Cán bộ thuế đang thu thuế tại một cơ sở kinh doanh

Việt Nam đã chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Bên cạnh những thuận lợi to lớn về quan hệ thương mại, quan hệ đầu tư…, chúng ta cũng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Một trong những thách thức đó là nhiều dòng thuế xuất, nhập khẩu sẽ phải cắt, giảm. Để cân đối được ngân sách, nguồn thu từ nội địa sẽ phải tăng lên, đè nặng trên vai ngành thuế.

Làm thế nào để thu đúng, thu đủ, nuôi dưỡng được nguồn thu, tránh được sự mặc cảm của người dân và doanh nghiệp với cán bộ thuế? Đó là những câu hỏi lớn được đặt ra trong Hôi nghị ngành Tài chính toàn quốc và Hội nghị ngành Thuế toàn quốc vừa được tổ chức tại Hà Nội.



Thuế nội địa là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước

Theo số liệu của Bộ Tài chính: Trong mấy năm qua, ngân sách Nhà nước phụ thuộc vào 3 khoản thu chủ yếu gồm: thuế xuất, nhập khẩu chiếm khoảng 25% ngân sách; Số thu từ xuất khẩu dầu thô cũng vào khoảng 25%; Còn lại là khoản thu thuế nội địa. Trong năm 2006, thu ngân sách Nhà nước ước thực hiện được 261.100 tỷ đồng, tăng khoảng 20,3% so với mức thực hiện năm 2005. Riêng tổng số thu nội địa năm 2006 do ngành Thuế quản lý ước đạt 213.400 tỷ đồng, chiếm 82,5% tổng thu ngân sách Nhà nước, vượt 9,2% so với dự toán pháp lệnh và tăng 20,4% (36.160 tỷ đồng) so với năm 2005. Trong khoản thu này có thu thuế từ dầu thô ước đạt 77.400 tỷ đồng, thu nội địa (trừ dầu thô) ước đạt 136.000 tỷ đồng, vượt 3% so với dự toán pháp lệnh, tăng 16,8% so với năm 2005.

Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Nguyễn Văn Ninh thì trong khi các chính sách thuế đều đã được thay đổi theo hướng giảm nghĩa vụ thuế, kết quả thực hiện nhiệm vụ thu thuế nói trên là sự nỗ lực rất lớn của cán bộ, công chức trong toàn ngành. Chẳng hạn từ năm 2000 đến nay, thuế chuyển quyền sử dụng đất được giảm tới 25 lần, thuế trước bạ giảm 50%. Một số loại phí như phí đường bộ, hàng hải... giảm tới 30-40%… Giải pháp quan trọng nhất mà ngành thuế đã thực hiện là phải thắt chặt quản lý nhằm hạn chế gian lận thương mại, trốn thuế gây thất thu ngân sách.



Cải cách để hội nhập

Trao đổi với các nhà báo bên lề Hội nghị ngành Thuế toàn quốc, Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Nguyễn Văn Ninh cho rằng ngành Thuế đã chuẩn bị từ khá lâu cho hội nhập bằng các lần cải cách, thậm chí có những lúc phải đau đớn “cắt bỏ khối u”.

Đến nay, chúng ta đã xây dựng một hệ thống chính sách thuế bao quát được hầu hết các nguồn thu, áp dụng thống nhất đối với mọi thành phần kinh tế, từng bước thích ứng yêu cầu chuyển đổi nền kinh tế. Hệ thống chính sách thuế mới gồm chín sắc thuế cơ bản và một số loại thu dưới hình thức phí và lệ phí đã trở thành công cụ điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, khuyến khích đầu tư, khuyến khích xuất khẩu, bảo hộ sản xuất trong nước, từ đó thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và tăng thu nhập, góp phần xóa đói, giảm nghèo.

Về quản lý thuế, công cuộc cải cách cũng đã mang lại kết quả quan trọng, hình thành một hệ thống tổ chức quản lý thuế thống nhất trong cả nước, dưới sự lãnh đạo song trùng giữa ngành dọc và cấp ủy, chính quyền địa phương. Công tác quản lý thuế từng bước chuyển đổi từ chế độ chuyên quản khép kín sang chế độ tự tính, tự khai và nộp thuế theo thông báo của cơ quan thuế. Từ đó đề cao nghĩa vụ, trách nhiệm của người nộp thuế trước pháp luật; cơ quan thuế tăng cường chức năng tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn, đôn đốc thu nộp và kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm thuế. Từng bước thực hiện chuyên môn hóa quản lý thuế theo chức năng, không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ thuế. Công tác quản lý đã chuyển biến tích cực theo hướng rõ ràng, công khai, dân chủ và minh bạch hơn.



