Kinh phí đầu tư từ đâu?

Khôi phục phường rối nước ở xã Hồng Phong, huyện Ninh Giang, Hải Dương.

Báo Quân đội nhân dân số ra từ ngày 3 đến ngày 6-6 đã đăng loạt bài “Xây dựng nông thôn mới: Thực trạng và kỳ vọng”.  Sau khi báo phát hành, bạn đọc từ khắp mọi miền của Tổ quốc đã gửi thư, gọi điện về tòa soạn hoan nghênh và bày tỏ những băn khoăn của địa phương khi triển khai chương trình nông thôn mới, trong đó khó khăn lớn nhất là kinh phí đầu tư.

Đáp ứng yêu cầu của bạn đọc, chúng tôi đã đến một số cơ quan chức năng để tìm câu trả lời trong chương trình xây dựng nông thôn mới: Kinh phí đầu tư từ đâu?

Ngân sách Nhà nước hỗ trợ  đối với 11 xã thí điểm

Đề  án “Chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” đã được Ban Bí thư thông qua tại phiên họp ngày 31-3-2009 .

Trên cơ sở đề xuất của các địa phương, Ban Bí thư đã lựa chọn 11 xã có mức phát triển trung bình khá thuộc 11 tỉnh, thành phố, đại diện cho các vùng khác nhau của đất nước để thí điểm xây dựng (gồm xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên; xã Hải Đường, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định; xã Tân Thịnh, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang; xã Gia Phố, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh; xã Tam Phước, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam; xã Tân Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng; xã Tân Lập, huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước; xã Mỹ Long Nam, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh; xã Định Hòa, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang; xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh; xã Thụy Hương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội) với mục tiêu là xây dựng 11 xã trở thành các mô hình điểm về nông thôn mới thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo Bộ Tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.

Ðể thực hiện mục tiêu xây dựng 11 xã điểm theo đúng các tiêu chí được duyêt, Ðề án đã đề ra những nhiệm vụ cần phải thực hiện, trong đó xác định, xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mô hình nông thôn mới được thực hiện theo phương châm dựa vào nội lực của cộng đồng địa phương là chính. Nhà nước hỗ trợ một phần trực tiếp cho các xã điểm để phát huy sự đóng góp của người dân và cộng đồng.  Ngân sách trung ương hỗ trợ 100% cho các đối tượng (dự án), gồm: Chi phí cho công tác quy hoạch; đường giao thông đến trung tâm xã; xây dựng trụ sở xã; xây dựng trường học đạt chuẩn; xây dựng trạm y tế xã; xây dựng nhà văn hóa xã; hệ thống cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh; kinh phí cho công tác đào tạo kiến thức về xây dựng nông thôn mới cho cán bộ xã, cán bộ thôn bản, cán bộ hợp tác xã và chủ trang trại. Nguồn vốn thực hiện cho các đối tượng này phần lớn đã nằm trong các chương trình hỗ trợ có mục tiêu, cân đối ngân sách địa phương.  

Các xã còn lại: Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân cùng làm

Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 4-6-2010 của Thủ tướng Chính phủ, nguồn vốn thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới được huy động từ ngân sách trung ương và địa phương; vốn tín dụng; vốn từ các doanh nghiệp, hợp tác xã, các loại hình kinh tế khác và huy động đóng góp từ cộng đồng dân cư. Cơ chế hỗ trợ theo nguyên tắc: Hỗ trợ 100% từ ngân sách trung ương cho công tác quy hoạch; đường giao thông tới trung tâm xã; xây dựng trụ sở xã, trường học đạt chuẩn, trạm y tế xã, nhà văn hóa xã; kinh phí cho công tác đào tạo kiến thức về xây dựng nông thôn mới cho cán bộ xã, cán bộ thôn bản, cán bộ hợp tác xã. Hỗ trợ một phần từ ngân sách trung ương cho xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt, thoát nước thải khu dân cư; đường giao thông nông thôn, xóm, kênh mương nội đồng... 

Cơ chế huy động vốn là thực hiện lồng ghép các nguồn vốn của các chương trình mục tiêu quốc gia; các chương trình, dự án hỗ trợ có mục tiêu trên địa bàn như  chương trình giảm nghèo; chương trình quốc gia về việc làm; chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; chương trình phòng, chống tội phạm; chương trình dân số và kế hoạch hóa gia đình; chương trình giáo dục đào tạo; chương trình 135; dự án trồng mới 5 triệu héc-ta rừng; hỗ trợ đầu tư trụ sở xã…

Các địa phương được huy động tối đa nguồn lực của địa phương mình để tổ chức triển khai chương trình. Tiền thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất (sau khi đã trừ đi chi phí) để lại cho ngân sách xã, ít nhất 70% thực hiện các nội dung xây dựng nông thôn mới. Ngoài ra, địa phương được huy động vốn đầu tư của doanh nghiệp đối với các công trình có khả năng thu hồi vốn trực tiếp; doanh nghiệp được vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước hoặc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được ngân sách nhà nước hỗ trợ sau đầu tư và được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật.

Các nguồn vốn khác cũng có thể được sử dụng cho chương trình xây dựng nông thôn mới như khoản viện trợ không hoàn lại của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cho các dự án đầu tư.

Riêng các khoản đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện của nhân dân trong xã cho từng dự án cụ thể sẽ do hội đồng nhân dân xã thông qua.

Các Bộ: Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam… cũng vừa ban hành các văn bản hướng dẫn các địa phương thực hiện cơ chế huy động vốn và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn này.

Bài và ảnh: Đỗ Phú Thọ