Với quân số chỉ chiếm khoảng 1/4 cán bộ công chức (CBCC) toàn ngành, nhưng Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) đã đóng góp vào số thu ngân sách đạt hơn 40% tổng thu của Hải quan cả nước. Hoạt động trong môi trường nhạy cảm nhưng Hải quan TP HCM luôn đi đầu trong cải cách thủ tục hành chính, tạo đột phá trong quản lý nhà nước, phấn đấu xây dựng đơn vị trong sạch vững mạnh. Mới đây, Hải quan TP HCM đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động trong thời kỳ đổi mới. Đồng chí Nguyễn Trung Học, Cục trưởng Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh đã có cuộc trao đổi với phóng viên báo Quân đội nhân dân về những biện pháp sẽ được thực hiện nhằm tăng cường sự thông thoáng và minh bạch.
Công khai bài thuốc hay trị tiêu cực
- Hải quan là một ngành công tác trên các lĩnh vực nhạy cảm, dễ xảy ra tiêu cực. Xin đồng chí cho biết những biện pháp giúp “miễn dịch với tiêu cực” cho cán bộ, công nhân viên của ngành?
- Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh có khối lượng công việc rất lớn. Khu vực TP.HCM có số lượng doanh nghiệp tham gia làm thủ tục xuất nhập khẩu là hơn 11 nghìn doanh nghiệp, với khối lượng hàng hoá khổng lồ, các loại hình phức tạp, đa dạng.
Với tinh thần coi doanh nghiệp là đối tác hợp tác, chúng tôi đã có rất nhiều biện pháp, nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đồng thời chống nhũng nhiễu, tiêu cực như:
Tăng cường giáo dục phẩm chất, đạo đức cho cán bộ, công chức để nâng cao trách nhiệm đối với công việc được giao, không để xảy ra tiêu cực. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rà soát các quy định, quy trình nghiệp vụ để sửa đổi hoặc đề xuất cấp trên bổ sung cho phù hợp thực tế, ránh những kẽ hở dẫn đến hiện tượng lợi dụng để làm trái. Công khai hoá các văn bản hướng dẫn liên quan đến thủ tục hải quan, hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và hành khách xuất, nhập cảnh.
Thông qua đối thoại, chúng tôi kêu gọi doanh nghiệp phản ánh hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu… của cán bộ, công chức nhằm chấn chỉnh, xây dựng đơn vị ngày càng tốt hơn. Đơn vị đã chỉ đạo công khai các số điện thoại của cán bộ, công chức, đường dây nóng để tiện cho việc đóng góp của doanh nghiệp và nhân dân.
Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, văn hoá giao tiếp, ngoại ngữ, tin học. Tổ chức lớp học văn hoá giao tiếp cho cán bộ lãnh đạo và công chức thừa hành. Sau khi học xong, Cục đã xây dựng và ban hành quy chế giao tiếp. Thường xuyên rà soát, bố trí sử dụng cán bộ, công chức ở các vị trí phù hợp với năng lực, trình độ chuyên môn được đào tạo; kết hợp luân chuyển để phát triển toàn diện kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm thực tế, ngăn chặn, phòng ngừa sai phạm có thể xảy ra.
Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra của từng đơn vị, các phòng chức năng phát hiện các sơ hở, thiếu sót trong quy trình nghiệp vụ, công tác quản lý nhằm kịp thời khắc phục, ngăn ngừa sai phạm.
Ngoài ra, chúng tôi còn thường xuyên đánh giá tình hình thực hiện “Mười điều kỷ cương” tại từng đơn vị, nhắc nhở, đôn đốc thực hiện tại từng đội (tổ) công tác. Nếu phát hiện sai phạm, chúng tôi sẽ xử lý kỷ luật nghiêm minh, kể cả cán bộ lãnh đạo liên quan.
Quy định rõ trách nhiệm
- Được biết, Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh là đơn vị luôn chủ động, sáng tạo với những“đột phá’’ trong cải cách hành chính?
- Thực hiện chủ trương của Nhà nước, của ngành, của thành phố, với phương châm “Thuận lợi-Tận tụy-Chính xác”, Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh đã thực hiện các công việc như: áp dụng phương pháp quản lý rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đơn giản hóa hồ sơ. Quy trình, thủ tục hải quan minh bạch, công khai, loại bỏ bớt những khâu trung gian, rút ngắn thời gian làm thủ tục. Trách nhiệm của công chức Hải quan ở từng khâu nghiệp vụ của quy trình được cụ thể hóa và phân định rõ. Chúng tôi đã xây dựng và được Tổng cục Hải quan chấp nhận thực hiện quy trình tự động thông quan đối với hàng hóa, vật phẩm xuất khẩu, nhập khẩu qua đường chuyển phát nhanh ở các đơn vị thuộc Chi cục Hải quan Bưu điện. Công nghệ thông tin được áp dụng sâu rộng vào quản lý Hải quan về đăng ký tờ khai, thông tin vi phạm pháp luật, theo dõi nợ thuế, cưỡng chế thuế, thông tin dữ liệu giá tính thuế. Hai sáng kiến phân luồng xanh-đỏ đối với khách xuất, nhập cảnh và phân luồng xanh-vàng-đỏ đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu tại cảng biển và sân bay của Cục đã được Tổng cục Hải quan cho áp dụng, đạt hiệu quả tốt.
