Sau hai năm đi vào cuộc sống, theo đánh giá của nhiều nhà quản lý, các chuyên gia trong và ngoài nước, nhà thầu, chủ đầu tư…, Nghị định số 99/2007/CP ngày 13-6-2007 của Chính phủ về quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình đã góp phần tích cực đối với công tác quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình. Nghị định đã tạo được sự chuyển biến từ cơ chế tập trung sang cơ chế thị trường, tạo sự chủ động và dám chịu trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng, từng bước xây dựng chính sách quản lí giá phù hợp với sự biến động của thị trường.

Ảnh minh họa/Internet.

Khách quan đánh giá, nhờ sự phân cấp rõ và giao quyền nhiều hơn cho chủ đầu tư, giảm sự can thiệp của Nhà nước vào quá trình định giá xây dựng đã góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư dự án. Rõ ràng, cơ chế được xây dựng trong Nghị định số 99/2007/CP đã cơ bản tiệm cận được với thông lệ quốc tế: Thay vì giá chung như trước đây, giá xây dựng được tính theo công trình cụ thể; Nhà nước chỉ ban hành phương pháp xây dựng định mức, đơn giá, trên cơ sở đó chủ đầu tư tự xây dựng định mức đơn giá; Chủ đầu tư có thể lựa chọn tính theo đơn giá chi tiết, đơn giá tổng hợp… thiết lập cơ chế quản lí chi phí. Tuy nhiên, vẫn còn một số địa phương thiếu sự chủ động, nhận thức về vấn đề quản lí chi phí đầu tư xây dựng chưa đồng nhất, chủ đầu tư còn nặng tâm lí an toàn, sợ chịu trách nhiệm khi thanh, kiểm tra, kiểm toán. Ở một số địa phương, Nghị định 99/2007/CP có hiệu lực hơn nửa năm mới ban hành hướng dẫn thực hiện. Không chỉ chủ đầu tư không chịu đổi mới, mà cán bộ thanh kiểm tra, kiểm toán cũng chưa kịp đổi mới, khi kiểm tra vẫn thực hiện theo cơ chế cũ…

Đưa hoạt động quản lí chi phí đầu tư xây dựng vào nền nếp, hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực, phù hợp với thông lệ quốc tế là vấn đề nóng bỏng đối với lĩnh vực xây dựng trong giai đoạn hiện nay. Ngày 14-12-2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 112/2009/NĐ-CP về quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình tại các dự án sử dụng 30% vốn Nhà nước trở lên.

Theo đó, quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình về nguyên tắc phải đảm bảo mục tiêu, hiệu quả của dự án. Tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng công trình phải được dự tính theo đúng phương pháp. Chủ đầu tư xây dựng công trình chịu trách nhiệm toàn diện về việc quản lí chi phí từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác, sử dụng.

Nghị định số 112/2009/NĐ-CP gồm 9 chương với 35 điều, đề cập đầy đủ về nội dung quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình, cụ thể là quy định về đối tượng áp dụng; tổng mức đầu tư; dự toán xây dựng công trình; định mức xây dựng và giá xây dựng công trình; điều kiện năng lực của các tổ chức, cá nhân tư vấn quản lí chi phí; quyền và trách nhiệm của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư, nhà thầu trong quản lí chi phí xây dựng công trình... Tổ chức, cá nhân khi thực hiện tư vấn các công việc chi phí quản lí phải có đủ điều kiện năng lực lập, thẩm tra tổng mức đầu tư; đánh giá hiệu quả dự án đầu tư xây dựng công trình; đo, bóc khối lượng công trình; lập, thẩm tra dự toán xây dựng công trình; kiểm soát chi phí xây dựng công trình...

Tổ chức tư vấn quản lí chi phí hạng nhất (được thực hiện tư vấn các nhóm dự án quan trọng quốc gia, nhóm A, B, C và các công trình chỉ yêu cầu lập báo cáo kinh tế-kĩ thuật) phải có ít nhất 5 cá nhân thuộc tổ chức có chứng chỉ kĩ sư định giá xây dựng hạng nhất. Tổ chức tư vấn quản lý chi phí hạng nhì (được thực hiện như tổ chức hạng một trừ công việc lập tổng mức đầu tư, đánh giá hiệu quả công trình và kiểm soát chi phí công trình đối với dự án quan trọng quốc gia) phải có ít nhất 3 cá nhân có chứng chỉ kĩ sư định giá hạng nhì hoặc một cá nhân có chứng chỉ hạng nhất. Năng lực của các tổ chức tư vấn quản lí chi phí được thể hiện theo hai hạng và được xác định trên cơ sở số lượng cá nhân có chứng chỉ kĩ sư định giá xây dựng thuộc tổ chức. Năng lực cá nhân tham gia tư vấn được thể hiện dưới hình thức chứng chỉ kĩ sư định giá xây dựng. Chứng chỉ này do Giám đốc Sở Xây dựng cấp.

Nghị định số 112/2009/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-2-2010 và thay thế các quy định về quản lí chi phí đầu tư xây dựng công trình tại Nghị định số 99/2007/NĐ-CP. Đây thực sự là luồng gió mới thổi vào tư duy quản lí kinh tế trong lĩnh vực xây dựng, phù hợp và linh hoạt hơn với thị trường, hội nhập với thông lệ quốc tế.

GIANG LONG