QĐND - Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma đang phải đối mặt với nguy cơ gia nhập “đội ngũ” những ông chủ Nhà Trắng bị luận tội khi một số nghị sĩ bảo thủ của đảng Cộng hòa đang rào đón khả năng đề nghị Quốc hội bỏ phiếu luận tội tổng thống vì một loạt bê bối gần đây mà chính quyền ông Ô-ba-ma vướng vào.

Quyền Giám đốc IRS Xti-ven T. Min-lơ tại một phiên điều trần trước Quốc hội về vụ IRS phân biệt đối xử với các nhóm bảo thủ. Ảnh: Roi-tơ

 

Đối mặt với nguy cơ bị luận tội

Mới đây nhất, hạ nghị sĩ Cộng hòa Gia-xơn Cha-phét (Jason Chaffetz) đã lên tiếng chỉ trích hành vi cố tình bưng bít thông tin và lừa gạt người dân Mỹ của chính quyền ông Ô-ba-ma trong vụ lãnh sự quán Mỹ ở Ben-ga-di (Li-bi) bị tấn công làm đại sứ và 3 công dân Mỹ thiệt mạng năm 2012. Trong cuộc trả lời phỏng vấn tờ National Review, ông G. Cha-phét đã lặp lại những chỉ trích từng đưa ra trước đây rằng, ông Ô-ba-ma có thể sẽ bị luận tội vì xử lý kém cỏi trong vụ việc này.

Theo ông G. Cha-phét, chính quyền vẫn còn che đậy thông tin về vụ tấn công này. Ban đầu Nhà Trắng đã tuyên bố vụ tấn công xuất phát từ một cuộc biểu tình tự phát của người dân Li-bi. Tuy nhiên những thông tin sau đó đã cho thấy sự thật không phải như vậy khi có những bằng chứng cho thấy đây là một âm mưu đã được lên kế hoạch và chính các phần tử Hồi giáo cực đoan ở Li-bi mới là thủ phạm đứng đằng sau vụ tấn công. Phe Cộng hòa khi đó cáo buộc Nhà Trắng đã giấu nhẹm sự thật nhằm “đỡ đạn” cho ông Ô-ba-ma đang trong quá trình vận động tranh cử nhiệm kỳ hai. Số là ông Ô-ba-ma đã trót tuyên bố trước đó rằng đã vô hiệu hóa được các nhóm khủng bố.

Trước đó, một số chính khách khác của đảng Cộng hòa là Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Rên-xơ Pri-ê-bát (Reince Priebus), thượng nghị sĩ Ran Pôn (Rand Paul) và hạ nghị sĩ Mi-chê-lê Bách-man (Michele Bachmann), cũng đã có ý kiến đề nghị luận tội Tổng thống Ô-ba-ma. Các nghị sĩ Mỹ này lên tiếng sau vụ Cục Dịch vụ thu nhập nội địa (IRS) của Mỹ bị cáo buộc có hành vi phân biệt đối xử khi giám sát chặt chẽ nguồn tài chính của một số nhóm bảo thủ thân đảng Cộng hòa và vụ Bộ Tư pháp Mỹ bí mật theo dõi các cuộc gọi điện thoại của hơn 100 phóng viên hãng thông tấn AP.

Hành động khó giải thích

Trong 3 vụ bê bối đang làm chính quyền ông Ô-ba-ma bối rối, có lẽ vụ theo dõi các cuộc gọi điện của phóng viên hãng AP khiến ông Ô-ba-ma “khó ăn khó nói”. Bởi trong khi khẳng định tự do báo chí và báo chí độc lập là trụ cột quan trọng của nền dân chủ Mỹ, chính quyền của ông lại tự “phá bỏ” trụ cột ấy bằng hành động đi ngược lại với tự do báo chí.

Rõ là vụ này khiến ông chủ Nhà Trắng “mất mặt” trong nước đã đành, mà đối với quốc tế, ông Ô-ba-ma cũng khó có thể giải thích. Bởi Oa-sinh-tơn vẫn có thói quen chỉ trích một số quốc gia về tự do báo chí, trong đó có Việt Nam.

Khỏi phải nói dư luận Mỹ đã phẫn nộ ra sao sau khi vụ việc trên bị phanh phui. Để xoa dịu, ông Ô-ba-ma đã tuyên bố rằng sự cân bằng giữa an ninh và tự do báo chí là rất cần thiết. Ông cũng cảnh báo rằng sự rò rỉ an ninh quốc gia cho giới truyền thông có thể phải đánh đổi bằng mạng người. Ngoài ra, Nhà Trắng cũng cố “vớt vát” bằng việc kêu gọi khôi phục lại dự luật bảo vệ truyền thông được thượng nghị sĩ Dân chủ Sác-li Xchu-mơ (Charles Schumer) đề xuất vào năm 2009. Dự luật sẽ bảo vệ về mặt pháp lý cho những phóng viên từ chối tiết lộ nguồn tin, trừ những trường hợp liên quan đến an ninh quốc gia.

Bản thân Tổng thống Ô-ba-ma cũng có những nỗ lực khác nhằm thoát ra khỏi những bê bối đe dọa tới uy tín của chính quyền. Ông đã cách chức quyền Giám đốc IRS Xti-ven T. Min-lơ (Steven T. Miller) sau khi lên án cơ quan này áp dụng sai trái những biện pháp kiểm tra gắt gao hơn đối với các nhóm bảo thủ, đồng thời cam kết hợp tác với quốc hội để điều tra vụ việc. Nhưng những nỗ lực của Nhà Trắng cũng như của ông Ô-ba-ma chẳng ăn thua khi một số nghị sĩ Cộng hòa đã chớp cơ hội để “tấn công” Tổng thống Ô-ba-ma nhằm hạ bệ ông.

Điều 2 Hiến pháp Mỹ quy định bỏ phiếu luận tội là quyền mà cơ quan lập pháp Mỹ có thể sử dụng để truy tố và phế truất các quan chức cấp cao của chính phủ như tổng thống và phó tổng thống nếu các quan chức này bị cho là có những hành động phạm pháp nghiêm trọng khi đang tại chức.

Trong lịch sử nước Mỹ đã có 3 tổng thống bị Quốc hội bỏ phiếu luận tội là An-đru Giôn-xơn (Andrew Johnson) năm 1868; Ri-chác Ních-xơn (Richard Nixon) năm 1974 và Bin Clin-tơn (Bill Clinton) năm 1998. Năm 2008, Hạ viện Mỹ cũng đã từng bỏ phiếu luận tội Tổng thống Gioóc W. Bu-sơ (George W. Bush) nhưng bản nghị quyết luận tội đã thất bại do không đủ phiếu tán thành.

Xem ra, nhiệm kỳ hai của Tổng thống Ô-ba-ma hứa hẹn sẽ có không ít sóng gió, bởi đây mới chỉ là những tháng đầu tiên của nhiệm kỳ.  Kết quả thăm dò hồi tháng 4 vừa qua của AP/GFK cho biết, ở thời điểm hiện tại chỉ có 20% số người Mỹ được hỏi tin rằng chính phủ đang xử lý kịp thời những vấn đề nóng hổi của đất nước. Còn thăm dò mới đây của báo Bưu điện Oa-sinh-tơn và truyền hình NBC cũng cho biết có tới 76% người dân được hỏi không đồng tình với phương thức hoạt động hiện nay của Quốc hội Mỹ, bao gồm cả phe Cộng hòa và Dân chủ.

XUÂN PHONG