QĐND - Quan điểm của ấn Độ là luôn kêu gọi xác lập một tiến trình hòa hợp do Áp-ga-ni-xtan điều hành, làm chủ và lãnh đạo, trong khuôn khổ hiến pháp Áp-ga-ni-xtan. Đây là tuyên bố được phát ngôn viên Bộ Ngoại giao ấn Độ X.ác-ba-ru-đin (Syed Akbaruddin) đưa ra ngày 21-6 nhằm bày tỏ sự ủng hộ đối với lập trường của Áp-ga-ni-xtan về việc phong trào Hồi giáo Ta-li-ban mở văn phòng đại diện tại thủ đô Đô-ha của Ca-ta.

Cảnh sát Áp-ga-ni-xtan có mặt tại hiện trường một vụ đánh bom xảy ra sau thời điểm “bàn giao”. Ảnh: Fox News

Lập trường ủng hộ của ấn Độ đối với chính quyền Áp-ga-ni-xtan được đưa ra trong bối cảnh ngày 18-6 vừa qua, lực lượng Ta-li-ban đã chính thức mở văn phòng đại diện tại Ca -ta nhằm "bắt đầu đối thoại với thế giới". Giới chức Mỹ đã ngay lập tức hoan nghênh hành động trên của Ta -li-ban và đồng ý sẽ sớm bắt đầu đàm phán song phương với lực lượng Ta -li-ban nhằm khôi phục hòa bình của Áp-ga-ni-xtan. Việc Ta-li-ban đồng ý nối lại đàm phán với Mỹ, vốn bị đổ vỡ từ tháng 3-2012, hiện vẫn chưa được làm rõ. Ta-li-ban cho biết lực lượng này muốn có một giải pháp chính trị có khả năng đem lại một chính phủ công bằng và chấm dứt sự chiếm đóng của nước ngoài trên lãnh thổ Áp-ga-ni-xtan. Theo Roi-tơ, mục tiêu cuối cùng của động thái ngoại giao này là đưa các đại diện của chính phủ của Tổng thống Áp-ga-ni-xtan Ha-mít Ca-dai (Hamid Karzai) và Ta-li-ban cùng ngồi vào bàn đàm phán trực tiếp về tương lai của đất nước này. Lâu nay, Ta-li-ban vẫn từ chối tham gia các cuộc đàm phán như vậy và xem ông Ha-mít Ca-dai và chính phủ của ông là “những con rối” của phương Tây.

Mặc dù động thái mới nhất được xem là bước đi quan trọng đầu tiên đối với tiến trình đàm phán hòa bình tại Áp-ga-ni-xtan, vốn liên tục bị ngắt quãng thời gian qua, thế nhưng đó mới chỉ là sự khởi đầu và còn muôn vàn khó khăn ở phía trước, trong đó sự nghi kỵ lẫn nhau chính là trở ngại lớn.

Quả đúng như vậy khi ngày 19-6, Tổng thống Ha-mít Ca-dai cáo buộc Oa-sinh-tơn chơi trò "lá mặt lá trái" khi mở các cuộc đàm phán chính thức với các tay súng Ta-li-ban và thông báo sẽ hủy bỏ cuộc đàm phán về hiệp định an ninh song phương sau năm 2014. Theo Hội đồng An ninh Quốc gia Áp-ga-ni-xtan, Mỹ đã có sự bất nhất trong lời nói và hành động về tiến trình hòa bình của Áp-ga-ni-xtan. Việc cho phép Ta -li-ban mở văn phòng tại Ca-ta, treo cờ "Tiểu vương quốc Hồi giáo Áp-ga-ni-xtan " - tên gọi của chính quyền Ta-li-ban trước khi bị lật đổ vào năm 2001 - như thể một chính phủ, là đi ngược lại những cam kết của Mỹ với Áp-ga-ni-xtan. Các nhà lãnh đạo Áp-ga-ni-xtan cho biết, việc Mỹ đàm phán trực tiếp và công khai với Ta -li-ban bên ngoài lãnh thổ Áp-ga-ni-xtan là một hành động "đi đêm", gây tổn hại tới vai trò của chính phủ Áp-ga-ni-xtan. Tổng thống Ha-mít Ca-dai tuyên bố chính quyền của ông sẽ không tham gia vào cuộc đàm phán giữa Mỹ và Ta -li-ban, trừ khi Áp-ga-ni-xtan được trao quyền điều khiển các cuộc thương lượng này.

