Quản lý giá và kích thích tiêu dùng nội địa

QĐND - Dự kiến ngày 24-3, Tổng cục Thống kê mới chính thức công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3-2014 của cả nước, nhưng từ cuối tuần qua, nhiều chuyên gia kinh tế đã đưa ra nhận định:  CPI tháng này chắc chắn sẽ giảm hơn so với tháng trước. CPI giảm là niềm vui của nhiều người, nhưng cũng là nỗi lo của không ít người khác.

CPI giảm ở hai "đầu tàu"kinh tế

Cuối tuần qua, Cục Thống kê TP Hồ Chí Minh đã công bố chỉ số CPI tháng 3-2014 của trung tâm kinh tế lớn nhất nước giảm 0,46% so với tháng trước. Đây là mức giảm kỷ lục trong 6 năm qua. Theo lý giải của cơ quan thống kê, nguyên nhân khiến CPI có mức giảm mạnh sau 6 năm là do tháng 3 năm nay sức mua còn yếu hơn rất nhiều so với mọi năm. Trong tháng, nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng giảm mạnh nhất ở mức 0,99% so với tháng trước, chủ yếu do tác động từ việc giảm giá gas bán lẻ trong thời gian qua và hiện nay không phải mùa xây dựng nên giá cả các mặt hàng vật liệu cũng giảm.

Ngân hàng thừa tiền nhưng khó cho vay

Cục Thống kê TP Hà Nội cũng vừa công bố chỉ số giá CPI của Thủ đô tháng 3-2014 giảm 0,15 % so với tháng trước.

Như vậy, ở hai "đầu tầu" kinh tế lớn nhất nước, CPI tháng 3 đều giảm.

Với chỉ số CPI của Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC) đưa ra dự báo, chỉ số giá tiêu dùng tháng này của cả nước sẽ giảm từ 0,3 đến 0,2% so với tháng 2-2014. Như vậy, sau một thời gian rất dài, giảm phát đã quay trở lại. Trước đó, trong phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 2-2014, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã báo cáo, 2 tháng đầu năm nay, chỉ số giá tiêu dùng của cả nước chỉ tăng 1,24%, là mức tăng thấp nhất trong 10 năm qua. Đây là một trong những thành công đáng tự hào của chúng ta trong việc kiềm chế lạm phát và niềm vui của người tiêu dùng. Đây cũng là cơ hội tốt để tạo dư địa cho các chính sách kinh tế, nhất là xóa bao cấp về giá điện, giá than... được thực hiện đồng bộ, đúng lộ trình.

Theo thuật ngữ kinh tế, giảm phát (hay còn gọi là thiểu phát) là trường hợp ngược lại với lạm phát, có nghĩa là giá cả hạ thấp. Về trực giác, người tiêu dùng thích giảm phát nhưng người sản xuất lại không ưa gì. Khi giá có khuynh hướng tụt giảm, người tiêu thụ ngưng chi tiền, chờ giá xuống hết cỡ mới mua sắm. Nhà sản xuất không bán được thì phải giảm giá để “chiêu” khách. Bớt sản xuất thì phải cho nhiều người nghỉ việc. Người thất nghiệp sẽ bớt tiêu thụ đi. Như vậy, giá cả lại bị áp lực phải xuống nữa. Nhiều người cho rằng, vòng luẩn quẩn này nguy hiểm hơn là lạm phát vì cả sản xuất và kinh doanh sẽ đình trệ, đóng băng.

Giảm giá, hàng vẫn ế

Khuyến mãi từ 30% đến 70% nhưng khi hỏi các nhân viên bán hàng, chúng tôi thường nhận được câu trả lời "giảm giá nhưng hàng vẫn ế".

Các chuyên gia kinh tế nhận định: Sức mua thấp dẫn đến hàng tồn kho lớn ảnh hưởng đến kinh doanh, lợi nhuận của nhà sản xuất, từ đó gia tăng nợ xấu. Thực tế từ đầu năm đến nay, rất nhiều mặt hàng sản xuất ra không tiêu thụ được. Tết Nguyên đán Giáp Ngọ vừa qua, cả nước đã không xảy ra tình trạng thiếu hàng thiết yếu phục vụ Tết và sốt giá.

