Siu BLêh ơi! Hãy yên lòng…

Gia đình anh Rơ Lan Phá-con trai anh hùng Siu Blêh.

Dùng súng bộ binh bắn rơi máy bay địch

Siu BLêh sinh năm 1944, mồ côi cha từ nhỏ, là con độc nhất trong một gia đình nông dân nghèo. Sớm phải chứng kiến những cuộc dồn dân, lập ấp chiến lược và tàn sát đẫm máu của giặc Mỹ đối với đồng bào mình, Siu BLêh đã tham gia vào Đội thiếu niên cứu quốc. Hai mươi ba tuổi đời ông đã vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng, trở thành một Xã đội trưởngđầy mưu lược, dũng cảm.

Một ngày giữa tháng 4-1967, một mình Siu BLêh với khẩu AR15 đã trèo lên ngọn cây cao, phục kích bắn hạ một máy bay trực thăng của địch. Cuối năm ấy, để hạn chế địch đánh phá ra khu căn cứ, Siu BLêh chủ trương phát động phong trào bắn máy bay tầm thấp trong toàn đội du kích. Ông đã bố trí một bãi phục kích, rồi nhử máy bay địch đến. Kết quả trận ấy đội du kích của xã do Siu BLêh chỉ huy đã bắn rơi tại chỗ 2 máy bay, làm thất bại cuộc hành quân càn quét của một phi hành đoàn gồm 8 chiếc trực thăng của địch. Sau chiến công ấy, phong trào dùng vũ khí thô sơ bắn máy bay tầm thấp của đội du kích do Siu BLêh chỉ huy đã được phổ biến ở nhiều địa phương, đơn vị và giành được kết quả bất ngờ, khiến địch hoảng sợ, không dám huênh hoang như trước kia.

Tháng 7-1968,nhằm thực hiện kế hoạch bình định cấp tốc, dồn dân lập ấp chiến lược, địch tập trung hơn 1.000 tên ở Lệ Thanh, với sự yểm trợ của 80 xe tăng tiến hành càn quét vào trung tâm xã Ia Lang. Xã đội trưởng Siu BLêh một mặt cho sơ tán người già, trẻ em; một mặt bố trí lực lượng phục kích chôn chông, mìn, đạn cối… ở các hướng đi để chặn đánh địch. Ngay ngày đầu, đội du kích của xã Ia Lang đã phá hủy tại chỗ 4 xe tăng, diệt 39 tên Mỹ và làm bị thương nhiều tên khác, buộc chúng phải rút quân.

Ngày thứ 2 địch liền thay đổi chiến thuật, cho bộ binh đi trước. Siu BLêh chỉ huy 8 du kích phục đánh tại bến nước đầu làng, diệt 12 tên, 5 tên khác bị thương. Chúng đành rút quân trong ê chề, lặng lẽ…

Tham gia tất cả 62 trận đánh, một mình Siu BLêh đã bắn cháy 2 xe tăng, 7 xe bọc thép, 6 xe GMC, bắn rơi 6 máy bay Mỹ, tiêu diệt hàng trăm tên địch; đồng thời cùng đồng đội bắt sống hàng chục tên quy hàng, góp một phần không nhỏ vào chiến thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Vì cuộc sống bình yên cho đồng bào Tây Nguyên

Giặc tan nhưng những hệ lụy của chế độ cũ để lại thì nhiều vô kể. Nhà cửa, ruộng đồng xơ xác vì bom đạn cày xới, hầu hết dân làng chẳng ai biết mặt cái chữ bao giờ, vì vậy mà những hủ tục lạc hậu bao đời vẫn đè nặng lên đôi vai còm cõi của họ; bọn tàn quân FULROthì như những bóng ma lẩn quất, chúng luôn tìm mọi cách chống phá chính quyền Cách mạng, phá hoại cuộc sống bình yên của nhân dân.

Trước tình hình đó, Siu BLêh lại cùng đồng đội bắt tay ngay vào trận tuyến mới, vẫn chắc tay súng, luồn rừng lội suối truy quét bọn tàn quân phản động FULRO; củng cố và xây dựng chính quyền; giúp dân dựng nhà, tăng gia sản xuất để ổn định đời sống; vận động bà con xóa bỏ các hủ tục lạc hậu và vận động con em họ đến trường học cái chữ… Tháng 7-1976, trong một chuyến công tác tuyên truyền, vận động xây dựng cơ sở tại làng Kuăl, xã Ia Piar, huyện AyunPa, Siu BLêh đã bị bọn tàn quân FULRO phục kích, sát hại…

