Cho đến bây giờ, đã hơn 10 năm trôi qua, mỗi khi nhắc lại chuyện xưa, rất nhiều người dân ở vùng sạt lở sông Hồng thuộc xã Trung Hà, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc vẫn không kìm được xúc động. Các bà, các chị đã rơi những giọt nước mắt trên khuôn mặt với những hồi ức về một thời cam go mà họ đã vượt qua, một chặng đường thăng trầm, dâu bể... Để đến bây giờ, tất cả đều đã có cuộc sống sung túc, yên ấm trên quê hương mới: xã Tân Lập, huyện Kon Rẫy, tỉnh Kon Tum.

Chuyện ra đi từ vùng sạt lở sông Hồng

Ông Trần Tâm, 60 tuổi hiện ở thôn 2, xã Tân Lập, huyện Kon Rẫy vẫn còn khắc khoải với cái đêm cách đây hơn 10 năm ở vùng quê xã Trung Hà: Chỉ một đêm mà lũ sông Hồng cuốn đi hơn chục nóc nhà. Thế rồi bao ngày như thế, hàng trăm ngôi nhà bị cuốn đi. Đã có rất nhiều đoàn công tác của Trung ương và tỉnh Vĩnh Phúc về, nhiều phương án đặt ra. Người dân ngơ ngác, âu lo cho số phận và tương lai. Giữa lúc đó, bằng chủ trương cụ thể giữa Kon Tum và Vĩnh Phúc, ông Nguyễn Văn Thái, Chi cục trưởng và đoàn cán bộ Ban kinh tế mới tỉnh Kon Tum đến Trung Hà. Cứu dân, lo cho dân, tìm nơi ở mới là nhiệm vụ nhanh chóng được thực hiện. Đó là giữa năm 1996. Ngay sau đó, 80 hộ của Trung Hà được đưa vào Kon Tum với dự án kinh tế mới Đắc Tân. Mỗi hộ được cấp 1.000m2 đất ở, 5.000m2 đất sản xuất, được hỗ trợ tiền làm nhà, cấp tiền ăn theo chính sách di dân...

Thu hoạch cà phê(ảnh internet)

Sau hơn 10 năm trên quê hương mới, đến nay, xã Tân Lập với dự án Đắc Tân đã có 168 hộ, 640 khẩu đều là dân của xã Trung Hà vào lập nghiệp. Từ một vùng đất hoang vu, nay đã trở thành một vùng quê trù phú trên cao nguyên, sống khá giả gấp nhiều lần so với khi còn ở ngoài quê. Điển hình như hộ ông Lê Văn Vân với thu nhập bình quân một năm gần 200 triệu đồng. Ông vừa xây được ngôi nhà 2 tầng, có máy cày, 2 xe máy, có tủ lạnh, 14 con bò, 15 con dê, 50 con lợn, 100 con gia cầm, có 5ha đất canh tác, trồng được 2.000 cây bời lời và 300 cây dó bầu. Ông Trần Tâm, thôn phó thôn 2 biết, thôn có khoảng 10% hộ giàu, 50% hộ khá… Ông nói với đoàn cán bộ của tỉnh Kon Tum đến thăm là: Bây giờ nghĩ lại tôi thấy như một giấc mơ. Cuộc sống của chúng tôi thay đổi nhanh quá, có đuổi chúng tôi cũng không bao giờ về…

Đã hiện lên những vùng quê trù phú

Theo ông Nguyễn Văn Thái, Chi cục trưởng chi cục phát triển nông thôn tỉnh Kon Tum, từ năm 1992 đến nay, tỉnh đã tiếp nhận 9.123 hộ với 36.144 khẩu và 19.043 lao động vào xây dựng các vùng kinh tế mới (số dân nói trên chiếm 10% dân số của tỉnh). Các dự án di dân phát triển vùng kinh tế mới Đắc Tân, huyện Kon Rẫy; Đắc Chư, thị xã Kon Tum; Sa Nhơn, huyện Sa Thầy đã hoàn thành và phát huy hiệu quả tích cực. Các dự án Đắc Tờ Re-Đắc Ruồng, huyện Kon Rẫy; Đắc Long-Đắc Man, huyện Đắc Glêi; Bến Héc, huyện Ngọc Hồi và hai dự án di dân tự do ở huyện Đắc Hà và thị xã Kon Tum đang ở giai đoạn hoàn thành rất khả quan.

