QĐND - Liên minh châu Âu (EU) ngày 21-8 đã đưa ra lời cảnh báo về nguy cơ xảy ra “chiến tranh thương mại” giữa Nga và U-crai-na trong bối cảnh Mát-xcơ-va hạn chế nhập khẩu từ Ki-ép.

Xe chở hàng hóa lưu thông qua biên giới Nga-U-crai-na. Ảnh: Ria Novosti

Tờ Financial Times dẫn lời người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) G.Clen-xi (John Clancy) bày tỏ sự nghi ngờ đối với “động cơ” của Nga, hy vọng những vấn đề hiện nay trong lĩnh vực thương mại giữa Nga và U-crai-na phải được giải quyết nhanh chóng trên tinh thần tôn trọng nghĩa vụ của cả hai nước trước Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Lời cảnh báo của EU được đưa ra trong bối cảnh từ ngày 14-8, hải quan Liên bang Nga đã siết chặt kiểm tra hàng hóa U-crai-na tại biên giới với Nga. Theo Liên đoàn các chủ lao động U-crai-na, Hải quan Nga đã áp dụng biện pháp kiểm tra đối với 100% hàng hóa đến từ U-crai-na và thực tế đã tạo ra tình trạng ách tắc xe hàng vô thời hạn tại các trạm hải quan, gia tăng chi phí của các nhà xuất khẩu, gây hư hỏng hàng hóa. Lý giải cho động thái này, phát biểu với báo giới ngày 18-8 vừa qua, Trợ lý của Tổng thống Nga về các vấn đề phát triển hợp tác thương mại, ông X.Gla-dép (Sergei Glazev) cho biết, tăng cường kiểm tra hải quan hàng hóa tại biên giới Nga - U-crai-na chỉ là biện pháp phản ứng và mang tính rà soát lại hoạt động của Cơ quan Hải quan Nga, đồng thời kêu gọi không nên "bi kịch hóa" tình hình.

Ria Novosti dẫn số liệu của cơ quan thống kê quốc gia U-crai-na cho biết, hiện Nga là nước nhập khẩu lớn nhất hàng hóa từ U-crai-na khi chỉ tính riêng trong nửa đầu năm nay, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu của U-crai-na đạt hơn 30 tỷ USD mà trong đó thị phần sang Nga chiếm 24,7%. Có lẽ vì thế mà trước động thái của Nga, U-crai-na cam kết sẽ không áp dụng bất cứ biện pháp trả đũa nào mà kiên trì theo đuổi giải quyết các bất đồng thông qua đối thoại và cho rằng nếu xảy ra "chiến tranh thương mại" thực sự, lợi ích quốc gia của cả hai sẽ bị tổn hại nặng nề.

Ngày 17-8, Thủ tướng U-crai-na N.A-da-rốp (Nikolai Azarov) đã điện đàm với Thủ tướng Nga Đ. Mét-vê-đép (Dmitry Medvedev) tuyên bố loại trừ khả năng “chiến tranh thương mại” với Nga. Thủ tướng hai nước nhất trí sẽ tổ chức tham vấn giữa các cơ quan liên quan để giải quyết các vấn đề trong lĩnh vực kinh tế-thương mại song phương trong thời gian sớm nhất. Trước đó, để ngăn chặn căng thẳng quan hệ giữa hai nước leo thang, ngày 16-8, Tổng thống Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin) cũng đã điện đàm với Tổng thống U-crai-na V.Y-a-nu-cô-vích (Viktor Yanukovich) thảo luận các vấn đề liên quan tới hợp tác song phương, trong đó có việc thông quan hàng hóa tại biên giới hai nước.

Trong một bước đi được xem là tích cực, ngày 20-8, Bộ Thu nhập và Thuế U-crai-na tuyên bố đã đạt được sự nhất trí với Hải quan Nga không áp dụng biện pháp kiểm tra tăng cường đối với hàng hóa U-crai-na, giải phóng ách tắc tại biên giới hai nước.

Tuy vậy, giới phân tích cho rằng không phải không có cơ sở khi EU đưa ra lời cảnh báo như trên. Trên thực tế, Mát-xcơ-va muốn Ki-ép gia nhập Liên minh Hải quan gồm Nga, Bê-la-rút và Ca-dắc-xtan trong khi, thay vào đó, Ki-ép lại vẫn kiên trì thúc đẩy tiến trình liên kết với EU. Theo như lời Trợ lý của Tổng thống Nga về các vấn đề phát triển hợp tác thương mại X.Gla-dép, trong trường hợp U-crai-na ký hiệp định liên kết với EU, hàng hóa từ EU sẽ được tự do lưu thông qua biên giới U-crai-na mà không phải đóng thuế nhập khẩu hoặc kiểm tra vệ sinh dịch tễ. Nga lo ngại đây sẽ là kẽ hở để tái nhập hàng hóa không đạt tiêu chuẩn vào Nga và nếu dòng tái nhập khẩu này trở thành nhân tố mang tính hệ thống, thì siết chặt kiểm tra hàng hóa từ U-crai-na sẽ là điều "không tránh khỏi".

Chính vì vậy, nguy cơ về một cuộc chiến thương mại giữa Nga và U-crai-na vẫn luôn tiềm ẩn, nhất là vào tháng 11 tới, khi U-crai-na có khả năng sẽ ký được hiệp định tự do thương mại song phương (FTA) với EU.

HOÀNG VŨ