Nghiên cứu ứng dụng thuật toán cho số định danh cá nhân

QĐND - Số định danh cá nhân cần được xây dựng trên cơ sở thuận tiện, tiết kiệm và hạn chế thấp nhất việc sai sót trong quá trình cấp. Để đạt được mục tiêu đó, Bộ Tư pháp vừa mời GS Ngô Bảo Châu và Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán tham gia nghiên cứu cho dự án cấp số định danh cá nhân phục vụ việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nhân dịp này, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc trò chuyện với Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường và GS Ngô Bảo Châu.

Bộ trưởng Hà Hùng Cường.

Nền hành chính của Pháp cũng “nhiêu khê”

Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng Hà Hùng Cường, nền hành chính Việt Nam hiện đang bị coi là còn nặng nề. Theo Bộ trưởng, đâu là nguyên nhân dẫn tới tình trạng này?

Bộ trưởng Hà Hùng Cường: Tôi cho rằng, trước tiên, nền hành chính Việt Nam mang dấu ấn rất sâu từ nền hành chính của Pháp, do một thời gian dài nước ta bị Pháp đô hộ. Ví dụ như giấy khai sinh của chúng ta hiện nay căn bản cũng giống giấy khai sinh của Pháp. Sự kế thừa đó, chúng ta không thể nói tất cả đều không hay. Tuy nhiên, bản thân nền hành chính của Pháp so với nhiều nước khác rất phức tạp, ngay người Pháp cũng phản ứng về nền hành chính của họ. Nước Pháp hiện đại bây giờ thì tôi không rõ lắm. Nhưng từ mấy chục năm trước thì có những chuyện như vậy.

Thứ hai, sau khi giải phóng đất nước, chúng ta lại chuyển sang mô hình phát triển kinh tế tập trung. Nền hành chính của Liên Xô (trước đây) căn bản cũng là nền hành chính của châu Âu lục địa, cũng lại là của Pháp. Cả thời kỳ dài chúng ta theo nền hành chính quản lý tập trung như vậy nên hậu quả để lại ngày hôm nay. Nghị quyết Đại hội Đảng XI nói rằng chúng ta phải dứt khỏi tất cả những vấn đề quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp, chuyển sang thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN. Định hướng XHCN thì rõ rồi, nhưng thể chế kinh tế thị trường là gì cũng là câu chuyện chúng ta phải suy nghĩ để cải cách cả trong nền hành chính và trong thủ tục hành chính của chúng ta.

PV: Thưa GS Ngô Bảo Châu, GS vừa nghe Bộ trưởng nhắc tới nền hành chính của Pháp cách đây mấy chục năm. Là người   có nhiều năm sinh sống và làm việc tại Pháp, GS thấy nền hành chính của Pháp hiện nay như thế nào?

GS Ngô Bảo Châu: Tôi thấy nền hành chính của Pháp cơ bản là tương đối nhiêu khê.

PV: Vậy, nước Pháp hiện đang quản lý dân cư như thế nào, thưa GS?

GS Ngô Bảo Châu: Nói chung là tất cả các nước, mỗi công dân, cá nhân đều có một mã số. Mã số ấy có liên quan tới bảo hiểm xã hội, khai thuế cá nhân. Con số đó là quan trọng nhất. Con số của Pháp và con số của Mỹ rất khác nhau. Con số của Pháp rất dài, có cấu trúc giúp đọc được cả ngày sinh tháng đẻ, đọc được cả nơi mình sinh ra. Con số của Mỹ đơn giản hơn, chỉ có 10 chữ số. Đọc con số đó người ta không biết thông tin gì cả. Đó là hai lựa chọn khác nhau. Chính vì thế, trước hết, chúng tôi phải nghiên cứu, làm rõ những nhu cầu, đòi hỏi, những yêu cầu thực tế tại Việt Nam. Sau đó, các nhà khoa học sẽ tìm những mô hình đã có trên thế giới để chọn ra 1, 2 mô hình hợp lý nhất. Chúng tôi sẽ nghiên cứu kỹ những mô hình đó, đánh giá chất lượng, giảm chi phí và bảo đảm tính chính xác, ổn định của những con số đó.

