Tăng thẩm quyền xử phạt cho cơ quan thuế

Hành vi vi phạm trong lĩnh vực thuế là hành vi do tổ chức, cá nhân vi phạm những quy định của các luật thuế, pháp lệnh về thuế và các quy định hiện hành về các khoản thu khác của Ngân sách Nhà nước. Mặc dù đã có những quy định về xử phạt hành chính đối với những hành vi vi phạm, nhưng để ngăn chặn triệt để, mới đây Chính phủ đã ban hành Nghị định 13/2009/NĐ-CP theo hướng tăng cường thẩm quyền xử phạt cho cơ quan thuế.

Những năm gần đây, nước ta đã ban hành nhiều cơ chế thông thoáng, thuận tiện trong việc thành lập doanh nghiệp theo hướng giảm giấy tờ, thủ tục, thời gian... Nhà nước đã áp dụng chính sách khuyến khích xuất nhập khẩu bằng cách cho chậm nộp thuế sau nhập khẩu 30 ngày. Thế nhưng có một số doanh nghiệp lợi dụng điều này để chây ỳ, nợ đọng thuế, gây khó khăn cho cơ quan thu thuế và làm thất thu ngân sách Nhà nước. Không ít trường hợp quỵt thuế, chiếm đoạt thuế của Nhà nước bằng cách lập doanh nghiệp, sau đó nhập khẩu hàng hóa đưa vào thị trường trong nước, tổ chức tiêu thụ nhanh, rồi giải tán doanh nghiệp và lẩn trốn. Theo số liệu thống kê của ngành thuế, trung bình mỗi năm có từ 20 nghìn đến 25 nghìn doanh nghiệp nợ đọng thuế dây dưa kéo dài với số tiền lên tới cả nghìn tỉ đồng, trong đó có một số doanh nghiệp mất tích, không xác định được nơi cư trú.

Năm 2009 là năm tiếp tục còn nhiều thách thức, khó khăn. Ngay từ quý 4-2008, Chính phủ đã phải thực hiện biện pháp giảm thuế, hoàn, giãn nộp thuế cho các đối tượng có khó khăn về tài chính để tạo điều kiện phát triển sản xuất kinh doanh, nhất là các doanh nghiệp đang gặp khó khăn về vốn và tiêu thụ sản phẩm. Mặt khác, năm 2009 một số luật Thuế có thay đổi như: Thuế thu nhập doanh nghiệp giảm từ 28% xuống 25%; Luật thuế Thu nhập cá nhân, thuế GTGT, thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng, có những thay đổi theo hướng tạo điều kiện cho đời sống con người và sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, năm 2009 mặt hàng dầu thô, nguồn thu chủ lực cũng giảm trong tỷ trọng thu ngân sách so với năm 2008, vì giá dầu thô thế giới giảm mạnh nhất trong vòng 5 năm qua.

Vấn đề cấp thiết đặt ra hiện nay là phải hạn chế và kiểm soát được tình trạng vi phạm trong lĩnh vực thuế. Để giải quyết được vấn đề này, ngày 13-2-2009, Chính phủ ban hành Nghị định 13/2009/NĐ-CP về việc sửa đổi, bổ sung một số quy định về xử lý vi phạm pháp luật về thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế theo hướng tăng thẩm quyền phạt tiền của cơ quan thuế đối với các hành vi vi phạm pháp luật về lĩnh vực này. Cụ thể, đối với các hành vi vi phạm về thủ tục thuế, nhân viên thuế đang thi hành công vụ có quyền phạt tiền đến 200.000 đồng và đội trưởng đội thuế có quyền phạt tiền đến 5.000.000 đồng, thay vì quy định cũ chỉ là 100.000 đồng và 2.000.000 đồng.

Chi cục trưởng Chi cục thuế, trong phạm vi địa bàn quản lý của mình, có quyền phạt tiền đến 20 triệu đồng, gấp đôi mức phạt cũ đối với hành vi chậm nộp hồ sơ đăng ký thuế, vi phạm chế độ cung cấp thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế hoặc không chấp hành quyết định hành chính thuế... Việc xem xét giảm trừ mức phạt tiền đối với người nộp thuế vi phạm vừa có tình tiết tăng nặng, vừa có tình tiết giảm nhẹ, theo nguyên tắc nếu có một tình tiết giảm nhẹ thì được giảm trừ một tình tiết tăng nặng. Trong khi đó, Nghị định cũ quy định có hai tình tiết giảm nhẹ mới được giảm trừ một tình tiết tăng nặng. Ngoài ra, quy định mới còn bổ sung mức phạt tiền từ 500.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn quy định hơn 90 ngày nhưng không phát sinh số thuế phải nộp.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương án khoán đang trong thời gian xin tạm ngừng kinh doanh, nhưng thực tế vẫn kinh doanh thì bị phạt tiền một lần tính trên số thuế trốn, số thuế gian lận, nếu vi phạm lần đầu. Riêng quyết định cưỡng chế bằng biện pháp trích tiền từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế thì thời hạn này là 30 ngày.