Kỳ 2: Hệ lụy của cuộc khủng hoảng

QĐND - Bất ổn chính trị tại Ai Cập không chỉ tác động trực tiếp đến vấn đề kinh tế - xã hội ở Ai Cập, mà còn tiếp tục đe dọa đến sự hồi phục của nền kinh tế thế giới vốn đã chịu tác động sâu rộng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới từ năm 2008…

Theo một báo cáo của Ngân hàng Credit Agricole (Pháp), cuộc khủng hoảng chính trị tại Ai Cập làm nước này thiệt hại 310 triệu USD mỗi ngày do các nhà máy đóng cửa và khách du lịch hủy chuyến. Bộ trưởng Công thương Ai Cập Xa-mi-ha En Xay-ét I-bra-him (Samiha El-Sayed Ibrahim) cho biết, xuất khẩu trong tháng 1-2011 của Ai Cập giảm 6% do lệnh giới nghiêm và khó khăn trong vận chuyển hàng hóa. Kinh tế Ai Cập được dự báo tăng trưởng 5,3% trong năm 2011, tuy nhiên khi biểu tình xảy ra, con số này lại được điều chỉnh lại ở mức 3,7%. Hơn một triệu du khách đã rời khỏi Ai Cập, hơn 80% lượng đặt tour du lịch đã bị hủy, 200 triệu USD đầu tư cho ngành du lịch bị tổn thất và hơn 2 triệu người làm việc tại khu vực dịch vụ này đang đứng trước nguy cơ mất việc làm. Ngành du lịch chiếm 6% GDP của Ai Cập, đem lại doanh thu 13 tỷ USD cho Ai Cập trong năm 2010.

Một hậu quả khác cũng rất lớn đối với Ai Cập, quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn ngoại tệ bên ngoài, đó chính là sự lo ngại của các nhà đầu tư nước ngoài. Trong những ngày biểu tình vừa qua, chính phủ đã quyết định cắt Internet trong 5 ngày (nhằm ngăn chặn người biểu tình liên lạc với nhau, kích động biểu tình và liên hệ với các thế lực bên ngoài), làm gián đoạn công việc kinh doanh của rất nhiều người. Nhiều công ty nước ngoài đã tạm ngừng hoạt động tại Ai Cập. Nhiều tập đoàn, trong đó France Télécom (Pháp), hãng dầu mỏ Loukoil (Nga) hoặc tập đoàn năng lượng RWE (Đức) đã rút toàn bộ hay một phần nhân viên của mình về nước. Ai Cập cũng sẽ rất khó khăn để lấy lại niềm tin của các nhà đầu tư. Đối với những công ty, tập đoàn chưa hoặc dự định đầu tư, kinh doanh tại Ai Cập sẽ phải suy nghĩ rất cẩn trọng trước khi đưa ra quyết định. Chưa dừng ở đó, những người giàu có ở Ai Cập đang cân nhắc chuyển tiền ra khỏi đất nước này, nhằm bảo đảm tài chính của họ không bị phong tỏa nếu Tổng thống Hô-xni Mu-ba-rắc (Hosni Mubarak) rời nhiệm.

Kênh đào Suez, tuyến đường thủy có tác động quan trọng tới giá dầu mỏ thế giới, do Ai Cập quản lý. Ảnh tư liệu

Ở khía cạnh khác, Ai Cập còn là trái tim của thế giới A-rập và các nền kinh tế hàng đầu trong khu vực. Nếu thị trường giao dịch chứng khoán Cai-rô với doanh thu mỗi ngày lên đến hàng triệu đô-la bị đóng cửa sẽ gây tổn thất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính của thế giới A-rập. Ngoài ra, tại Ai Cập đang khan hiếm lương thực, thực phẩm, vì vậy, có thể là trong tương lai gần, thị trường ngũ cốc quốc tế sẽ có những biến động mạnh.

