QĐND - Tổng thống Bô-li-vi-a E-vô Mô-ra-lết (Evo Morales) mới đây thông báo trục xuất các đại diện của Cơ quan Hỗ trợ phát triển quốc tế Mỹ (USAID) khỏi Bô-li-vi-a với lý do USAID đã can thiệp vào công việc nội bộ của nước này. Đây không phải lần đầu tiên USAID dính líu vào những cáo buộc tương tự và vụ việc càng làm gia tăng những đồn đoán không hay về nhiệm vụ thực chất của cơ quan này tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Theo phát biểu của Tổng thống E. Mô-ra-lết thì ban lãnh đạo Bô-li-vi-a đã quyết định trục xuất USAID khỏi Bô-li-vi-a bởi USAID tìm cách phá hoại chính phủ cánh tả của ông. Thay vì thực hiện các chương trình xã hội, USAID lại đang “lấn sân” sang chính trị. Nhà lãnh đạo của Bô-li-vi-a cho rằng, “núp bóng” hoạt động viện trợ phát triển của các tổ chức phi chính phủ (NGO), Mỹ đã biết rõ "mọi chi tiết của các hoạt động trên những lĩnh vực xã hội cũng như hoạt động của giới lãnh đạo nghiệp đoàn" tại các nước Mỹ La-tinh. Theo Tân Hoa xã, tháng 2-2012, Tổng thống E.Mô-ra-lết cũng từng lên tiếng cáo buộc Mỹ cài gián điệp dưới vỏ bọc của USAID và nhiều NGO tại Bô-li-vi-a cũng như các quốc gia Mỹ La-tinh khác.

Bô-li-vi-a đã quyết định trục xuất các đại diện của USAID khỏi nước này. Ảnh: RIA Novosti

Bộ Ngoại giao Mỹ ngay lập tức đã chỉ trích quyết định của Bô-li-vi-a. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ P.Ven-tơ-ren (P.Ventrell) nói rằng, mục đích của các chương trình mà USAID thực hiện tại Bô-li-vi-a là nhằm giúp Chính phủ nước này có được sự hợp tác toàn diện với các đại diện của USAID, qua đó cải thiện đời sống người dân Bô-li-vi-a. Không nói rõ các bước đi tiếp theo sau động thái của Bô-li-vi-a, nhưng Oa-sinh-tơn cảnh báo La Pát sẽ phải nhận hậu quả vì quyết định liên quan tới USAID.

Được thành lập từ năm 1961, USAID là cơ quan chính phủ hàng đầu của Mỹ chịu trách nhiệm về viện trợ dân sự nước ngoài. Nhưng như đã nói ở trên, đây không phải lần đầu tiên USAID bị cáo buộc can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác. Còn nhớ năm ngoái, Nga đã không ít lần lên tiếng chỉ trích USAID cùng một số tổ chức nước ngoài đã lén lút tài trợ cho phe đối lập trong nước, kích động bạo lực. Điển hình nhất có lẽ là việc ngày 19-9-2012, Nga đưa ra quyết định USAID phải rời khỏi nước này. Tuyên bố của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga A. Lu-ca-sê-vích (A. Lukashevich) khi ấy nêu rõ: “Quyết định đóng cửa USAID được đưa ra do những hoạt động của cơ quan này nhằm gây ảnh hưởng tới các tiến trình chính trị, các thiết chế xã hội dân sự và các cuộc bầu cử các cấp thông qua việc phân bố các khoản tiền lớn".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga cho rằng, thông qua việc phân bổ các khoản tiền viện trợ, USAID muốn tác động đến các quá trình chính trị tại Nga, trong đó có các cuộc bầu cử ở các cấp khác nhau. Chính quyền Nga đã nhiều lần cảnh báo USAID về tình trạng này, đồng thời tuyên bố xã hội Nga đã phát triển chín muồi và không cần tới "sự lãnh đạo từ bên ngoài".

 

 Cũng trong năm ngoái, mạng "Nghiên cứu toàn cầu" đã khẳng định các văn phòng của USAID tại Mỹ La-tinh thực chất là các trung tâm tình báo với nhiệm vụ làm suy yếu các chính phủ hợp pháp tại một số quốc gia. Cụ thể hơn, các văn phòng này đã nhúng tay vào tất cả các cuộc đảo chính tại Mỹ La-tinh, cung cấp hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và tư tưởng cho các phe đối lập.

Vì lẽ đó nên có nhiều nguồn tin cho rằng, USAID có dính líu đến những bất ổn chính trị tại Ê-cu-a-đo, Vê-nê-xu-ê-la và Bô-li-vi-a và nhiều quốc gia khác. Tháng 6-2012, ngoại trưởng của các thành viên thuộc Liên minh Bô-li-va vì châu Mỹ (ALBA) đã thông qua một nghị quyết về USAID, trong đó nêu rõ: "Lấy cớ lập kế hoạch và phối hợp viện trợ nước ngoài, USAID đang công khai can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia, tài trợ cho các NGO và các hoạt động biểu tình nhằm làm suy yếu các chính phủ hợp pháp bị Oa-sinh-tơn xem là không thân thiện".

Các Ngoại trưởng cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo ALBA trục xuất ngay các đại diện USAID, những người đang đe dọa chủ quyền và ổn định chính trị tại các quốc gia mà họ đang hoạt động.

Trở lại với câu chuyện về Bô-li-vi-a và Mỹ, năm 2008, Tổng thống E. Mô-ra-lét đã từng trục xuất Đại sứ Mỹ và các đặc vụ của Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ tại Bô-li-vi-a với cáo buộc kích động phe đối lập tại nước này lật đổ chính phủ. Mãi tới năm 2011, Oa-sinh-tơn và La Pát mới đồng ý bình thường hóa quan hệ và tiếp tục cử đại sứ đại diện tại mỗi nước. Nhưng vụ việc liên quan đến USAID vừa qua chắc chắn sẽ là đòn mạnh mới giáng vào nỗ lực cải thiện mối bang giao giữa hai quốc gia.

Đến nay, vẫn chưa thể khẳng định rằng, các cáo buộc nhằm vào USAID là chính xác hoàn toàn, nhưng cũng không thể không đặt ra câu hỏi hoài nghi về cái gọi là “nhiệm vụ cốt lõi” của cơ quan này tại nước ngoài. Chỉ có điều, nếu như nhận định rằng, Mỹ sử dụng USAID để can thiệp vào nội bộ nước khác là đúng, thì quả thật đó là một tấm bình phong chẳng hoàn hảo chút nào.

VŨ HÙNG