Trong một động thái mới nhất, ngày 20-6, AP dẫn lời một phát ngôn viên của Áp-ga-ni-xtan cho biết, Tổng thống Ha -mít Ca -dai sẽ tham gia cuộc đàm phán hòa bình với Ta -li-ban ở Ca-ta nếu Mỹ thực hiện những cam kết được Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) đưa ra trong cuộc điện đàm trước đây, theo đó lá cờ Ta-li-ban và biển tên chính quyền trước đây của phong trào này sẽ bị gỡ bỏ và Mỹ sẽ đưa ra một lá thư chính thức bày tỏ ủng hộ đối với chính phủ Áp-ga-ni-xtan.

Những khúc mắc trong vấn đề Ta-li-ban, những mâu thuẫn song phương và thái độ lạnh nhạt nhưng kiên quyết của chính quyền Áp-ga-ni-xtan một lần nữa cho thấy, tiến trình đàm phán hòa bình ở quốc gia Nam á này vẫn còn là vấn đề rất nan giải. Nhất là trong bối cảnh ngày 19-6 đánh dấu cột mốc quan trọng đối với đất nước Áp-ga-ni-xtan sau gần 12 năm xung đột triền miên, khi lực lượng an ninh Áp-ga-ni-xtan đã chính thức tiếp quản nhiệm vụ bảo đảm an ninh trên toàn quốc từ tay lực lượng liên quân do Mỹ đứng đầu.

Mặc dù Tổng thống Ha-mít Ca-dai khẳng định lực lượng quân đội Áp-ga-ni-xtan sẽ đảm trách an ninh trên cả nước, trong khi lực lượng quân đội Mỹ và nước ngoài khác sẽ hoàn toàn chuyển sang nhiệm vụ hỗ trợ và cố vấn, thế nhưng việc các vụ đánh bom xảy ra tại thủ đô Ca-bun ngay sau lễ “bàn giao” lại như một điềm báo rằng, nhiệm vụ duy trì an ninh và ổn định tại Áp-ga-ni-xtan sẽ vô cùng khó khăn. Không ít người đặt câu hỏi rằng, liệu lực lượng an ninh “non trẻ” của Áp-ga-ni-xtan đã thực sự sẵn sàng tự mình bảo đảm an ninh hay chưa, vào lúc mà lực lượng Ta-li-ban trong những năm gần đây đã mạnh trở lại. Giới quan sát còn lo ngại Áp-ga-ni-xtan sẽ lại rơi vào nội chiến một khi lực lượng quốc tế rút đi toàn bộ vào cuối năm 2014.

Chính vì vậy, theo như lời cảnh báo của các quan chức Mỹ, các cuộc đàm phán hòa bình sắp tới nhiều khả năng sẽ vẫn rất lộn xộn và không có gì bảo đảm thành công. Sự nghi kỵ lẫn nhau giữa Ca-bun, Oa-sinh-tơn và Ta-li-ban khiến người ta không mấy kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ nhanh chóng thúc đẩy tiến trình hòa bình. Đích thân Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (Barack Obama) hôm 18-6 cũng cảnh báo không nên mong đợi nhanh chóng và dễ dàng đạt được tiến triển trong các cuộc đàm phán. Có thể nói, vẫn còn một chặng đường dài ở phía trước đối với các bên trước khi tìm được tiếng nói chung nhằm đưa Áp-ga-ni-xtan thoát khỏi cảnh “nồi da xáo thịt” nhằm mang lại sự ổn định, an ninh và thịnh vượng cho quốc gia Nam á luôn chìm trong bất ổn này.

HOÀNG VŨ