Ngày 26-6 là thời hạn cuối cùng để nộp tiền mua cổ phiếu của Bảo Việt cho những ai trúng đấu giá cổ phần lần đầu bán ra công chúng (IPO) của Bảo Việt. Thống kê sơ bộ thì số lượng các nhà đầu tư “bỏ tiền đặt cọc, chạy lấy người” khá lớn và nguy cơ Bảo Việt phải tổ chức đấu giá lại đã khá rõ.

Một buổi đấu giá cổ phần tại Trung tâm giao dịch chứng khoán TP.HCM. (ảnh Vnn)

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế: Việc tổ chức đấu giá cổ phần của các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua đã có “lỗ hổng” lớn gây thiệt hại cho Nhà nước, doanh nghiệp và kể cả một số nhà đầu tư. Theo các quy định hiện hành thì chỉ cần có đủ tiền đặt cọc (thông thường là 10% giá trị) là các nhà đầu tư sẽ được tham gia đấu thầu. Đã có không ít người tham gia đấu thầu theo kiểu “tay không bắt giặc”. Nếu trúng với giá thấp, họ sẽ bán lại kiếm lời ngay. Còn nếu trúng với giá cao hơn giá thị trường tự do thì họ chịu mất tiền đặt cọc. Việc Bảo hiểm Dầu khí, Đạm Phú Mỹ… đã phải đấu giá lại có nguyên nhân chủ yếu từ “lỗ hổng” nói trên. Có thể “bịt” được “lỗ hổng” này bằng cách tận dụng hệ thống giao dịch chứng khoán có sẵn để tổ chức đấu giá. Tổ chức phát hành (hoặc tổ chức nhà nước chào bán cổ phiếu của doanh nghiệp cổ phần hóa) sẽ là bên chào bán với số lượng cổ phiếu cụ thể muốn bán với giá cao nhất. Bên mua sẽ là tất cả các nhà đầu tư gửi lệnh mua vào sàn thông qua các công ty chứng khoán mà mình đang giao dịch với mức giá và số lượng mua cụ thể. Người mua không cần phải đặt cọc trước vì lệnh mua của họ đã được các công ty chứng khoán kiểm tra khả năng thanh toán trước khi gửi lệnh. Hệ thống giao dịch hiện có của trung tâm sẽ tự động xếp các lệnh mua theo thứ tự giá mua từ cao nhất đến thấp nhất và sẽ lấy đến lệnh mua cuối cùng cho đủ số lượng đăng ký bán và thông báo kết quả. Người trúng đấu giá sẽ thanh toán tiền mua cổ phiếu qua các công ty chứng khoán và các công ty này có trách nhiệm bảo đảm thanh toán đủ tiền. Phương thức đấu giá này còn góp phần thu hút thêm nhiều nhà đầu tư ở địa phương khác nhau, nơi chi nhánh của các công ty chứng khoán.

Một “lỗ hổng” khác khiến giá cổ phiếu giảm, gây thiệt hại cho Nhà nước là việc các doanh nghiệp dồn dập thực hiện IPO dẫn tới lượng cung cổ phiếu quá lớn, thị trường không tiêu thụ kịp. Mới đây, Tổng giám đốc Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) Trần Bắc Hà đã kiến nghị Chính phủ sắp xếp lại các đợt phát hành IPO của các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực quan trọng. Đây cũng được xem như giải pháp quan trọng góp phần “bịt” các “lỗ hổng” trong việc đấu giá cổ phần.

PHÚ THỌ