QĐND Online – Đây là một trong nhiều bổ sung, sửa đổi trong Dự thảo Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) (sửa đổi) được Chính phủ trình trước Quốc hội sáng 5-6...

Lãng phí vẫn xảy ra trên nhiều lĩnh vực

Luật THTK, CLP được Quốc hội khoá XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29-11-2005 và có hiệu lực từ ngày 1-6-2006. Qua hơn 7 năm thực hiện Luật, đã tạo được khung pháp lý có giá trị cao và đồng bộ về THTK, CLP, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai THTK, CLP của các cấp, các ngành, các cơ quan, tổ chức, đơn vị và nhân dân; đã có những chuyển biến tích cực trong nhận thức về THTK, CLP…

Dự án treo gây lãng phí. Ảnh: http://environment.mard.gov.vn

Tuy nhiên, tình trạng lãng phí vẫn xảy ra trên nhiều lĩnh vực. Một số cơ quan, đơn vị, vẫn còn tình trạng chi vượt định mức, tiêu chuẩn, chế độ hoặc sử dụng kinh phí sai mục đích; không thực hiện nghiêm túc các quy định về quản lý, sử dụng kinh phí theo quy định của cơ quan có thẩm quyền dẫn đến lãng phí hoặc sử dụng không hiệu quả kinh phí NSNN được giao. Từ 2006 - 2010, các đơn vị ngành Tài chính thực hiện 32.933 cuộc thanh tra, kiểm tra, tập trung vào công tác điều hành, quản lý và sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước tại các cơ quan, đơn vị, địa phương. Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện và kiến nghị xử lý tài chính 18.473 tỷ đồng. Từ 2006 đến tháng 7-2012, hệ thống kho bạc nhà nước đã thực hiện kiểm soát và phát hiện trên 219.000 khoản chi của hơn 96.443 lượt đơn vị chưa chấp hành đúng thủ tục, chế độ quy định và đã yêu cầu đơn vị bổ sung các thủ tục cần thiết, đã từ chối chưa thanh toán với số tiền khoảng 2.086 tỷ đồng. 

Việc quản lý và triển khai thực hiện các dự án đầu tư trong những năm qua còn nhiều hạn chế, yếu kém, thất thoát, lãng phí xảy ra ở hầu hết các giai đoạn của quá trình đầu tư, dẫn đến hiệu quả đầu tư thấp. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng sử dụng nhà đất không đúng mục đích, bị lấn chiếm hoặc để hoang hóa, khai thác không hết công năng hoặc sai mục đích. Một số nơi buông lỏng quản lý dẫn đến tình trạng giao đất, cho thuê đất nhưng không sử dụng, để lãng phí. Còn không ít doanh nghiệp chưa ý thức được việc cần thiết phải áp dụng những biện pháp tiết kiệm để giảm chi phí sản xuất, kinh doanh nên hiệu quả sản xuất, kinh doanh thấp…

Từ những thực tế đó đã đặt ra đòi hỏi phải sửa đổi các quy định tại Luật THTK, CLP để đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, giúp việc THTK, CLP hiệu quả hơn.

Tăng quy định về cơ chế, giải pháp, biện pháp cụ thể

Dự thảo Luật THTK, CLP (sửa đổi) bao gồm 5 chương và được chia thành 76 Điều. Dự thảo đã kế thừa những nội dung, quy định của Luật THTK, CLP hiện hành còn phù hợp; luật hóa các quy định dưới luật đã được thực hiện ổn định, có hiệu quả; làm rõ hơn các quy định về chống lãng phí; lấy chống lãng phí làm trọng tâm trên cơ sở thực hiện tốt thực hành tiết kiệm xuyên suốt trong các quy định của Luật và trong cơ chế tổ chức điều hành, thực thi Luật; sửa đổi các nội dung và các điều Luật theo hướng gia tăng các quy định về cơ chế, giải pháp, biện pháp cụ thể về THTK, CLP; bổ sung, cụ thể hóa các quy định về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán nhằm tăng tính hiệu quả, hiệu lực của các biện pháp THTK, CLP; bổ sung làm rõ các hành vi vi phạm để có chế tài xử lý tăng tính khả thi trong thực hiện Luật...

Để khắc phục các mặt hạn chế liên quan đến việc ban hành định mức, tiêu chuẩn, chế độ làm căn cứ thực hiện thực hành tiết kiệm, chống lãng phí những năm qua, dự án Luật (sửa đổi) đã sửa đổi, bổ sung làm rõ 3 nhóm định mức, tiêu chuẩn, chế độ (Điều 5).

Bổ sung việc quy định xác định công khai trong quản lý ngân sách nhà nước, vốn nhà nước, tài sản nhà nước, lao động, thời gian lao động và các nguồn tài nguyên là biện pháp để bảo đảm THTK, CLP (khoản 1 Điều 6). Quy định rõ hơn về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong THTK, CLP, trong đó, bổ sung trách nhiệm giải trình trước cơ quan chức năng và trước công luận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong việc để xảy ra lãng phí trong đơn vị mình, tuỳ theo mức độ vi phạm phải chịu trách nhiệm trực tiếp, gián tiếp và liên đới (khoản 5, Điều 8).

Bổ sung trách nhiệm giải trình của các cán bộ, công chức, viên chức khi để xảy ra lãng phí (khoản 2, Điều 9); Trên cơ sở đó, quy định cụ thể trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong từng điều tại Chương II.

Bổ sung quy định về phát hiện lãng phí và trách nhiệm xử lý thông tin phát hiện lãng phí (Điều 10) theo hướng khuyến khích các tổ chức, cá nhân và công dân phát hiện và cung cấp kịp thời các thông tin về lãng phí; làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức nơi có lãng phí trong việc xem xét xử lý, khắc phục kịp thời và thực hiện việc giải trình về việc để xảy ra lãng phí.

Bổ sung nguyên tắc về kiểm tra, thanh tra, kiểm toán nhà nước, kiểm soát chi của Kho bạc nhà nước trong THTK, CLP (Điều 11) làm cơ sở cụ thể hoá trách nhiệm của các cơ quan này tại các Điều 67, Điều 68 để nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả của luật…

XUÂN DŨNG