Tâm lý lo ngại khủng hoảng chính trị tại Ai Cập cũng đã lan rộng sang các nước ở khu vực Trung Đông và Bắc Phi, ảnh hưởng tới nguồn cung dầu mỏ và điều này đã đẩy giá dầu trên thị trường thế giới có lúc vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Ai Cập không phải là quốc gia xuất khẩu dầu mỏ và không là thành viên của Tổ chức xuất khẩu dầu OPEC, nhưng kênh đào Xuy-ê (Suez) do Ai Cập kiểm soát đóng một vai trò quan trọng đối với giá dầu của thế giới. Suez là con đường huyết mạch chở dầu từ Trung Đông sang châu Âu, Mỹ và châu Á. Do đó, nếu xảy ra bất cứ sự bất ổn nào dẫn tới sự ngưng trệ con đường huyết mạch này tất yếu sẽ ảnh hưởng tới giá dầu của thế giới. Nếu kênh đào Suez bị rối loạn, sẽ làm ảnh hưởng tới các cảng Alexandria và cảng Damietta, những cảng trung chuyển hàng hóa lớn từ Á sang Âu… Nếu kênh Suez bị rối loạn do các tác nhân chính trị, con đường vận tải đường biển phải vòng qua châu Phi, sẽ đẩy giá dầu leo thang… Theo các chuyên gia kinh tế, việc giá dầu thế giới vượt trên mức 90 USD/thùng sẽ đội chi phí sản xuất lên cao và cản trở đà phục hồi của kinh tế toàn cầu sau khủng hoảng.

Bên cạnh đó, do những cơn sốt cách mạng ở Ai Cập và Tuy-ni-di có khả năng lây lan đến Y-ê-men, Gioóc-đa-ni và các nước khác, giới đầu tư có thể rút tiền của họ từ các nước đó để chuyển đến những nơi yên tĩnh hơn. Điều này có thể khiến các nhà đầu tư tìm kiếm "nơi trú ẩn an toàn” cho đồng tiền của họ tại những thị trường mới nổi. Và đây cũng là mối đe dọa tiềm năng đối với các thị trường này, bởi vì làn sóng đô-la đổ xô vào sẽ gây ra một vòng xoáy mới của lạm phát và cuộc chiến tranh tiền tệ.

Xét trên góc độ chính trị, khủng hoảng chính trị tại Ai Cập đến một thời điểm nào đó rồi sẽ qua đi, có thể sẽ có một lực lượng chính trị mới lên nắm quyền. Tuy nhiên, viễn cảnh của một nước Ai Cập do Phong trào Anh em Hồi giáo nắm quyền có thể là một cơ may đối với người Hồi giáo nhưng đối với Mỹ và I-xra-en, đây sẽ là một thảm họa chiến lược. Sự giúp đỡ của Ai Cập sau sự kiện 11-9 là cực kỳ quan trọng trong việc ngăn chặn và làm suy yếu al-Qaeda. Nếu Ai Cập không hợp tác nữa hay trở thành thù địch, chiến lược của Mỹ sẽ bị hủy hoại nghiêm trọng. Mất mát lớn hơn sẽ là I-xra-en. Lãnh đạo I-xra-en cũng như đang ngồi trên đống lửa. Lo lắng lớn nhất của I-xra-en là Phong trào Anh em Hồi giáo có thể sẽ nắm được vai trò trọng yếu trong chính quyền Ai Cập tương lai và như vậy Hiệp ước hòa bình I-xra-en - Ai Cập không còn được duy trì. Thậm chí, I-xra-en còn lo ngại rằng Phong trào Anh em Hồi giáo chỉ là một thành phần trong các tổ chức đấu tranh. Nhưng nếu cuộc tranh chấp giữa người dân và chính quyền Hosni Mubarak kéo dài, có thể nhóm tôn giáo tương đối ôn hòa này bị các phần tử quá khích cướp quyền lãnh đạo, và đưa cuộc biến động này tới một chế độ tôn giáo cực đoan. Chính phủ I-xra-en đang nêu lên viễn cảnh này để cảnh giác các nước Tây phương, nhất là nước Mỹ. Và hệ quả tất yếu là Mỹ và I-xra-en sẽ tìm mọi cách can thiệp vào đây, mục đích để dựng lên một chính quyền thân phương Tây trong tương lai. 

Hà Vy

Kỳ 1: Đi tìm nguyên nhân

Kỳ 3: Ai Cập sẽ đi về đâu?