Là một trong hai đơn vị được Tổng cục giao nhiệm vụ thực hiện thí điểm thủ tục Hải quan điện tử, đến nay tại Cục đã có 136 doanh nghiệp tham gia, từ đầu năm đến nay đã làm thủ tục cho 8.810 tờ khai hàng nhập khẩu, 3.276 tờ khai hàng xuất khẩu với số thuế thu được là 1.370 tỷ đồng. Đây là bước mở đầu rất quan trọng để hiện đại hoá thủ tục hải quan. Chúng tôi đã nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin nhằm kết nối giữa Cục đến Tổng cục, các cửa khẩu và các cơ quan quản lý Nhà nước trên địa bàn, như: Cục thuế, Kho bạc, Công an, Quản lý thị trường để trao đổi thông tin quản lý.
Để nâng cao hiệu quả, Cục đã tổ chức xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2000 tại 7 đơn vị, đến nay đã được Tổng cục Tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng cấp giấy chứng nhận.
Văn bản chồng chéo-thách thức không nhỏ?
- Theo đồng chí, sau khi Việt Nam gia nhập WTO, ngành Hải quan Thành phố đang có những thuận lợi và khó khăn nào?
- Khi Việt Nam gia nhập WTO, ngành hải quan phải xây dựng theo hướng hiện đại. Thủ tục hải quan đơn giản, thuận tiện, phù hợp với chuẩn mực, thông lệ và tập quán quốc tế tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh.
Cục luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời luôn biết phát huy truyền thống đoàn kết và quyết tâm cao nhằm phát triển, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn có những khó khăn.
- Có thể kể những khó khăn nào, thưa đồng chí?
- Mặc dù các cấp thẩm quyền đã cải cách về việc ra văn bản, tuy nhiên văn bản giữa các ngành chức năng chưa thống nhất, có những văn bản cấp dưới không phù hợp với văn bản cấp trên, có những văn bản không có tính khả thi… Hệ thống văn bản pháp luật chưa đồng bộ giữa các bộ, ngành chức năng dẫn đến tình trạng có khi thực hiện đúng văn bản này lại là chưa đúng với văn bản khác. Điều này gây khó khăn cho cả doanh nghiệp và cơ quan Hải quan.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng để có đội ngũ cán bộ, công chức chuyên sâu còn là một khó khăn lớn, khi vẫn phải bảo đảm chế độ luân chuyển định kỳ, nên tính chuyên nghiệp của cán bộ, công chức chưa cao. Trang bị kỹ thuật, cơ sở vật chất chưa đồng bộ, đặc biệt là trang, thiết bị giám sát, kiểm tra hàng hóa và công nghệ thông tin.
Bên cạnh đó, việc tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp còn có nhiều bất cập. Có trường hợp do doanh nghiệp không cập nhật kịp thời các quy định của pháp luật nên làm sai; có trường hợp doanh nghiệp lợi dụng quy định chưa rõ ràng để trốn thuế và cũng có trường hợp doanh nghiệp cố tình vi phạm… đã gây không ít khó khăn cho hải quan. Chúng tôi cũng kiến nghị là phải có sự phối hợp đồng bộ trong hoạt động nghiệp vụ, bố trí mặt bằng công tác để quản lý nhà nước đạt được hiệu quả tốt nhất.
- Với truyền thống năng động, sáng tạo, luôn tìm ra giải pháp mới, xin đồng chí cho biết “đột phá” tiếp theo của Cục Hải quan Thành phố sẽ là gì?
- Tiếp tục thực hiện quy trình thủ tục hải quan điện tử giai đoạn 2 từ 1-10-2007 (QĐ52/QĐ-BTC) của Bộ Tài chính; áp dụng thủ tục khai báo từ xa cho Hải quan về đầu tư, gia công và hai khu chế xuất Linh Trung, Tân Thuận đạt kết quả tốt. Tăng cường thu thập thông tin, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ phương pháp quản lý rủi ro có hiệu quả. Đưa hoạt động kiểm tra sau thông quan đạt hiệu quả cao hơn. Hoàn thành việc chuẩn hoá cán bộ, công chức hải quan, thông qua thực hiện bảng danh mục mô tả chức danh, công việc của từng công chức và cơ cấu ngạch, bậc ở với từng đơn vị Hải quan. Tăng cường trang bị kiểm tra như máy soi container, cân cố định. Chúng tôi sẽ cải tiến thủ tục Hải quan đối với hành khách xuất, nhập cảnh tại nhà ga sân bay Tân Sơn Nhất mới; tiếp tục mở rộng quy mô, lĩnh vực áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2000 trong toàn Cục. Bên cạnh đó, tính dân chủ trong đơn vị về công tác tổ chức cán bộ, thi đua và các mặt hoạt động khác phải được thực hiện tốt.
- Xin cảm ơn đồng chí.
SĨ BÌNH, PHẠM VĂN MẤY (thực hiện)