Gian lận thuế ngày càng tinh vi

Tại Hội nghị ngành Thuế toàn quốc, nhiều thủ đoạn gian lận thuế mới đã được các đại biểu đưa ra. Chẳng hạn như việc các nhà sản xuất đưa ra tỷ lệ hoa hồng, chiết khấu, tỷ lệ trích thưởng, mức khuyến mãi, hậu mãi rất cao cho các hệ thống tiêu thụ và người tiêu dùng với các hình thức hoàn trả trực tiếp. Từ đó tạo ra hệ thống tiêu thụ đại lý nhiều cấp, ở nhiều địa phương và địa bàn khác nhau, gây khó khăn cho công tác quản lý và thu thuế. Các khoản tiền thưởng, hoa hồng… được chi trả trực tiếp không có hoá đơn chứng từ hợp pháp ngày càng tăng. Thậm chí có doanh nghiệp còn được thưởng cả chiếc ô tô sang trọng nhưng lại để ngoài sổ sách kế toán. Nắm bắt được tâm lý của người tiêu dùng cần được phục vụ chu đáo, chất lượng cao, tận tình, hợp lý, chỉ cần được bảo hành sản phẩm mà không chú ý đến hoá đơn tài chính nên các nhà sản xuất đã tranh thủ tận dụng cơ hội để hằng tháng điều chỉnh doanh thu, hợp lý hoá với đầu ra của hoá đơn, phù hợp với số thuế cần nộp theo ý thức chủ quan. Một số lượng lớn hoá đơn mua vào không cần đưa vào khấu trừ vì lượng hàng bán ra không xuất hoá đơn rất lớn, vừa trốn được thuế giá trị gia tăng, vừa trốn được thuế thu nhập.

Báo cáo của Tổng cục Thuế cho biết: Từ đầu năm đến nay, qua kiểm tra gần 9 vạn doanh nghiệp và hộ kinh doanh , các cơ quan chức năng của ngành Thuế đã truy thu được 1.648 tỷ đồng tiền thuế và phạt 78 tỷ đồng. Điều đáng buồn là có tới 70 cán bộ thuế phải xử lý kỷ luật vì tham những hoặc tiếp tay cho tham nhũng.



“Cán bộ thuế phải tập…cười”

Đó là một trong những việc cần phải được làm ngay trong thời gian tới và là một trong những nội dung quan trọng giúp cho ngành thuế hoàn thành nhiệm vụ. Theo Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Ninh: Vào WTO, ngành thuế sẽ trưởng thành hơn, mối quan hệ giữa cán bộ và người nộp thuế sẽ ngày một cải thiện. Toàn ngành hiện đang thực hiện một loạt cải cách mới như khai báo thuế qua mạng Internet, khai báo mã số thuế điện tử... để giảm thiểu các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Cái khó hiện nay là cơ quan thuế đang bị quá tải, số lượng doanh nghiệp nở rộ theo cấp số nhân trong khi cán bộ thuế tăng lên không đáng kể. Người thu thuế do phải làm việc quá nhiều nên gây ra bực dọc, cáu gắt. Để khắc phục tình trạng này, mới đây ngành Thuế đã yêu cầu cán bộ toàn ngành phải ký vào bản cam kết trước Nhà nước, trước cơ quan thuế, nếu nhũng nhiễu với dân và doanh nghiệp sẽ chịu mức xử phạt cao.

Với mục tiêu cung cấp ngày càng nhiều hình thức dịch vụ phong phú, nội dung có chất lượng cao để phục vụ các tổ chức, cá nhân nộp thuế thực hiện tốt nghĩa vụ thuế, Tổng cục thuế cũng đã xây dựng và cung cấp phần mềm “Hỗ trợ kê khai thuế” để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện kê khai thuế theo các quy định của pháp luật thuế. Phần mềm Hỗ trợ kê khai thuế sẽ cung cấp cho doanh nghiệp các chức năng: Lập tờ khai thuế và điền thông tin trên các tờ khai thuế và các phụ lục kê khai theo đúng quy định tại các văn bản pháp luật thuế. Các nội dung hướng dẫn việc tính thuế, khai thuế đối với từng sắc thuế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp kê khai thuế một cách chính xác và nhanh chóng.

Ngày 22-11-2006 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế, đây là khuôn khổ pháp lý cao nhất cho hoạt động quản lý thuế và là cơ sở để thực hiện chiến lược cải cách và hiện đại hoá hệ thống thuế đã được Bộ Chính trị phê duyệt. Luật Quản lý thuế đã quy định đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế và các thủ tục hành chính thuế rõ ràng, minh bạch, giúp người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ thuế của mình. Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều đại biểu, để ngăn chặn tình trạng tham nhũng, trốn lậu thuế thì cần phải có những giải pháp kiên quyết, chuyển việc thanh toán qua hệ thống ngân hàng, yêu cầu mua bán phải có hoá đơn hợp lệ để cơ quan thuế có đủ điều kiện thu đủ cho ngân sách Nhà nước. Có đại biểu đề nghị phải đưa việc sử dụng hoá đơn khi mua bán, sử dụng dịch vụ hàng hoá vào chương trình chống tham nhũng. Việc kê khai tài sản của cán bộ công chức phải đi kèm theo hoá đơn hợp pháp.



ĐỖ PHÚ THỌ