Thuốc thử đắng với ông T. Ble

Cựu Thủ tướng Anh T. Ble. Ảnh Internet

Bảng danh sách công việc mà ông T. Ble mang theo thật dài. Đó là gây quỹ và kêu gọi gia tăng viện trợ cho Pa-le-xtin, xây dựng các cơ quan cầm quyền, cơ sở hạ tầng, khôi phục luật pháp và tăng cường phát triển kinh tế cho vùng lãnh thổ này. Đây được coi là những vấn đề cốt lõi giúp ổn định tình hình nội bộ Pa-le-xtin đang chia rẽ nghiêm trọng mà một trong những nguyên nhân là do tình trạng khánh kiệt kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp cao, người dân lâm vào cảnh sống cùng quẫn, tham nhũng tràn lan sẽ là những thách thức to lớn đối với trọng trách vực dậy nền kinh tế Pa-le-xtin của ông Ble.

Tình trạng “một dân tộc, hai nhà nước” ở Pa-le-xtin, với việc phong trào Fatah nắm quyền ở Bờ Tây, còn phong trào Hamas chiếm lĩnh Dải Ga-da, cũng là trở ngại không nhỏ đối với sứ mệnh “đặc sứ hòa bình” của ông. Ngoài ra, ông T. Ble còn có nhiệm vụ quan trọng khác là tranh thủ sự ủng hộ của các nước trên thế giới đối với vấn đề hòa bình Trung Đông nhằm giúp nhóm “Bộ tứ” đạt được các tham vọng của mình ở khu vực.

Phải nói rằng không khí chuyến đi khá thuận lợi. Ông T. Ble được các nhà lãnh đạo Pa-le-xtin, I-xra-en và một số nước láng giềng mà ông ghé qua là Gioóc-đan và Ba-ranh tiếp đón rất niềm nở và thân thiện. Trước đây, khi còn là chủ nhân phố Đao-ninh, ông T. Ble đã có quan điểm ủng hộ sự nghiệp giành độc lập của người dân Pa-le-xtin. Ông từng có mối quan hệ hữu hảo với cố Tổng thống Pa-le-xtin Y-a-xơ A-ra-phát và là một trong những nhà lãnh đạo phương Tây đầu tiên tán thành giải pháp “hai nhà nước”, theo đó nhà nước Pa-le-xtin độc lập sẽ chung sống hòa bình bên cạnh I-xra-en.

Cùng thời điểm ông T. Ble đặt chân đến Trung Đông, trong khu vực lại xuất hiện những tin tức tích cực. Theo nhật báo “Haaretz”, I-xra-en đang đề nghị tiến hành các cuộc đàm phán mới Pa-le-xtin về “một thỏa thuận các nguyên tắc”, mà theo đó có thể thiết lập một nhà nước Pa-le-xtin trên 90% lãnh thổ bị chiếm đóng. Đây là động thái mới, cho thấy sự thay đổi trong thái độ của I-xra-en trong vấn đề cực kỳ gay cấn là phân chia lãnh thổ với Pa-le-xtin.

Bản thân ông T. Ble cũng rất nỗ lực, tuy chỉ được nhóm “Bộ tứ” gồm LHQ, EU, Mỹ và Nga giao cho chức danh khá khiêm tốn nhiệm vụ là đặc sứ trong các nỗ lực khôi phục nền kinh tế Pa-le-xtin, song ông Ble sẽ không bỏ qua các cơ hội để thảo luận các vấn đề chính trị gai góc như phân định biên giới cuối cùng của Nhà nước Pa-le-xtin trong tương lai, việc hồi hương người tị nạn và tìm kiếm sự dính líu nhiều hơn của lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế ở khu vực Trung Đông.

Tuy nhiên, nhìn tổng thể, kết quả chuyến công du chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn với những lời cam kết chung chung là tiếp tục thúc đẩy tiến trình hòa bình khu vực. Trước hết, dù đã có những con bài tính trước nhưng ông T. Ble vẫn chưa xóa đi ấn tượng không lấy gì tốt đẹp của các nước Trung Đông đối với ông. Trong con mắt của nhiều người dân khu vực này, ông vẫn bị coi là một Thủ tướng theo đuôi Mỹ trong cuộc chiến tranh I-rắc. Người ta cũng chưa bỏ qua việc ông đã từ chối kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức khi I-xra-en mở cuộc tấn công vào miền Nam Li-băng hồi năm ngoái.

Thêm vào đó, tháo bỏ những vật cản trong tiến trình hòa bình Trung Đông không phải là điều dễ dàng, có thể hoàn thành trong ngày một, ngày hai. Người ta vẫn còn nhớ những nỗ lực của ông T. Ble khi còn là Thủ tướng Anh trong việc thúc đẩy tiến trình hòa bình Trung Đông. Trên cương vị hoàn toàn mới, ông Ble sẽ có cơ hội lớn hơn để tiếp tục theo đuổi mục tiêu. Mặc dù phải đón nhận không ít những ánh mắt hoài nghi về khả năng thành công của ông ở vị trí này, ông T. Ble vẫn can đảm chấp nhận làm phép thử đối với uy tín của chính mình ở vũng lầy Trung Đông. Ông đang cố gắng lấy lại uy tín ở chính nơi mà uy tín của ông bị tổn hại.

Kết quả chuyến thăm cho thấy vận may vẫn chưa mỉm cười với ông T. Ble mà lại là thuốc thử khá đắng với uy tín của ông trên cương vị mới. Chưa thể nói gì đến tương lai của Trung Đông, khu vực trên thực tế vẫn chìm trong vòng xoáy bạo lực và mâu thuẫn Pa-le-xtin và I-xra-en vẫn ngày càng sâu sắc. Không ít dư luận cho rằng ông T. Ble có thể sẽ lại chịu số phận như những người tiền nhiệm của mình. Không ít đặc phái viên của Mỹ tại Trung Đông đã lần lượt phải ra đi trong thất bại. Người tiền nhiệm của ông T. Ble là cựu Chủ tịch Ngân hàng thế giới Giêm Uôn-phen-xơn cũng không ngoại lệ vì sau chưa đầy một năm đã phải rời khỏi vị trí đặc sứ Trung Đông.

Dù ông T. Ble phát biểu rất lạc quan rằng đã nhìn thấy một “khoảnh khắc cơ hội” cho hòa bình. Song để biến khoảnh khắc đó thành cơ hội thực sự, tạo đà cho tiến trình hòa bình Trung Đông còn rất nhiều chông gai đang chờ ông T. Ble ở phía trước.

MỸ HẠNH