. Tuyên bố sau cuộc gặp với Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ R.Blếch (Robert Blake) khi quan chức này đến thủ đô Bi-skếch (Bishkek) để hội đàm với lãnh đạo Chính phủ lâm thời về các giải pháp sớm ổn định tình hình chính trị ở Cư-rơ-gư-xtan, bà Ô-tun-bai-e-va nói rằng “với việc gây đổ máu, ông Ba-ki-ép đã hành động vượt quá quyền hạn” của mình và vì vậy cần phải đưa ra xét xử trước pháp luật. Mặc dù trước đó, bà Ô-tun-bai-e-va cho biết sẵn sàng bảo đảm an ninh cho Ba-ki-ép nếu ông từ chức và rời khỏi đất nước. Tuy nhiên, bà không đưa ra đề xuất miễn tố cho gia đình của Ba-ki-ép. Bà cũng cảnh báo “Việc ông ấy ở lại Cư-rơ-gư-xtan sẽ gây rắc rối cho tương lai của đất nước. Ngày càng khó bảo đảm an ninh cho ông ấy khi mà dân chúng đòi xét xử ông”. Lời đe dọa trên dành cho ông Ba-ki-ép quả rất có cơ sở khi Chính phủ lâm thời đã giải tán tòa án hiến pháp.

Liên quan tới tình hình Cư-rơ-gư-xtan, Interfax cho biết, tối 14-4, Thủ tướng Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin) đã điện đàm với ông Ba-ki-ép nhưng không rõ nội dung. Thủ tướng Pu-tin cũng đã gặp Phó thủ tướng Chính phủ lâm thời Cư-rơ-gư-xtan, ông A.A-tam-ba-ép (Almazbek Atambaev) đang có mặt tại Mát-xcơ-va để thảo luận vấn đề Nga viện trợ kinh tế cho Cư-rơ-gư-xtan. Theo đó, Nga sẽ viện trợ 50 triệu USD, 25 nghìn tấn sản phẩm dầu mỏ và 1,5 nghìn tấn hạt giống… cho Cư-rơ-gư-xtan.

Nguyễn Hoà