Tiến sĩ Nghiêm Văn Bảy, giảng viên Học viện Tài chính phân tích: Do không tiêu thụ được sản phẩm, các doanh nghiệp không thể tiếp tục sản xuất, ngân hàng thừa tiền nhưng khó cho vay.

Theo báo cáo cuối tuần qua của TP Hà Nội, đến cuối tháng 3-2014, tổng nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn đạt 1.078,9 nghìn tỷ đồng, tăng 1,1% so cuối tháng trước và tăng 3,1% so cuối năm 2013. Thế nhưng tổng dư nợ cho vay tháng 3- 2014 mới đạt 941,3 nghìn tỷ đồng, giảm 1,7% so với tháng trước và giảm 0,4% so cuối năm 2013.

Các siêu thị và trung tâm thương mại dù giảm giá bán hàng nhưng vẫn ít người mua.

Còn theo báo cáo của TP Hồ Chí Minh, tổng vốn huy động trên địa bàn thành phố tiếp tục tăng, nhưng tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn lại tiếp tục giảm.

Trước đó, theo thông tin từ buổi họp báo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức chiều 17-3, tính từ đầu năm đến 13-3, tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng giảm 1,05% so với cuối năm 2013. Trong khi đó, huy động vốn của các hệ thống tổ chức tín dụng là tăng 1,92%.

Cần phải kích cầu

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia kinh tế, chỉ số giá tiêu dùng tháng 3 và 3 tháng đầu năm nay của cả nước mừng nhiều hơn lo bởi lẽ giữ giá cả ổn định luôn là mục tiêu phấn đấu của chúng ta. Thế nhưng, nếu để tình trạng CPI giảm liên tục kéo dài sẽ gây tác động không nhỏ đến phát triển kinh tế. Trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp không nên chỉ trông chờ vào nhà nước, mà cần chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chủ động tìm hiểu thị trường, năng lực sản xuất và kinh doanh, điều chỉnh dự án, mặt hàng không còn phù hợp với sức cạnh tranh, chú ý sự phù hợp giữa cung cầu.

Về phía vĩ mô, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương cần có ngay các giải pháp để kích cầu tiêu thụ sản phẩm. Về lâu dài cần có sự hài hòa giữa 2 mục tiêu kiềm chế lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Bởi nếu quá tập trung vào kiềm chế lạm phát, nền kinh tế sẽ trì trệ, tổng cầu giảm, doanh nghiệp sẽ không có thị trường tiêu thụ, khó có thể tồn tại và phát triển.

Để phòng, chống giảm phát, giải pháp mà các quốc gia thường áp dụng là nới lỏng tiền tệ, giảm lãi suất ngân hàng hoặc bằng công cụ chính sách thuế để kích thích tiêu dùng.

Giải pháp mà Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đưa ra mới đây để hạ lãi suất huy động và cho vay là cần thiết. Tuy nhiên, đối với việc nới lỏng tiền tệ, nhiều chuyên gia cho rằng, phải hết sức thận trọng bởi nếu nới lỏng quá dễ chuyển sang lạm phát và nợ xấu tăng nhanh.

Để kích thích tiêu dùng, cùng với việc hạ giá sản phẩm, rất cần có chính sách tín dụng hỗ trợ và sự liên kết chặt chẽ của các doanh nghiệp sản xuất và ngân hàng.

Một giải pháp quan trọng để kích cầu lúc này là sự tác động vào lòng tin, cần chính sách công khai minh bạch về giá cả để doanh nghiệp sản xuất đỡ phải trông ngóng chính sách hỗ trợ, còn người tiêu dùng cũng không phải chờ đợi giá sẽ giảm thêm. Việc điều chỉnh tăng lương cơ sở, lương tối thiểu vào thời điểm này là phù hợp.

Bài và ảnh: ĐỖ PHÚ THỌ