QĐND - Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa IX đã quyết định thành lập Ủy ban Quốc phòng và An ninh (QP-AN) với nhiệm vụ là “người lính gác” cho các dự án luật, pháp lệnh về QP-AN và thực thi đúng đắn pháp luật trên lĩnh vực này. Từ đó, Ủy ban đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các cơ quan hữu quan đẩy mạnh các mặt công tác giúp Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) giải quyết các vấn đề liên quan đến nhiệm vụ QP-AN và phát triển kinh tế-xã hội kết hợp với QP-AN. 

Đoàn công tác Ủy ban QP-AN của Quốc hội giám sát công tác QP-AN ở huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi). Ảnh: TL

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Hồ Trọng Ngũ, Phó chủ nhiệm Ủy ban QP-AN của Quốc hội cho biết: “Xét về mặt thời gian, Ủy ban QP-AN là ủy ban được thành lập muộn so với một số ủy ban khác của Quốc hội. Nhưng ngay từ ngày đầu thành lập, Ủy ban đã đẩy mạnh công tác giám sát, giúp Quốc hội, UBTVQH nắm vững và xử lý tốt các vấn đề liên quan đến nhiệm vụ QP-AN và phát triển kinh tế-xã hội kết hợp với QP-AN. Thông qua hoạt động giám sát, Ủy ban đã kịp thời phát hiện những vấn đề bất cập trong quản lý Nhà nước về chính sách QP-AN, về chế độ chính sách của lực lượng vũ trang (LLVT) cần phải sửa đổi, bổ sung trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, đã kịp thời kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ quan tâm đầu tư để LLVT nhân dân có đủ điều kiện để hoàn thành tốt nhiệm vụ nòng cốt trong bảo vệ Tổ quốc, giữ vững an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội…”.

Trong nhiệm kỳ của Quốc hội khóa X, hoạt động giám sát, khảo sát của Ủy ban QP-AN đã tập trung nghiên cứu 5 chuyên đề về công tác đào tạo, bồi dưỡng LLVT; trong đó, đi sâu nghiên cứu, khảo sát hệ thống nhà trường quân đội, công an, tập trung đánh giá thực trạng về hệ thống tổ chức, quy trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, công tác tuyển sinh… qua đó đã kiến nghị Chính phủ sớm có văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Giáo dục, giúp các nhà trường Quân đội, Công an nâng cao chất lượng đào tạo. Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI và khóa XII, Ủy ban đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an nắm tình hình hoạt động QP-AN, tổ chức đoàn giám sát về các nội dung như: “Việc thi hành pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ”, “Việc thi hành chính sách, pháp luật về kết hợp phát triển kinh tế-xã hội với bảo đảm QP-AN trên một số địa bàn trọng điểm”; xem xét, báo cáo và đánh giá kết quả ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quốc phòng, Luật An ninh quốc gia, Luật Công an nhân dân, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Pháp lệnh Công nghiệp quốc phòng, Pháp lệnh Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam… Đặc biệt, ngay đầu nhiệm kỳ của Quốc hội khóa XIII, công tác giám sát được tăng cường; Ủy ban đã xem xét báo cáo của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và tiến hành giám sát chuyên đề về: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về nghĩa vụ quân sự và công dân phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân”, “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng cháy và chữa cháy”, “Việc thực hiện chính sách về giáo dục QP-AN”…  Những nội dung giám sát này phù hợp với yêu cầu của hoạt động xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII, đáp ứng kịp thời với thực tiễn công tác QP-AN của nước ta hiện nay. Đây là một trong những chuyên đề lớn, có nhiều nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân, nó không chỉ giải quyết thực tiễn đang bức xúc về cơ sở pháp lý mà còn góp phần nghiên cứu để tham gia xây dựng dự thảo Hiến pháp sửa đổi, trực tiếp là các quy định về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Trung tướng Hoàng Châu Sơn, Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ (Bộ Tổng tham mưu-Bộ Quốc phòng) cho biết:

- Quá trình giám sát đã giúp cho Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu triển khai hiệu quả hơn Luật Quốc phòng, Luật Dân quân tự vệ (DQTV) trong các bộ, ngành Trung ương và địa phương; trên cơ sở đó kiến nghị, đề xuất với Đảng, Nhà nước, Chính phủ ban hành các văn bản tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực QP-AN, nhất là việc xây dựng lực lượng DQTV biển, tự vệ trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước, Ban CHQS các bộ, ngành (cả quy mô lẫn công tác huấn luyện, tác chiến, bảo đảm các chế độ chính sách), góp phần nâng cao tiềm lực, chất lượng công tác QP-AN. Hầu hết các văn bản liên quan, Ủy ban QP-AN của Quốc hội đều thẩm tra kỹ lưỡng, tạo điều kiện tốt nhất cho các bộ, ngành, cơ quan chức năng thực hiện hiệu quả công tác QP-AN, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.

Là cơ quan được giao trách nhiệm thẩm tra các dự án luật, pháp lệnh về lĩnh vực QP-AN, Ủy ban QP-AN của Quốc hội luôn nhận thức rõ nhiệm vụ của một “người lính gác” cho Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực QP-AN. Khi thẩm tra các dự án luật, pháp lệnh về lĩnh vực này cũng như giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm liên quan, Ủy ban QP-AN của Quốc hội luôn luôn lấy quan điểm, đường lối của Đảng và các quy định của Hiến pháp làm tiêu chuẩn để xem xét, đánh giá, nhằm loại trừ những sơ hở mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng để gây mất ổn định”. Trung bình, mỗi nhiệm kỳ, Ủy ban đã tổ chức từ 60-70 cuộc giám sát, khảo sát (có nhiệm kỳ tổ chức tới 80-90 cuộc giám sát, khảo sát) việc thực hiện chính sách, pháp luật... Không ít vấn đề nổi cộm liên quan đến lĩnh vực QP-AN đã được Ủy ban nghiên cứu phát hiện và kiến nghị Quốc hội về công tác quản lý Nhà nước về an ninh biên giới, biển, đảo; quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; trật tự, an toàn giao thông đường bộ; phòng cháy, chữa cháy… Những kiến nghị của Ủy ban đã góp phần giúp cho Đảng, Quốc hội, Chính phủ kịp thời điều chỉnh và ban hành chủ trương, chính sách phù hợp, sát với tình hình thực tế để tăng cường tiềm lực, củng cố QP-AN, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng LLVT cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Hoàng Gia - Đức Lê