Luật Cư trú thông thoáng nên bị lợi dụng

QĐND -Luật Cư trú hiện hành có quy định quá thông thoáng về điều kiện đăng ký thường trú vào thành phố trực thuộc Trung ương, nên nhiều trường hợp đã bị lợi dụng. Thứ trưởng Bộ Công an, Trung tướng Phạm Quý Ngọ đã phát biểu như vậy trong buổi thẩm tra Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cư trú, do ủy ban Pháp luật của Quốc hội tổ chức hôm 12-3, trong phạm vi Phiên họp toàn thể lần thứ 9 của cơ quan này.

Giải thích cho phát biểu nêu trên, Thứ trưởng Phạm Quý Ngọ nói, Luật Cư trú hiện hành không quy định diện tích tối thiểu với nhà cho thuê, mượn, ở nhờ nên nảy sinh hiện tượng cho nhiều hộ, nhiều người nhập khẩu cùng một hộ, nhưng thực tế không sinh sống ở đó. Sự lợi dụng ấy đã khiến số dân nhập khẩu vào các thành phố tăng cao, dẫn tới tình trạng mất cân đối về dân cư và an sinh xã hội. Ngoài ra, Luật Cư trú hiện hành cũng thiếu quy định cấm hành vi cho người khác đăng ký thường trú vào chỗ ở hợp pháp của mình để trục lợi, hay hành vi giả mạo điều kiện để được đăng ký thường trú, nên cũng thiếu chế tài xử lý những hành vi này.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cư trú đã khắc phục tình trạng này. Theo đó, những quy định về hành vi bị nghiêm cấm nêu trên đã được bổ sung, đồng thời siết lại điều kiện đăng ký thường trú tại các thành phố trực thuộc Trung ương. Cụ thể, công dân chỉ được nhập khẩu vào thành phố trực thuộc Trung ương khi có một trong các điều kiện: Có chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại thành phố đó từ 2 năm trở lên (quy định hiện hành là 1 năm); người thành niên độc thân về sống với ông, bà, anh, chị, em, cô, dì, chú, bác, cậu ruột hoặc ông bà, nội, ngoại về ở với cháu ruột. Trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân, tổ chức thì phải bảo đảm điều kiện về diện tích bình quân theo quy định của HĐND TP có xác nhận của chính quyền địa phương hoặc công chứng và được người cho thuê, mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản. Nơi đăng ký thường trú phải là nơi đang tạm trú. Riêng công dân đăng ký thường trú vào nội thành Hà Nội sẽ thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô.

Tuy nhiên, thảo luận về điều này, nhiều thành viên của ủy ban Pháp luật vẫn bày tỏ băn khoăn. Đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam) đề nghị làm rõ cơ sở nào để nâng thời hạn tạm trú điều kiện từ 1 năm lên 2 năm? Đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) nêu câu hỏi, người dân có quyền thay đổi chỗ ở mà không bị pháp luật nào cấm, vậy tại sao lại quy định nơi thường trú phải là nơi đang tạm trú? Phó chủ nhiệm ủy ban Pháp luật Trần Đình Long cũng nêu tình huống giả định: Trường hợp có nhà ở Hà Nội, có việc làm hợp pháp tại Hà Nội, có đủ điều kiện nhập khẩu, tại sao cứ bắt buộc phải tạm trú 2 năm liên tục mới được nhập khẩu? Còn đại biểu Hoàng Thanh Tùng (Sóc Trăng) thẳng thắn nói: Phải quy định thế nào để bảo đảm quyền tự do cư trú và bảo đảm an sinh xã hội, ngay cả Luật Thủ đô cũng có hạn chế nhất định.

Trước khi thẩm tra Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cư trú, ủy ban Pháp luật đã dành thời gian góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992.