Doanh nghiệp ''lạc'' giữa nhữngquy định chồng chéo về sở hữu trí tuệ (ảnh Vnn)

Theo thống kê của Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) Việt Nam, số lượng doanh nghiệp Việt Nam nộp đơn xác lập các quyền SHTT chiếm tỷ lệ thấp so với doanh nghiệp nước ngoài. Đơn đăng ký sáng chế chỉ chiếm 9,24%, nhãn hiệu hàng hóa cũng chỉ chiếm 58,12%...

SHTT là một yếu tố quan trọng cấu thành giá trị hàng hóa, dịch vụ. Nhiều tập đoàn lớn trên thế giới, như CocaCola, IBM, Toytota... có giá cao trên thị trường chứng khoán vì thương hiệu chứ không chỉ là tài sản hữu hình.

Vấn đề trên cho thấy, khi chúng ta hội nhập WTO, quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam sẽ là vấn đề có ảnh hưởng rõ nét nhất đến hoạt động kinh doanh, thương mại do những tác động trực tiếp từ các nguyên tắc, yêu cầu thực thi “luật” của WTO. Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền SHTT trong khuôn khổ WTO sẽ buộc chúng ta phải đạt được hai chuẩn mực lớn về nội dung bảo hộ và hiệu lực thực thi. Vì vậy, ngay từ bây giờ, với việc dự báo một làn sóng đầu tư mới vào Việt Nam, số lượng đơn đăng ký quốc tế về quyền SHTT của các tập đoàn, công ty muốn tìm kiếm cơ hội kinh doanh ở Việt Nam sẽ gia tăng trong những năm tới thì nội dung của việc thực thi quyền SHTT cũng sẽ gia tăng nhanh chóng với tính chất và mức độ ngày càng phức tạp.

Ở nước ta, chuyện về SHTT đã được đặt ra từ những năm 1990, với các điều khoản về SHTT trong Bộ Luật Dân sự 1995 và khoảng hơn 40 văn bản liên quan khác, cho đến năm 2005 khi Luật SHTT ra đời. Việc tham gia vào các điều ước quốc tế song phương và đa phương đã tạo điều kiện để chúng ta hoàn thiện hệ thống pháp luật về SHTT. Hầu hết các đối tượng của quyền SHTT đã được điều chỉnh bởi pháp luật. Gia nhập WTO, chúng ta sẽ phải đối mặt với không ít thách thức về SHTT. Chắc chắn, các quan hệ thương mại, dân sự có yếu tố nước ngoài sẽ gia tăng nhanh chóng, đòi hỏi các cơ quan chức năng và doanh nghiệp phải tự trang bị những kiến thức về pháp luật quốc tế. Lâu nay, chúng ta vẫn quen chỉ sử dụng luật “nước mình”. Việc áp dụng chính xác luật, việc dẫn chiếu pháp luật, sử dụng thành thạo quy phạm xung đột pháp luật... là rất quan trọng đối với cả nhà nước và doanh nghiệp.

Hiện nay, hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và ứng dụng các thành quả khoa học, công nghệ giữa các quốc gia, khu vực cũng đang gia tăng với tốc độ chóng mặt và hứa hẹn sẽ đem lại lợi ích to lớn cho nền kinh tế. Các phương thức kinh doanh mới, như nhượng quyền thương mại, bán hàng trực tuyến... gắn chặt với quyền SHTT đã xuất hiện và có chiều hướng phát triển mạnh mẽ trong thời gian sắp tới. Điều này tất yếu kéo theo những mặt trái, như sự gia tăng của tình trạng xâm phạm bản quyền, vấn nạn hàng giả, ăn cắp bí mật, thông tin... Vấn đề nảy sinh trong lĩnh vực SHTT thì nhiều, trong khi đó, hiểu biết, kinh nghiệm của cán bộ, công chức trong các cơ quan thực thi quyền SHTT ở nước ta còn thấp. Chúng ta chưa có toà án quyền SHTT, chưa có được các thẩm phán, công chức chuyên trách về các tội phạm, hành vi xâm phạm quyền SHTT... Do đó, không chỉ các cơ quan, cán bộ thực thi quyền SHTT phải học tập, nâng cao trình độ về sở hữu trí tuệ mà mỗi doanh nghiệp, mỗi người dân cũng rất cần phải nâng cao sự hiểu biết của mình nhằm đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng trên.

HỒNG HẢI