Sáng 28-10, sau khi nghe một số đại biểu Quốc hội có ý kiến liên quan đến lĩnh vực đất đai, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên, đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đã giải trình. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân theo dõi Kỳ họp Quốc hội đã lược ghi lại nội dung chính ý kiến của Bộ trưởng.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên (ảnh internet)

Theo Nghị quyết của Quốc hội, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tích cực chuẩn bị và xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai, tập trung vào hai vấn đề lớn là vấn đề quy hoạch đất đai và vấn đề giá đất, đền bù giải phóng mặt bằng, tái định cư. Chúng tôi cũng đã chuẩn bị đầy đủ các tài liệu và cũng như các nội dung dự kiến trình ra Quốc hội lần này. Tuy nhiên, trong quá trình thảo luận, Chính phủ thấy rằng đã sửa Luật Đất đai lần này thì cố gắng sửa một số điều cơ bản. Nếu chưa nghiên cứu thật kỹ thì tập trung sửa đổi các văn bản dưới Luật để tháo gỡ ngay những vướng mắc về đất đai.

Dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong thời gian qua và sắp tới đây, chúng tôi sẽ tập trung nghiên cứu trình Chính phủ sửa 6 Nghị định.

Thứ nhất, chúng tôi tập trung sửa Nghị định 181, Nghị định 197, Nghị định142, Nghị định 17, Nghị định 84, Nghị định 123 xung quanh về giá đất. Gần đây, Chính phủ đã quyết định giao việc xác định giá đất, đền bù giải phóng mặt bằng và tái định cư từ Bộ Tài chính về cho Bộ Tài nguyên và Môi trường. Hiện nay, việc nhận bàn giao chúng tôi đang tiến hành rất khẩn trương. Tuy nhiên, chúng tôi cũng vào cuộc ngay để sửa những Nghị định này. Thực chất việc tính giá đất thời gian vừa qua cho người nông dân là tính giá trị hữu hình. Giá trị hữu hình tức là xác định các loại đất, xác định năng suất, các loại giống cây trồng trên đất và thời gian sử dụng để từ đó quy định ra giá đất và tính giá đền bù cho dân. Nhưng thực tế trong cuộc sống trong thời gian vừa qua, khi chúng tôi tính toán lại thì giá trị vô hình của đất còn rất lớn và cái này thì chưa ai tính cho người nông dân cả.

Tôi lấy ví dụ như tất cả những giá trị vô hình về mất công ăn việc làm, giá trị vô hình về mất văn hóa làng quê, giá trị vô hình mất cả những bệnh viện, trường học trước đây gần, bây giờ phải đi định cư xa hơn… Giá trị vô hình nó chiếm khoảng từ 40 đến 50% giá trị hữu hình.

Thứ hai, trong bồi thường chênh lệch, địa tô là một vấn đề cực kỳ lớn. Trong thời gian vừa qua, chúng ta chưa quan tâm nhiều lắm đến chênh lệch địa tô. Chính chênh lệch địa tô này mới là khoản kinh phí rất lớn và tới đây sẽ là khoản tiền chính để bồi thường và hỗ trợ lại cho người nông dân.

Để giải quyết chênh lệch địa tô, trong thời gian tới cần phải tổ chức rộng rãi việc đấu giá đất. Năm 2007, chỉ tiêu Chính phủ đưa ra thu từ đất là 18 nghìn tỷ đồng, nhưng khi chúng tôi chuyển mạnh ra cơ chế đấu giá thì mức thu lên tới xấp xỉ 30 nghìn tỷ đồng, tăng gần 80%. Trong năm 2008, sơ bộ tính cũng tăng khoảng 40%. Chính việc đấu giá đất này sẽ tạo quỹ chênh lệch địa tô. Chúng tôi kiến nghị trong giai đoạn tới phải dùng chênh lệnh địa tô để lập quỹ hỗ trợ cho tái định cư, nếu không có quỹ này thì rất khó cho việc triển khai thực hiện. Quỹ này để giải phóng mặt bằng, quỹ này để giúp đỡ người nông dân chuyển nghề sau khi bị thu hồi đất.

Ngoài ra, trong vấn đề tái định cư và giải quyết công ăn việc làm của người có đất bị thu hồi, chúng tôi dự kiến sẽ đưa ra một số cơ chế chính sách mới. Sẽ đa dạng hóa các hình thức hỗ trợ tái định cư, có hình thức dân tự nhận tiền, tự mình giải quyết tái định cư. Nếu xây dựng khu tái định cư thì khu tái định cư dứt khoát phải làm trước cho người nông dân. Thực tế trong thời gian qua, khi thu hồi đất của người nông dân, có nơi khu tái định cư làm chậm, đến khi người nông dân mất đất rồi, mất nhà cửa rồi lại phải tự lo liệu chỗ ở của mình.

Thứ ba, trong thời gian vừa qua, một số doanh nghiệp khi thu hồi đất của dân muốn "cưa đứt đục suốt", đưa một cục tiền cho dân rồi để dân tự sống. Nhưng thực tế, có không ít trường hợp dân lấy cục tiền này làm nhà làm cửa, mua sắm các đồ dùng đắt tiền, sau vài năm lại cho con cái, và thế là hết tiền, dân lại có ý kiến, thậm chí có trường hợp còn đi khiếu nại.

Chúng tôi đang tính toán lại cơ chế, tới đây có thể chỉ giao cho dân một khoản tiền nào đó, trong vòng 3 năm hay 5 năm để sống, số tiền còn lại phải tính toán để bảo đảm cuộc sống cho dân. Có thể để dân góp vốn cổ phần vào doanh nghiệp. Nhưng nếu làm như vậy thì Nhà nước phải đứng lên bảo vệ quyền lợi cho dân, không để tình trạng doanh nghiệp biến mất, tiền của dân bị mất đi…

HẢI HÀ (lược ghi)