GS Ngô Bảo Châu.

Ứng dụng khoa học nâng cao hiệu quả quản lý

PV: Thưa Bộ trưởng Hà Hùng Cường, tại sao Bộ Tư pháp lại mời Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán và GS Ngô Bảo Châu tham gia nghiên cứu cải cách thủ tục hành chính tại Việt Nam, một lĩnh vực tưởng chừng không liên quan tới Toán học?

Bộ trưởng Hà Hùng Cường: Thực ra, quản lý xã hội nói chung và cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa giấy tờ công dân, cơ sở dữ liệu về dân cư nói riêng là cả những vấn đề về khoa học, trong đó không chỉ là vấn đề về khoa học xã hội, mà cả những vấn đề về khoa học tự nhiên nói chung và Toán học cao cấp nói riêng, các nước ứng dụng rất nhiều. Chỉ có trên cơ sở ứng dụng khoa học, nhất là Toán học, thì mới bảo đảm được sự tính toán lâu dài, bền vững, ổn định. Đấy là điều mong muốn hiện nay trong thực hiện đề án mà Chính phủ đã ủy nhiệm.

PV: Thưa GS Ngô Bảo Châu, ông đánh giá như thế nào về vai trò của thuật toán trong việc xây dựng dữ liệu quản lý dân cư, trong đó có việc cấp số định danh cá nhân?

GS Ngô Bảo Châu: Tôi đánh giá đề tài này khả thi trong khả năng hiện tại của Việt Nam. Theo tôi định hình, khó khăn nằm ở chỗ phải hiểu rõ cơ chế cấp mã số như thế nào. Có thể có nhiều địa phương cùng cấp một lúc. Như vậy, làm sao khi cấp nhiều nơi cùng một lúc thì không bị trùng số, trong khi việc nhập dữ liệu do con người nhập, rất có thể có nhầm lẫn. Cần làm thế nào để có kiểm tra tự động, khi có sai sót sẽ báo cho người nhập liệu sửa ngay, tiết kiệm hơn nhiều so với việc để tồn tại trong hệ thống đòi hỏi phải có nhiều thời gian mới sửa được. Sau khi nắm được yêu cầu của Nhà nước, dự kiến về cấu trúc dữ liệu, phương pháp nhập liệu, khi xây dựng thuật toán, chúng tôi sẽ cân nhắc làm sao để tiết kiệm tài nguyên nhất có thể. Cụ thể, đơn giản nhất là độ dài số phải như thế nào cho thích hợp, ổn định trong vòng thời gian bao nhiêu. Nếu càng làm phức tạp, có lẽ sử dụng được lâu hơn, nhưng lãng phí tài nguyên, lãng phí ngay từ khâu lưu trữ, nhập số liệu, nhập 10 số rõ ràng nhanh hơn nhập 12 số. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để có thể đưa ra câu trả lời. Còn phải trao đổi với người làm chính sách, nghiên cứu chính sách, sau đó mới có nghiên cứu nghiêm túc để đưa ra câu trả lời trên cơ sở những thông tin khoa học.

PV: Vậy theo GS, Việt Nam có nên tận dụng kho số chứng minh thư hiện có và phát triển thêm để giao dịch của người dân không bị đảo lộn?

GS Ngô Bảo Châu: Cơ sở dữ liệu cũ đang có một số trùng lặp giữa những người có cùng số chứng minh thư. Thà mình cứ thay đổi một lần và làm tốt, có hệ thống ổn định, lâu dài, còn hơn dùng lại số cũ mà sửa sang. Ý chung là như vậy, cụ thể phải qua nghiên cứu mới biết.

PV: Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng và GS tham gia cuộc trò chuyện này!