Khi chúng tôi đến thăm nhà Rơ Lan Phá - con trai của anh hùng Siu BLêh - ngôi nhà mới xây rất khang trang, rộng rãi, ngát mùi hương trầm. Rơ Lan Phá nghẹn ngào kể lại những kỷ niệm về người cha: “Ngày cha chưa hy sinh, chúng tôi còn nhỏ, chẳng mấy khi được gặp cha. Thỉnh thoảng cha mới ghé về, quần áo còn vương mùi thuốc súng, dạy anh em tôi và người dân trong buôn biết đặt chông để đánh địch. Sau ngày thống nhất đất nước, tôi mừng lắm vì tưởng rằng từ nay sẽ không còn phải xa cha nữa, vậy mà…”.

Sau phút nghẹn ngào, Rơ Lan Phá kể tiếp: “Hôm ấy, cha thức suốt đêm bên bếp lửa ngồi lau súng. Cha bảo: Ngày mai cha phải đi đến huyện AyunPa để mở lớp dạy chữ ở đó. Cái chữ của Cụ Hồ quý lắm, trong chữ có cả niềm vui, hạnh phúc, có cả lúa ngô; chữ có thể đánh đuổi được cả giặc Mỹ và FULRO… Sáng hôm sau cha lên đường từ khi ánh mặt trời chưa chạm vào đỉnh nhà Rông và đi cho tới hôm nay vẫn chưa về…”.

Sau khi Siu BLêh hy sinh, dân làng nơi đây đã lấy tên ông đặt cho ngôi trường THCS đầu tiên và cũng là ngôi trường lớn nhất xã. Trong ngôi trường này, ngày ngày vang lêntiếng đọc bài và ươm những ước mơ bay cao, bay xa của Rơ Mah Pát - cháu nội ông (đang học lớp 8) cùng gần 200 bạn bè trang lứa.

Ia Lang đã đổi thay rồi

Trong thời gian ở Ia Lang, chúng tôi thấy thấp thoáng dưới ánh nắng vàng ươm trên những nẻo đường, những ngôi làng, là sắc áo của các chiến sĩ đội công tác 338 - thuộc ban chỉ huy quân sự huyện Đức Cơ. Được biết, nhiều năm qua, các anh đã gắn bó, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với bà con nơi đây. Truyền thống yêu nước, dũng cảm, không ngại khó, ngại khổ của những anh hùng lực lượng vũ trang như Siu BLêh đã tiếp thêm sức mạnh cho các anh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ vững chắc vùng biên cương của Tổ quốc.

Phó chủ tịch UBND xã Ia Lang, Vo Thành Nhân cho biết: “Ia Lang là xã vùng sâu, vùng xa của huyện Đức Cơ; hơn 80% dân số trong xã là đồng bào dân tộc thiểu số… Đứng trước thực trạng khó khăn trăm bề của xã Ia Lang, cấp ủy Đảng, chính quyền xã đã tìm nhiều nguồn vốn đầu tư mang tính đột phá làm tiền đề, đòn bẩy để phát triển kinh tế - xã hội”.

Sự đổi thay của xã Ia Lang trong những năm gần đây cho thấy việc tìm hướng đi mang tính đột phá của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương. Bộ mặt kinh tế - xã hội của xã Ia Lang đang ngày một khởi sắc. Những dãy nhà xây dựng dọc theo đường giao thông liên thôn, liên xã, bên cạnh đường dây điện kéo vào tận nhà đã phần nào nói lên sự đổi thay, xã đã xây dựng được trường tiểu học và phổ thông cơ sở tạo điều kiện cho con em trong xã đến trường. Nhờ có điện lưới kéo về mà phương tiện nghe nhìn cũng tăng lên, bà con có điều kiện học hỏi kinh nghiệm làm ăn. Trước đây, toàn xã chỉ có 3 ti-vi đen trắng, đến nay đã có 240 ti-vi màu, và hầu như nhà nào cũng có ra-đi-ô. Bà con đã biết sử dụng điện để phục vụ xay xát thay cho các máy nổ. Đời sống kinh tế xã hội cũng tăng lên rõ rệt. Một số hộ đã trở nên khấm khá, số hộ nghèo hai năm trước là 240 hộ thì nay chỉ còn 176 hộ, số hộ đói nghèo triền miên hầu như không còn…

Chia tay Ia Lang, chúng tôi ai cũng vui, cảm động về tình cảm của người dân Ia Lang đối với Siu BLêh, về những thay đổi của một vùng quê phía Tây của Tổ quốc.

Bài và ảnh: THANH THỦY-PHÚ SƠN