QĐND - Trong khuôn khổ chuyến công du Trung Đông với điểm dừng chân đầu tiên là I-xra-en, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma tuyên bố quan hệ Mỹ - I-xra-en là quan hệ vĩnh cửu, đồng thời cho biết hai quốc gia đồng minh đã nhất trí bắt đầu thảo luận về việc tiếp tục viện trợ quân sự của Mỹ cho I-xra-en sau năm 2017, như một phần trong cam kết dài hạn đối với an ninh của Nhà nước Do Thái này.

Phải nói rằng, chuyến thăm Ten A-víp lần này của Tổng thống Mỹ được dư luận thế giới đặc biệt quan tâm, bởi đây là chuyến thăm đầu tiên của ông B. Ô-ba-ma đến Trung Đông nói chung và I-xra-en nói riêng kể từ năm 2009. Hơn nữa, quan hệ Mỹ - I-xra-en đã có những dấu hiệu xuống dốc và bởi vậy, chuyến thăm của Tổng thống Mỹ lần này được coi như một cơ hội để trấn an I-xra-en đồng thời khẳng định sự vững chắc của quan hệ đồng minh truyền thống giữa Oa-sinh-tơn và Ten A-víp.

Xuất phát từ tầm quan trọng của chuyến thăm, I-xra-en đã triển khai 15.000 cảnh sát trong một chiến dịch đảm bảo an ninh lớn chưa từng có. Các nhân viên an ninh nước chủ nhà và nhân viên tình báo Mỹ cùng phối hợp bảo vệ Tổng thống B. Ô-ba-ma và phái đoàn tùy tùng gần 600 người, trong đó có nhiều quan chức cấp cao Mỹ.

Và như để làm “ấm lòng” nước chủ nhà, ngay sau khi tới thủ đô Ten A-víp, ông B. Ô-ba-ma đã phát biểu khẳng định quan hệ Mỹ - I-xra-en là mối quan hệ vĩnh cửu. Tổng thống Mỹ cũng bày tỏ mong muốn thấy I-xra-en chung sống hòa bình với các nước láng giềng. Đáp lại, Thủ tướng Ben-gia-min Nê-tan-i-a-hu (Benjamin Netanyahu) đã cảm ơn Tổng thống B. Ô-ba-ma vì "đã ủng hộ I-xra-en trong thời khắc thay đổi lịch sử này ở Trung Đông". Tổng thống I-xra-en Si-môn Pê-rết (Shimon Peres) còn ca ngợi ông B. Ô-ba-ma là "một nhà lãnh đạo thế giới xuất sắc", đồng thời đánh giá cao sự ủng hộ mà nước Mỹ dành cho I-xra-en. Ông nhấn mạnh, quan hệ mật thiết giữa hai đồng minh đã giúp bảo vệ Nhà nước Do Thái.

Tổng thống B. Ô-ba-ma cho biết, Mỹ và I-xra-en đã nhất trí bắt đầu thảo luận về tiếp tục viện trợ quân sự của Mỹ cho I-xra-en sau năm 2017. Thỏa thuận viện trợ quân sự gần nhất của Mỹ cho I-xra-en bắt đầu từ năm 2007, với giá trị 30 tỷ USD trong vòng 10 năm.
 

Tổng thống B. Ô-ba-ma và Thủ tướng B. Nê-tan-i-a-hu tại sân bay Ben Gurion ở Ten A-víp ngày 20-3. Ảnh: CNN

Trong cuộc họp báo chung ngày 20-3 sau hai giờ hội đàm với Thủ tướng I-xra-en B. Nê-tan-i-a-hu ở Giê-ru-xa-lem, Tổng thống B. Ô-ba-ma cũng đã ghi nhận "quyền phòng vệ của I-xra-en trước mối đe dọa từ I-ran", song cũng khẳng định vẫn còn nhiều thời gian cho giải pháp ngoại giao. Khi được hỏi liệu ông có đề nghị Thủ tướng I-xra-en kiên nhẫn hơn trong việc phát động tấn công phủ đầu I-ran, Tổng thống Mỹ B. Ô-ba-ma nói, "mỗi quốc gia phải tự quyết định khi tiến hành bất cứ hành động quân sự nào".

Hai quốc gia đồng minh đã nhất trí đẩy mạnh phối hợp để ngăn chặn I-ran có được vũ khí hạt nhân. Ông B. Ô-ba-ma khẳng định, Mỹ sẽ “làm mọi điều có thể để I-ran không sở hữu được những vũ khí nguy hiểm nhất thế giới này".

Bên cạnh đó, Mỹ và I-xra-en cũng đã xem xét cách thức nối lại các cuộc hòa đàm hiện vẫn bế tắc giữa I-xra-en và Pa-le-xtin. Thủ tướng B. Nê-tan-i-a-hu khẳng định I-xra-en vẫn hoàn toàn cam kết với tiến trình hòa bình và với giải pháp hai Nhà nước, đồng thời nhấn mạnh chuyến thăm lần này của Tổng thống B. Ô-ba-ma tới I-xra-en "sẽ giúp Ten A-víp mở sang trang mới trong quan hệ với Pa-le-xtin".

Cũng trong ngày 21-3, ngày thứ hai trong chuyến thăm Trung Đông, Tổng thống Mỹ B. Ô-ba-ma đã đến thành phố Ra-ma-la (Ramallah) ở Bờ Tây để bàn với các lãnh đạo Pa-le-xtin, trong đó có Tổng thống Ma-mút Áp-bát (Mahmoud Abbas) về triển vọng nối lại các cuộc hòa đàm với I-xra-en. Phía Pa-le-xtin hy vọng nhân chuyến thăm này, Tổng thống B. Ô-ba-ma sẽ giúp làm trung gian để I-xra-en trả tự do cho hơn 1000 tù nhân Pa-le-xtin.

ANH VŨ