QĐND - Ngày 8-10, sau khi kết thúc Hội nghị cấp cao APEC lần 21 tại Ba-li, In-đô-nê-xi-a, cũng tại đây đã diễn ra cuộc họp cấp cao các nhà lãnh đạo 12 thành viên Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã tham dự cuộc họp. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng về những vấn đề xung quanh TPP.

Việt Nam sẽ có lộ trình để thực hiện TPP

Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng, xin Bộ trưởng cho biết những tiến triển của việc đàm phán TPP?

Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Sau 19 vòng đàm phán, đến nay, các thành viên của TPP đã đạt được một số kết quả nội dung của Hiệp định, trước đây đã thống nhất nhưng còn tồn tại một số vấn đề vẫn tiếp tục được đàm phán giữa các thành viên, chẳng hạn như mở cửa thị trường hàng hóa, sở hữu trí tuệ, về môi trường, doanh nghiệp Nhà nước... Tuy nhiên, cuộc họp cấp Bộ trưởng đã thống nhất báo cáo các nhà lãnh đạo cấp cao TPP cố gắng sớm thống nhất những nội dung còn lại với mong muốn đạt được các mục tiêu trong tuyên bố của các nhà lãnh đạo TPP nhân Hội nghị cấp cao APEC 2011 tổ chức ở Hô-nô-lu-lu, Hoa Kỳ.

Việt Nam chúng ta đã rất tích cực tham gia quá trình đàm phán kể từ vòng đầu tiên, mặc dù trong 4 vòng đầu, chúng ta chưa phải là thành viên chính thức, mới chỉ là quan sát viên. Chính sự tích cực của chúng ta với tinh thần xây dựng, những đề xuất hết sức phù hợp đã góp phần cùng các thành viên TPP khác đưa lại những kết quả như hiện nay.

PV: Thưa Bộ trưởng, có một điều dễ nhận thấy, đó là sự chênh lệch về trình độ kinh tế, mức độ phát triển giữa các thành viên tham gia TPP. Khi Hiệp định đàm phán xong, liệu những thành viên có mức phát triển thấp sẽ đi theo lộ trình thế nào?

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Trong 12 thành viên TPP thì Việt Nam thuộc nhóm có trình độ phát triển kinh tế thấp nhất, kể cả tính theo tổng thu nhập GDP hay tính theo bình quân đầu người trên GDP. Có những nước thu nhập trung bình hàng chục nghìn USD /đầu người mỗi năm, trong khi đó, nước ta chỉ mới có khoảng 1.800 USD /đầu người mỗi năm. Đây là vấn đề hết sức đáng quan tâm.

Trong quá trình đàm phán, được sự chỉ đạo hết sức sát sao của Đảng và Chính phủ, chúng tôi đã đề nghị các thành viên TPP phải lưu ý đến thực tế này. Chúng ta đã kiên trì thuyết phục, thẳng thắn nhưng cũng linh hoạt với các thành viên TPP. Kết quả là trong tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo TPP có nội dung nêu rõ: Hiệp định TPP là một hiệp định toàn diện và cân bằng, bảo đảm lợi ích của các thỏa thuận được chia sẻ đầy đủ có tính tới sự đa dạng về trình độ phát triển của các nước. Đây chính là điều mà Việt Nam chúng ta đã kiên trì thuyết phục và đạt được trong quá trình đàm phán.

Như vậy, trong quá trình đàm phán và thực hiện TTP, chúng ta vừa tham gia vào các mục tiêu chung, nhưng vẫn đáp ứng được yêu cầu Việt Nam cần có lộ trình để thực hiện các mục tiêu đó, có thời gian để chuẩn bị cho doanh nghiệp trong nước phát triển, nâng cao khả năng cạnh tranh của mình.

PV: Xin Bộ trưởng phân tích rõ hơn những lợi ích của Việt Nam khi tham gia TPP?

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: TPP hiện có 12 thành viên, chiếm khoảng 40% tổng GDP toàn cầu, cũng như hơn 30% kim ngạch xuất nhập toàn cầu. Khi Việt Nam tham gia TPP, lợi ích trước hết là với việc mở cửa những thị trường rất lớn như Hoa Kỳ và Nhật Bản, khả năng xuất khẩu của chúng ta, nhất là những mặt hàng có thế mạnh như nông nghiệp, dệt may, da giày, chắc chắn sẽ có mức tăng trưởng cao hơn hiện nay rất nhiều, qua đó góp phần tạo thêm nhu nhập, việc làm cho người lao động ở trong nước.

Thứ nữa, việc tham gia TPP với một hiệp định thương mại tự do có những đòi hỏi rất cao sẽ buộc chúng ta phải hành động để nâng cao quy mô, chất lượng hàng hóa trong nước; nói cách khác là bắt buộc chúng ta phải nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế trong nước ở một sân chơi lớn. Rõ ràng nó sẽ giúp chúng ta vượt lên, phát triển trong quá trình tái cơ cấu nền kinh tế hiện nay.

