Nghề rèn ở xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên (Cao Bằng), một làng nghề có trên ngàn năm truyền thống. Sản phẩm đủ các loại như: dao thái rau, dao bóc vỏ, dao quắm đi rừng, mác nhỏ, liềm cắt cỏ, kéo to, kéo nhỏ, lưỡi cày, bừa, v.v. Tuy đơn sơ nhưng là dụng cụ nhà nông, dùng hàng ngày không thể thiếu được. Sản phẩm của ở đây, như những người trong vùng nói với nhau, không thể có bất cứ loại ngoại nhập nào sánh bằng, bởi vì họ cho ra đời những sản phẩm sắc bén, thép được tôi đúng độ, rắn mà không dòn, dẻo mà không mềm. Khi được hỏi về bí quyết rèn như thế nào cho đúng độ anh Long Văn Thắng, chủ lò vô tư nói: Nhiều người bảo Phúc Sen giấu nghề, chỉ một mình dân ở đây biết thôi. Nhưng thực chất chúng tôi không có bí quyết gì đặc biệt đâu. Nhìn vào màu của thép, thì biết non, già hay vừa độ. Thép làm dao, làm liềm nó trong veo như nước suối. Thép của búa rìu, của lưỡi cày nó sáng loáng, sờ vào trơn lạnh, đụng vào đất đá, đất đá bật tung lên, đụng vào cây cối, cây cối cứ như bị tiện ngọt… Dao rìu của Phúc Sen chặt đá được đấy. Chỉ có vậy thôi, bí quyết nghề là kinh nghiệm nằm ngay ở trong ý thức người dân, được truyền lại đời này qua đời khác. Nhìn bằng mắt là phân biệt rõ rang từng loại loại sắt thép.

Một góc làng nghề Phúc Sen
Kiểm tra độ "chín" của thép
Ai cũng biết nghề
Lò rèn gia đình anh Long Văn Thắng

Vào các lò rèn chúng tôi thấy vẫn đơn sơ, mộc mạc như những năm bảy mấy của thế kỉ trước, giống như trong chuyện kể, vậy mà hàng năm, hàng vạn dụng cụ cầm tay của đồng bào Nùng An xã Phúc Sen không chỉ “làm quen” với nhân dân các dân tộc ở Cao Bằng mà còn đến với bà con nhiều vùng quê khác, nhất là các tỉnh miền núi phía Bắc mà không cần một dòng quảng cáo hay tiếp thị. Chính vì có nghề rèn mà bộ mặt làng xã, thôn bản đã từng ngày “thay ra, đổi thịt”, góp phần xây dựng quê hương Phúc Sen dạt danh hiệu Anh hùng lao động thời kì đổi mới.

Sản phẩm đã sắp hoàn thành
Khách mua hàng ở Phúc Sen

Bài, ảnh: Minh Trường