QĐND Online – Tích cực tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội và các cơ quan hữu quan, các nhà khoa học, chuyên gia, Dự thảo Luật Khoa học và công nghệ (KH&CN) (sửa đổi) đã có nhiều điều chỉnh tích cực, phù hợp với điều kiện, thực tế Việt Nam…

Dự thảo Luật (KH&CN) (sửa đổi) mới đã bổ sung, chỉnh sửa, sắp xếp lại nội dung và thứ tự các nguyên tắc, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động KH&CN, bảo đảm môi trường dân chủ và tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong nghiên cứu khoa học, phát huy tài năng và sự sáng tạo của nhà KH; nhấn mạnh hơn nguyên tắc hoạt động KH&CN phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH), bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe con người, bảo vệ môi trường (Điều 5).

Hoạt động KH&CN phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh:vietnamplus.vn

Cùng với đó, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội về việc thể hiện rõ hơn quan điểm phát triển KH&CN là quốc sách hàng đầu và quán triệt chủ trương của Đảng trong Nghị quyết 20, Dự thảo mới đã được chỉnh sửa, bổ sung để thể hiện rõ chính sách của Nhà nước đối với hoạt động KH&CN tại Điều 6. Trong đó, đã bổ sung và nhấn mạnh chính sách huy động các nguồn lực xã hội đầu tư cho KH&CN, vai trò của doanh nghiệp trong đầu tư cho KH&CN và ứng dụng, đổi mới công nghệ, phát triển thị trường KH&CN, việc áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi đặc biệt để phát triển, đào tạo, thu hút, sử dụng có hiệu quả nhân lực KH&CN; hội nhập quốc tế về KH&CN, nâng cao vị thế quốc gia trong khu vực và thế giới. 

Về quy định biện pháp phát triển nguồn nhân lực KH&CN, Dự thảo Luật đã quy định một số ưu đãi cụ thể đặc biệt, đồng thời giao Chính phủ quy định tiêu chí, trình tự, thủ tục xét công nhận các nhà khoa học được hưởng các ưu đãi này. Dự thảo mới đã bổ sung Điều 22 “Đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài về KH&CN” để làm rõ hơn trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài KH&CN theo quy hoạch, kế hoạch và khẳng định rõ nguồn kinh phí cho việc này; chỉnh sửa Điều 23 về sử dụng nhân lực, trọng dụng nhân tài KH&CN; chỉnh sửa Điều 24 về thu hút cá nhân hoạt động KH&CN là người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia nước ngoài với những ưu đãi cụ thể. Bên cạnh đó, Dự thảo Luật bổ sung quy định đối với nhà khoa học có đóng góp đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp KH&CN được phong, tặng danh hiệu vinh dự nhà nước theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng (Điều 77).

Để đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ KH&CN theo chuyên môn sâu, đặc biệt là các nhà khoa học làm việc tại các tổ chức KH&CN công lập có chức năng nghiên cứu cơ bản, Dự thảo Luật bổ sung quy định trách nhiệm của tổ chức KH&CN công lập bảo đảm kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học cơ bản thường xuyên theo chức năng của mình (Khoản 4 Điều 14); cá nhân hoạt động KH&CN được tạo điều kiện để tham gia và thực hiện nhiệm vụ KH&CN theo chức năng của tổ chức KH&CN mà mình là thành viên (Khoản 3 Điều 20).

Trước tình trạng ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (NCKH&PTCN) và phổ biến kiến thức KH&CN còn hạn chế, Dự thảo mới đã chỉnh sửa, bổ sung các quy định tại Chương V về ứng dụng kết quả NCKH&PTCN và phổ biến kiến thức, truyền thông KH&CN, bổ sung Điều mới (Điều 48) và tại một số điều khoản khác trong Dự thảo về phổ biến kiến thức KH&CN để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động này.

Để tạo điều kiện cho việc ứng dụng kết quả NCKH&PTCN, Dự thảo mới đã chỉnh sửa lại Điều 44, trong đó quy định trách nhiệm triển khai ứng dụng kết quả NCKH&PTCN của bên đề xuất đặt hàng hoặc đặt hàng thực hiện nhiệm vụ KH&CN sử dụng NSNN. Trường hợp tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện nhiệm vụ KH&CN không thực hiện trách nhiệm ứng dụng kết quả NCKH&PTCN sẽ không được tham gia thực hiện nhiệm vụ KH&CN sử dụng NSNN trong thời hạn 3 năm kể từ ngày bị xử lý vi phạm.

Dự thảo mới bổ sung quy định tại Điều 45 về việc khuyến khích ứng dụng kết quả NCKH&PTCN vào sản xuất, đời sống là một trong những tiêu chí chủ yếu để đánh giá năng lực của tác giả, người đứng đầu tổ chức KH&CN, doanh nghiệp; là căn cứ để Nhà nước ưu tiên khi xét tuyển chọn, giao thực hiện nhiệm vụ KH&CN sử dụng NSNN; được các quỹ của Nhà nước trong lĩnh vực KH&CN xét hỗ trợ kinh phí hoạt động KH&CN. Tổ chức, cá nhân ứng dụng kết quả NCKH&PTCN và khai thác, sử dụng các sáng chế, đặc biệt công nghệ cao để đổi mới quản lý kinh tế - xã hội, đổi mới công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, hàng hoá được hưởng ưu đãi về thuế, tín dụng và các ưu đãi khác. Bên cạnh đó, kinh tế - xã hội sử dụng NSNN phải lập hạng mục chi cho ứng dụng, nghiên cứu và phát triển phục vụ xây dựng căn cứ khoa học trong các giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và giải quyết các vấn đề KH&CN phát sinh trong quá trình thực hiện (Điều 46); quy định mục đích chi NSNN nhằm đẩy mạnh ứng dụng KH&CN tại địa phương (Khoản 6 Điều 50).

XUÂN DŨNG