Nâng cao trách nhiệm “tay hòm chìa khóa” quốc gia

QĐND - Đó là vấn đề nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm khi thảo luận về quyết toán ngân sách năm 2011 tại buổi làm việc sáng qua, ngày 25-5.

Thu tăng cao nhưng chưa vững

Dưới sự điều khiển của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Quốc hội đã nghe trình bày Tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 170 của Luật Doanh nghiệp; thảo luận về quyết toán ngân sách năm 2011 và một số nội dung còn có ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi).

Kinh tế khó khăn, việc kiểm soát thu chi càng được siết chặt. Báo cáo thẩm tra về quyết toán ngân sách Nhà nước (NSNN) năm 2011 do Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển trình bày đủ cho thấy điều đó. Theo ông Hiển thì vừa qua đã có tới 18 cuộc kiểm toán chuyên đề trên các lĩnh vực đang được xã hội và dư luận quan tâm, nhiều sai phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản Nhà nước được phát hiện để kịp thời xử lý, chấn chỉnh.

Thu NSNN theo dự toán Quốc hội giao năm 2011 đạt 721.804 tỷ đồng, vượt 126.804 tỷ đồng, tăng 21,3%, cao gần gấp 3 lần so với mục tiêu tại Nghị quyết 11/NQ-CP của Chính phủ. Trong bối cảnh kinh tế đất nước gặp nhiều khó khăn, con số đó thể hiện nỗ lực của các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp, tạo thêm nguồn lực để đầu tư các công trình cấp thiết, tăng cường quốc phòng, an ninh, khắc phục hậu quả thiên tai, thực hiện an sinh xã hội, tăng chi trả nợ… Tuy nhiên, điều đó cho thấy công tác lập dự toán chưa sát. Yếu tố tăng thu do sản xuất kinh doanh chỉ chiếm khoảng 20% trong tổng số tăng thu. Thu NSNN tuy tăng cao nhưng thiếu vững chắc, chưa bắt nguồn từ nội lực của nền kinh tế.

Cần nêu đích danh người sai phạm thu-chi

Đại biểu Võ Thị Dung (TP Hồ Chí Minh) một lần nữa cảnh báo vấn đề kỷ luật, kỷ cương của các cơ quan, tổ chức trong việc quản lý, sử dụng NSNN thiếu nghiêm minh, gây thất thoát, lãng phí còn cao, việc đầu tư dàn trải vẫn chưa được khắc phục. Chính phủ ban hành Nghị quyết 11 quy định chặt chẽ việc mua sắm công song còn nhiều đơn vị vi phạm vấn đề này. Đại biểu kiến nghị Chính phủ cần xác định đích danh, xem xét, xử lý nghiêm minh đối với những đơn vị, cá nhân sử dụng ngân sách chưa đúng mục đích.

Trong khi mua sắm công “thừa” thì chi giáo dục, y tế, dân số, khoa học công nghệ lại chưa đạt kế hoạch đề ra. Vậy trách nhiệm của những cơ quan được phân bổ ngân sách ra sao? Đại biểu Dung cho rằng cần công khai để Quốc hội, nhân dân được biết.

Vẫn theo đại biểu này, con số nợ công năm 2011 tăng và Chính phủ tiếp tục vay nợ của bảo hiểm xã hội tăng lên tới 34,55%, năm 2012 Chính phủ vay bảo hiểm xã hội tăng hơn 55%, việc vay từ nguồn bảo hiểm xã hội để giải quyết cho NSNN có đúng luật không?

Đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên) nhận định thu-chi NSNN nhiều cái được nhưng còn tới 7 cái “không”: Không đúng thời gian, không phân bổ hết nguồn vốn ngay từ đầu năm, không đủ thủ tục, không đúng cơ cấu chương trình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, không đúng đối tượng mục tiêu, không sát thực tế cho nên dẫn đến không sử dụng được hoặc phải điều chỉnh thay đổi nhiều lần, một số địa phương không thông qua HĐND tỉnh. Đây chính là miếng đất sinh ra tiêu cực tham nhũng.
Tuy thu ngân sách vượt cao nhưng thất thu thì vẫn lớn, số nợ đọng thuế vẫn tăng 35%. Đại biểu Hùng đã đưa ra một kiến nghị đáng lưu ý: Từ nay, đi kèm báo cáo quyết toán ngân sách cần có thêm báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Nếu điều này được thực hiện, vai trò giám sát của Quốc hội chắc chắn sẽ ngày càng cao.

“Có một tồn tại kéo dài nhiều kỳ quyết toán ngân sách Nhà nước. Đó là tình hình bố trí đầu tư dàn trải, phân bổ vốn không bảo đảm cơ cấu được giao, bố trí vốn sai nguồn, không đúng đối tượng, không bố trí vốn ứng và trả nợ xây dựng cơ bản chưa nghiêm. Nổi rõ lên là vấn đề dư ứng trước dự toán ngân sách hết năm 2011 là 39,4 nghìn tỷ, số dư nợ dẫn đến khối lượng nợ là một trong những nguyên nhân làm cho doanh nghiệp khốn đốn và phá sản”-Đại biểu Bùi Sỹ Lợi (Thanh Hóa) phát biểu. Vấn đề này, tại phiên họp thứ 18 của UBTVQH, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng từng cảnh báo, cho rằng thu chi phải sao cho có “của ăn của để”, không thì “vỡ” hết ngân sách.

Một lần nữa, hiện tượng lãng phí trong các chương trình mục tiêu quốc gia lại được nêu ra trên diễn đàn Quốc hội. Vẫn theo đại biểu Bùi Sỹ Lợi, có nhiều chương trình mục tiêu quốc gia trùng mục tiêu và chồng chéo trên một địa bàn như: 30a, 167, Chương trình 135… Vấn đề này, trao đổi với Phóng viên Báo Quân đội nhân dân, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc Hoàng Xuân Lương cho biết đang thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, rà soát, khắc phục. Trước đó, dự họp tại phiên họp thứ 18 của UBTVQH, Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đã kiến nghị mạnh mẽ: “Phải cắt giảm, thậm chí xóa bỏ những chương trình mục tiêu quốc gia không cần thiết. Chúng ta lãng phí ngay trong chính chủ trương của chúng ta. Các bộ ai cũng muốn giữ một số chương trình nay nên nhìn thẳng vào khó khăn của đất nước để rút bớt đi”.

Liên quan đến những câu hỏi mà đại biểu Quốc hội đặt ra, tới đây, chắc chắn Quốc hội, Chính phủ sẽ có thêm nhiều biện pháp quyết liệt. Nhưng có thể nhìn thấy nhiều triển vọng từ những thông điệp của người được giao trọng trách quản lý “tay hòm chìa khoá” quốc gia, tân Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng. Trả lời báo chí bên lề kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII, ông Đinh Tiến Dũng cho biết: Sẽ tổ chức mạnh mẽ, quyết liệt hơn các giải pháp chống thất thu, xử lý nợ đọng, kể cả việc rà soát giảm chi ngân sách, một mặt phải thúc đẩy kinh tế, thúc đẩy thu, mặt khác phải thực hành tiết kiệm chống lãng phí; tiếp tục triển khai những chính sách tài khóa để tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu; rà soát kiểm soát chặt chẽ nợ công và nợ Chính phủ. Riêng với Bộ Tài chính, chuyện họp hành, ông Dũng cho biết sẽ áp dụng kinh nghiệm từ thời còn làm Tổng kiểm toán Nhà nước, bỏ hiện tượng một cuộc họp có khi cán bộ toàn ngành trên cả nước về họp, nay những gì có thể tiết kiệm được theo ông Dũng sẽ “làm trực tuyến hết”.

NGUYÊN MINH