Mạnh tay với thuốc lá lậu

QĐND - Hằng năm, thuốc lá lậu gây thất thu ngân sách, chảy máu ngoại tệ hàng trăm triệu USD... Đặc biệt, nhiều người lo ngại nếu không xử lý được tình trạng này, khi ngành công nghiệp thuốc lá nội địa bị kiểm soát chặt hơn, thuốc lá lậu sẽ có cơ hội bành trướng, ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe người dân và hoạt động sản xuất trong nước.

Lực lượng Quản lý thị trường đang kiểm tra, tịch thu thuốc lá lậu. Ảnh: Internet

Lợi nhuận mạnh hơn chế tài

Theo thống kê của Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, thuốc lá lậu hiện chiếm gần 20% thị phần ngành thuốc lá (khoảng 800 triệu bao) và không được bảo đảm về chất lượng sản phẩm. Năm 2012, thuốc lá lậu gây thất thu cho Ngân sách nhà nước 4.320 tỷ đồng; mỗi năm làm chảy máu ngoại tệ hơn 400 triệu USD. Bên cạnh việc thất thu thuế, số lượng thuốc lá điếu nhập lậu này khiến cho ngành nông nghiệp mất thị trường cung ứng nguyên liệu khoảng từ 17.000 tới 18.000 tấn, tương ứng với diện tích 10.000ha trồng thuốc lá và hơn 43.000 lao động nông nghiệp mất việc làm trong thời vụ 4-5 tháng. Ngành công nghiệp thuốc lá mất việc 180.000 công lao động. Các ngành phụ trợ như: Sản xuất đầu lọc, in ấn bao bì, sản xuất thùng chứa… đều giảm theo.

Phát biểu tại hội thảo phổ biến Thông tư liên tịch hướng dẫn xử lý vi phạm về kinh doanh thuốc lá và nguyên liệu thuốc lá nhập lậu mới đây, Tổng thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam Phạm Kiến Nghiệp cho rằng, thời gian qua, mặc dù Chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn sự phát triển của thuốc lá nhập lậu, nhưng tình hình không có nhiều chuyển biến, nguyên nhân chính là do lợi nhuận từ nạn buôn lậu thuốc lá mang lại quá lớn. Đơn cử, nếu vận chuyển trót lọt một bao thuốc lá Jet và Hero vào thị trường nội địa sẽ có lợi nhuận không dưới 5000 đồng/bao.

Đồng tình với nhận định trên, Phó chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (Sở Công thương Hà Nội) Vương Chí Dũng cho biết thêm, tình trạng buôn lậu thuốc lá gia tăng là do đường biên giới Việt Nam giáp với Cam-pu-chia và Lào rất dài; các đường mòn, lối tắt qua biên giới khó kiểm soát, nhất là vùng giáp ranh các tỉnh miền Tây với Cam-pu-chia được thông thương dễ dàng. Chính vì vậy, các tổ chức buôn lậu dễ vượt qua các trạm kiểm soát.

Cần biện pháp đồng bộ

Được biết, khi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá có hiệu lực (từ ngày 1-5-2013), nhằm giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, luật sẽ có nhiều chế tài mạnh với ngành sản xuất thuốc lá nội địa. Cụ thể, như tăng giá; quản lý sản lượng toàn ngành; ghi cảnh báo sản xuất trên bao bì bằng chữ và hình ảnh; người tiêu dùng phải thêm khoản đóng góp vào Quỹ phòng, chống tác hại thuốc lá...  Ông Phạm Kiến Nghiệp bày tỏ, Chính phủ cần có biện pháp kiên quyết hơn để chống buôn lậu thuốc lá ở biên giới, kiểm tra chặt hơn thị trường thuốc lá trong nước để chấm dứt tình trạng thuốc lá ngoại được bày bán tràn lan trên thị trường như hiện nay. Đồng thời, xử lý kịp thời và nghiêm khắc các vụ buôn bán và vận chuyển thuốc lá ngoại nhập lậu. “Trong đó, việc triển khai hiệu quả Thông tư liên tịch số 36/2012 của Bộ Công Thương, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Y tế, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án Nhân dân tối cao (ngày 7-12-2012) sẽ giúp đẩy lùi thuốc lá lậu, bảo đảm ngân sách Nhà nước không bị thất thu thuế và tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá hợp pháp ở trong nước” - ông Phạm Kiến Nghiệp nhấn mạnh.

Thông tư 36 nêu rõ, hành vi buôn lậu thuốc lá có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị phạt tù từ 6 tháng đến 15 năm. Hành vi tái phạm buôn lậu thuốc lá cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. 

Để việc ngăn chặn thuốc lá nhập lậu ồ ạt vào thị trường nội địa có hiệu quả, bên cạnh việc đưa ra những chế tài xử lý mạnh như trên, riêng với Hà Nội, ông Vương Chí Dũng cho biết, lực lượng quản lý thị trường thành phố sẽ phối hợp với các lực lượng chức năng khác tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường thuốc lá. Đặc biệt, thành phố sẽ công khai, minh bạch trình tự, thủ tục, quá trình kiểm tra của lực lượng quản lý thị trường; điều đó tạo sự thuận lợi và đồng thuận lớn của các hộ kinh doanh và lực lượng chức năng. “Đồng thời, vấn đề cốt lõi trong công tác đẩy lùi tình trạng thuốc lá nhập lậu chính là ý thức, sự hiểu biết về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá không được kiểm định về chất lượng của các hộ kinh doanh, người sử dụng. Do đó, thời gian tới, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức của các đối tượng trên”.

VŨ DUNG