Từ đầu năm đến nay, Bộ Thương mại đã liên tục báo động tình trạng nhập siêu. Theo các chuyên gia kinh tế, tình trạng này là do VN thiếu ngành công nghiệp phụ trợ. Vì trong cơ cấu nhập khẩu, nguyên vật liệu sản xuất chiếm tỉ trọng lớn, đặc biệt là các ngành dệt may, da giày, điện tử, gỗ... phải nhập nguyên phụ liệu từ 70%-90%.

Giá trị thu về từ xuất khẩu còn thấp

Theo Bộ Công thương, trong 8 tháng đầu năm 2007, nhập siêu cả nước đang ở mức 6,4 tỉ USD. Tỉ lệ nhập siêu tính theo kim ngạch xuất khẩu bằng 20,5%, cao gần bằng tỉ lệ này cùng kỳ năm 2003 (25,3%) và tăng gần gấp đôi năm 2006 (10,41%). Nhập siêu tăng mạnh như vậy là do bình quân xuất khẩu tháng (3,9 tỉ USD) tăng chậm hơn bình quân nhập khẩu tháng (4,7 tỉ USD). So với cùng kỳ năm ngoái, bình quân xuất khẩu tháng chỉ tăng khoảng 382 triệu USD, trong khi nhập khẩu bình quân tháng tăng 1,083 tỉ USD.

Gần đây, trước tình hình nhập siêu ngày càng tăng, một số ý kiến cho rằng “không đáng ngại” vì nhập chủ yếu là ở khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài để chuẩn bị cho cơ sở hạ tầng kỹ thuật, là bước đi cần thiết cho sự phát triển của nền kinh tế sau khi gia nhập WTO. Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy, khu vực này hoàn toàn không có nhập siêu, thậm chí “gánh” mức nhập siêu cho khu vực kinh tế trong nước đến 3,956 tỉ USD. Trong 8 tháng đầu năm 2007, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có kim ngạch xuất khẩu đạt 17,443 tỉ USD, trong khi đó chỉ nhập khẩu có 13,487 tỉ USD.

Một thực tế cần phải nhìn nhận là có những ngành hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may (đạt 5,084 tỉ USD, chiếm 16,2% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước trong 8 tháng đầu năm), gỗ (đạt 1,4 tỉ USD, chiếm 4,5%),... nhưng cũng không góp phần đáng kể vào nỗ lực giảm nhập siêu. Nhu cầu nhập khẩu hàng hóa nguyên vật liệu, phụ liệu phục vụ cho sản xuất trong nước và sản xuất hàng xuất khẩu những ngành này đang tăng nhanh. Trong đó, nhập khẩu nguyên phụ liệu ngành dệt may chiếm khoảng 70%, nguyên liệu gỗ cũng gần như hoàn toàn nhập từ nước ngoài. Ở các ngành này, VN chỉ tham gia vào giai đoạn cuối là gia công nên giá trị gia tăng thu về không nhiều. Ông Nguyễn Ân, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại May Sài Gòn, cho biết khi gia công cho đối tác nước ngoài, lợi nhuận thu được chỉ khoảng 20%, thấp hơn nhiều so với làm hàng FOB (mua đứt, bán đoạn).

Ông Phạm Nguyên Hoàng, Phó Phòng Kinh doanh số 1 Công ty Cổ phần Sản xuất và XNK lâm sản Sài Gòn, cho rằng trước tình hình xuất khẩu sản phẩm gỗ thuận lợi (tăng cả về lượng và giá) trong những tháng đầu năm, nhìn vào ngành gỗ thấy “ngon”, chứ thực chất có khoảng 50% trong tổng kim ngạch xuất khẩu ngành gỗ là của khu vực kinh tế nước ngoài, trong đó doanh nghiệp (DN) của Đài Loan chiếm tỉ lệ cao nhất.

Phải tăng tốc ngành công nghiệp phụ trợ


Theo ông Vương Đình Ngân, Phó Vụ trưởng phụ trách Phòng Quản lý XNK TPHCM - Bộ Công Thương, về cơ bản, nhập siêu là xấu. Bởi khi một quốc gia nhập nhiều hơn xuất đồng nghĩa với việc không những chi tiêu hết số tiền có được từ xuất khẩu mà còn phải đi vay để trang trải nhu cầu nhập khẩu. Nhập siêu phản ánh khả năng cạnh tranh của sản phẩm quốc gia, sự thích ứng nhu cầu thị trường thế giới, hiệu quả mạng lưới thương mại. Có thể nói nguyên nhân chính gây nên tình hình nhập siêu ở VN tại thời điểm này là do ngành công nghiệp phụ trợ và các dịch vụ hỗ trợ kinh doanh chưa phát triển.

Một chuyên gia kinh tế cho rằng nhiều DN VN thích ăn xổi ở thì, ngại đầu tư nhà xưởng vì lâu thu hồi vốn, họ chỉ thích nhập về bán lại thu lợi nhuận ngay. Do đó, ngành công nghiệp phụ trợ không lớn nổi. Theo ước tính của Bộ Công nghiệp, ngành công nghiệp phụ trợ hiện lệ thuộc đến gần 80% vào nguồn nguyên vật liệu nhập khẩu. Để DN “tự bơi”, có lộ trình giảm tỉ lệ nhập khẩu nguyên phụ liệu, tăng năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh của hàng hóa trong nước và tiến tới giảm nhập siêu, cần có sự hỗ trợ đặc biệt của Nhà nước.

Với nhu cầu cần có một trung tâm cung cấp nguyên phụ liệu cho ngành dệt may nhằm hạn chế tình trạng phụ thuộc vào nước ngoài, ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may – Thêu đan TPHCM, cũng cho rằng trung tâm này phải do Nhà nước lập ra và quản lý chặt chẽ mới có thể “sống” được.

(Theo NLĐ)