Chúng tôi đến các làng kinh tế mới. Giữa đất trời Tây Nguyên tôi đi trong bạt ngàn của cà phê, cao su, những rẫy sắn xanh tươi bên những ngôi nhà mới khang trang, hiện hữu của sự trù phú và hạnh phúc. Tôi thầm nghĩ, công cuộc đổi mới của đất nước thật kỳ diệu. Hầu hết bà con đi xây dựng kinh tế mới là người ở các tỉnh Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Thái Bình, Hà Nam, Quảng Nam, Hưng Yên, Thanh Hóa, Hải Dương… cùng chung lưng góp sức khai phá tiềm năng những vùng đất mới. Thành phần cư dân chủ yếu là hộ sản xuất nông nghiệp, phần đông có cuộc sống rất khó khăn, người đông, đất chật. Vợ chồng anh Đỗ Văn Thụy và chị Phạm Thị Ánh ở khu dự án Đắc Tân nói: Bây giờ cuộc sống đã khá lên nhiều rồi, vợ chồng tôi ơn Đảng và Nhà nước nhiều lắm. Ông Chu Văn Sơn, 46 tuổi, dân tộc Sán Dìu, quê ở Thái Nguyên hiện ở xã Đắc Sú, huyện Ngọc Hồi đã làm hẳn một bài thơ về cuộc đổi đời trên quê hương mới, có đoạn: "Từ vùng đất hoang vu, đã tươi cành xanh lá; qua gian khó khổ đau, đã vượt lên làm giàu". Đúng thế, người dân đi xây dựng kinh tế mới đến Kon Tum đã tạo dựng nên diện mạo của những vùng nông thôn mới.

Theo báo cáo của chi cục phát triển nông thôn tỉnh, bà con đã khai hoang được gần 2.700ha đất trống đồi núi trọc thành đất sản xuất nông nghiệp. Trong đó, diện tích cây lương thực gần 1.000ha, còn lại là cây nông nghiệp và hoa mầu. Hầu hết bà con có cuộc sống sung túc hơn so với lúc ở quê, không còn hộ nào bị đói và số hộ nghèo ngày càng được thu hẹp. Nhiều hộ có thu nhập hằng năm từ 20 đến 30 triệu đồng, rất nhiều hộ có thu nhập trên 50 triệu đồng một năm như ở vùng kinh tế mới Thanh Hóa của huyện Sa Thầy; Bờ Y của huyện Ngọc Hồi và Tân Lập-Đắc Tờ Re của huyện Kon Rẫy. Cơ sở hạ tầng được đầu tư đúng mức. Xin nêu vài con số: giao thông 55km; cầu cống: 30 cái; thủy lợi nhỏ: 20 công trình; cấp nước sinh hoạt: 15 công trình; 4.430m2 trường học; 3.363 giếng nước; 90 nhà trẻ; 4 trạm biến áp…

Chương trình di dân-xây dựng vùng kinh tế mới đã khai thác tiềm năng đất đai của Kon Tum, góp phần điều hòa lao động, dân cư và xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh những năm qua. Đặc biệt, đã hình thành những điểm sáng đối với nông thôn như các khu kinh tế mới xã Bờ Y, Đắc Sú, huyện Ngọc Hồi; làng O, xã Ya Xia, huyện Sa Thầy; Tân Lập, Đắc Tờ Re, huyện Kon Rẫy; nông trường 732, huyện Ngọc Hồi; nông trường 701, huyện Đắc Hà; nông trường Đắc Long, huyện Đắc Glêi… Tất cả đã và đang chuyển mình vượt lên trên chặng đường vươn tới ấm no, giàu có.

NGUYỄN VĂN CHIẾN