QĐND - Ngày 7-11, I-ran và Nhóm P5+1 đã khởi động cuộc đàm phán kéo dài 2 ngày tại Giơ-ne-vơ về chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran. Ngay trước vòng đàm phán mới này đã xuất hiện tín hiệu tích cực khi một quan chức cấp cao chính quyền Mỹ cho biết, Oa-sinh-tơn sẵn sàng cắt giảm các biện pháp trừng phạt I-ran nếu Tê-hê-ran thực hiện “bước đi đầu tiên” trong việc ngừng mở rộng chương trình hạt nhân gây tranh cãi.

Quang cảnh ngày đàm phán đầu tiên về chương trình hạt nhân của I-ran tại Giơ-ne-vơ hôm 7-11. Ảnh: Roi-tơ

 

Tìm kiếm “bước đi đầu tiên”

Ngày 6-11, phát biểu với báo giới ngay trước vòng đàm phán mới giữa I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc, Nga và Đức), quan chức Mỹ giấu tên cho biết, Mỹ đã chuẩn bị cho bước đi trên nếu I-ran đồng ý ngừng tạm thời chương trình hạt nhân và hủy bỏ từng phần chương trình này. Tuy nhiên, những cắt giảm đó là “có giới hạn, có thể hủy bỏ và không ảnh hưởng đến những cốt lõi của các biện pháp trừng phạt”.

Theo quan chức này, việc I-ran tạm ngừng các nỗ lực phát triển chương trình hạt nhân, có lẽ là trong 6 tháng, có thể sẽ giúp cho các nhà đàm phán có thời gian theo đuổi một thỏa thuận toàn diện và có tính thử thách hơn. Hiện các bên vẫn đang thương lượng về khung thời gian 6 tháng này

Ông cũng cho biết có một “sự thay đổi then chốt” và Tê-hê-ran “dường như” nghiêm túc với các cuộc đàm phán. Theo đó, đây là lần đầu tiên I-ran xuất hiện với cam kết đẩy nhanh tiến trình đàm phán, bên cạnh các cuộc thảo luận chi tiết chưa từng có. Tuy nhiên, quan chức trên cũng khẳng định, điều Mỹ đang tìm kiếm là một giai đoạn đầu tiên, một bước đi đầu tiên và một nhận thức sơ khởi về việc ngừng chương trình hạt nhân của I-ran.

Vòng đàm phán lần này tập trung thảo luận những chi tiết liên quan đến đề xuất trước đó của I-ran với hy vọng đạt được sự đồng thuận cuối cùng. Đây là vòng đàm phán thứ hai kể từ khi Tổng thống I-ran Ha-xan Râu-ha-ni nhậm chức hồi tháng 8 với tuyên bố sẽ giải quyết mối lo ngại của cộng đồng quốc tế về chương trình hạt nhân của I-ran nhằm đưa đất nước thoát khỏi các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, trong bối cảnh bầu không khí đàm phán đã được cải thiện phần nào, các quan chức vẫn lo ngại cánh cửa đàm phán có thể đóng lại bất cứ lúc nào nếu không tìm ra cách nào đó để đóng băng chương trình hạt nhân của I-ran. Nhất là trong bối cảnh một số chuyên gia cho rằng I-ran đã đạt tới khả năng công nghệ có thể chế tạo một quả bom nguyên tử. Trong khi đó, các nghị sĩ Mỹ đã có phản ứng cứng rắn trước những tiến bộ hạt nhân của I-ran với việc cân nhắc áp đặt thêm các lệnh trừng phạt hà khắc hơn chống lại I-ran. Các quan chức chính quyền Tổng thống Ô-ba-ma đã lo ngại động thái này có thể phá hỏng bầu không khí đàm phán.

Khả năng sẽ đạt được nhận thức sơ khởi

Đến nay, Mỹ vẫn không tiết lộ chi tiết các bước mà họ muốn I-ran thực hiện để ngừng chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, các bước đi này có thể bao gồm quy định về mức độ làm giàu, kho nguyên liệu hạt nhân, công suất của các cơ sở hạt nhân cũng như hoạt động thanh sát.

Liên quan đến việc giảm bớt các biện pháp cấm vận, các quan chức Mỹ cho biết, Oa-sinh-tơn muốn giữ nguyên các biện pháp trừng phạt cốt lõi trong lĩnh vực dầu mỏ và ngân hàng cho tới khi có một thỏa thuận toàn diện. Thời gian gần đây, một số quan chức Mỹ đề xuất biện pháp bãi bỏ việc phong tỏa các tài sản ở nước ngoài của I-ran theo từng giai đoạn. Việc này sẽ cho phép Nhà Trắng linh hoạt hơn trong việc làm thỏa mãn Tê-hê-ran mà vẫn tránh được nguy cơ phải dỡ bỏ thêm các lệnh trừng phạt quan trọng khác.

Liệu việc Mỹ tìm kiếm “bước đi đầu tiên” trong đàm phán hạt nhân như trên có thuyết phục được I-ran ngừng chương trình hạt nhân? Hiện các bên đều giữ thái độ lạc quan nhưng thận trọng. Các quan chức Mỹ mặc dù có thái độ thận trọng khi đánh giá về triển vọng của vòng đàm phán lần này, song cho rằng, việc đạt được nhận thức sơ khởi là “trong tầm với”. Trong khi đó, các giới chức I-ran đã công khai bày tỏ hy vọng về một bước đột phá với dự báo lạc quan về khả năng nhượng bộ của phương Tây. Phát biểu với báo giới ngày 7-1, Ngoại trưởng I-ran M.J. Gia-ríp (Mohammad Javad Zarif) hy vọng có thể đạt được thỏa thuận mở đường cho một nghị quyết nhằm chấm dứt thế bế tắc hạt nhân giữa I-ran và các cường quốc thế giới trong tuần này nếu các nhà đàm phán nỗ lực hết sức mình. Tuy nhiên, ông dự báo các cuộc đàm phán sẽ rất khó khăn.

XUÂN PHONG