Lợi ích luôn đi kèm với thách thức, rủi ro

PV: Thưa Bộ trưởng, bao giờ đi kèm những lợi ích thì cũng có thách thức, rủi ro. Một trong những rủi ro lớn nhất trong TPP là việc đánh giá nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa nghiêm ngặt. Quan điểm của Bộ trưởng về vấn đề này như thế nào?

Cuộc họp cấp cao TPP tại Ba-li. Ảnh:Yên Ba

 

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Thực tế là khi tham gia những hiệp định thương mại tự do như WTO, TPP thì bên cạnh những lợi ích về kinh tế, các thành viên còn ở trình độ kinh tế phát triển chậm, có khoảng cách lớn với những thành viên khác như Việt Nam luôn phải đương đầu với thách thức, khó khăn. Trong TPP, liên quan đến việc mở cửa thị trường, vấn đề nguồn gốc và xuất xứ hàng hóa thì chúng ta có câu chuyện về dệt may và da giày.

Tinh thần của các nước TPP là những ưu đãi về thương mại sẽ chỉ dành cho những thành viên tham gia TPP mà thôi; không để cho nước thứ ba lợi dụng ưu đãi này để xuất khẩu hàng hóa của họ với nhiều ưu đãi. Đó là tinh thần chung của TPP. Theo quan điểm của tôi, điều đó là đúng, phù hợp. Tuy nhiên, với Việt Nam, chúng ta hiện có một số hàng hóa, sản phẩm hiện đang làm gia công để xuất khẩu; rồi chúng ta còn phải nhập khẩu một số vật tư, thiết bị, nguyên liệu để phục vụ cho quá trình sản xuất đó, trong đó, có phần để tiêu dùng trong nước và cũng có phần để xuất khẩu. Nếu thực hiện một cách nghiêm ngặt theo tinh thần nói trên thì sẽ ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp cũng như nền kinh tế Việt Nam. Đây là thực tế mà trong quá trình đàm phán, chúng ta đã nêu rõ với các thành viên TPP khác. Vì thế, hiện nay chúng ta đang cố gắng thuyết phục tiếp các thành viên TPP để cho Việt Nam có một quá trình chuyển đổi phù hợp.

PV: Với tư cách người đứng đầu Bộ, được giao nhiệm vụ về đàm phán TPP, Bộ trưởng có lời nhắn nhủ gì với các doanh nghiệp Việt Nam trước ngưỡng cửa TPP hiện nay?

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Đây không phải là lần đầu Việt Nam chúng ta thực hiện hội nhập kinh tế thế giới. Chúng ta đã hội nhập kinh tế khu vực thông qua Hiệp định mậu dịch tự do ASEAN, rồi có những cam kết khác khi gia nhập WTO, các tổ chức thương mại tự do trong khu vực với những đối tác khác như: ASEAN với Trung Quốc, ASEAN với ấn Độ, ASEAN với Nhật Bản... Gần đây, chúng ta lại có những hiệp định về mậu dịch tự do song phương với Nhật Bản, Chi-lê và hiện đang đàm phán một số hiệp định song phương khác. Doanh nghiệp chúng ta không phải lần đầu tham gia vào sân chơi này mà thực ra đã có quá trình chuẩn bị và tham gia từ 10-15 năm nay rồi.

Tuy nhiên có một thực tế là khả năng của doanh nghiệp Việt Nam khai thác những lợi thế, ưu đãi khi tham gia các hiệp định tự do thương mại còn hạn chế, sự năng động của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn có vấn đề. Tôi chia sẻ sự quan tâm, lo lắng đối với việc doanh nghiệp chúng ta làm sao đứng vững và phát triển được trong quá trình đất nước ngày càng hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

Từ thực tế đó, bản thân tôi rất mong muốn cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, nhất là những doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, nơi mà khả năng cạnh tranh của chúng ta vẫn còn có những hạn chế, sẽ tận dụng được những cơ hội và thuận lợi do TPP mang lại. Đặc biệt là trong quá trình chuyển đổi, thời gian thực hiện lộ trình, các doanh nghiệp Việt Nam vừa phải thúc đẩy sản xuất, đồng thời khắc phục những khiếm khuyết của mình, để đến khi kết thúc lộ trình, thì đủ sức đứng vững và vươn lên, không thua kém gì các doanh nghiệp của các thành viên TPP khác. Đó vừa là trách nhiệm, vừa là bản lĩnh của các doanh nghiệp Việt Nam. Nó cũng thể hiện rằng, người Việt Nam có thể làm được tất cả nếu chúng ta quyết tâm và có hướng đi đúng đắn.

PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!

VĂN YÊN (thực hiện, từ Ba -li, In-đô-nê-xi-a)