Tăng cường sản xuất tăng nguồn cung hàng hóa là một biện pháp kìm hãm lạm phát. Ảnh Internet

Dưới góc độ của nhà quản lý, đồng chí Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng, dù đang gặp rất nhiều khó khăn trong kìm hãm tốc độ tăng giá, nhưng không vì lạm phát mà chúng ta rụt rè, bỏ lỡ các cơ hội tăng trưởng.

- Có thể hình dung ra nhiều khó khăn mà nhà quản lý Việt Nam hiện đang gặp phải khi muốn kìm hãm tốc độ tăng giá. Theo đồng chí, khó khăn lớn nhất là gì?

- Khó khăn thứ nhất là tình hình kinh tế, tài chính, giá cả trên thị trường thế giới luôn có những biến động khó lường. Những biến động đó không chỉ do các yếu tố kinh tế tác động mà còn bị yếu tố chính trị chi phối rất bất thường nên khó dự báo. Trong khi đó, năng lực dự báo của chúng ta lại kém, dự báo không sát tình hình thực tế, vì thế những phản ánh chính sách thường chậm, lệch pha với sự biến động của thị trường, hiệu quả không cao. Tôi nói ví dụ: năm 2007, thực tế lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đổ vào Việt Nam tăng hơn 56%, giá dầu thế giới thực tế cao hơn gần 20% so với dự báo của chúng ta…

Khó khăn thứ hai sâu xa từ cái gốc của nền kinh tế nước ta là vấn đề cơ cấu kinh tế, là trình độ phát triển thấp; chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao mà không thể một sớm một chiều khắc phục được…

Khó khăn thứ ba là yếu tố tâm lý “tăng giá bầy đàn” luôn thường trực trong nền kinh tế không kiểm soát được.

- Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 3 tháng đầu năm đã là 9,19%. Như thế, chắc rằng chúng ta không thể giữ chỉ số tăng giá dưới chỉ số tăng trưởng. Theo đồng chí, mục tiêu chỉ số tăng giá năm nay ở bao nhiêu là phù hợp?

- Tôi đồng ý với ý kiến rằng phải cố gắng giữ chỉ số tăng giá năm nay không cao hơn năm 2007. Tất nhiên làm được điều này cũng là rất khó khăn trong tình hình hiện nay. Bởi vì, kinh tế thế giới suy giảm, lạm phát có tính toàn cầu đang ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế nhiều nước. Nhiều nước đã phải điều chỉnh lại mục tiêu tăng trưởng và lạm phát. Chúng ta cũng vậy thôi, cũng phải điều chỉnh, vì ngay Quý I chúng ta đã không đạt mục tiêu tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế rồi (GDP tăng 7,5-7,7%, CPI tăng 9-9,2%). Những tháng còn lại còn nhiều khó khăn, vì vậy, điều chỉnh theo hướng chỉ số giá tiêu dùng năm 2008 không cao hơn năm 2007 là phù hợp.

- Để kiềm chế lạm phát, tăng giá, Chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp. Theo đồng chí, đâu là biện pháp quan trọng nhất cần phải thực hiện triệt để?

- Muốn bình ổn được giá cả phải áp dụng tổng hợp nhiều biện pháp. Vì thế biện pháp nào cũng rất quan trọng. Ngay từ đầu năm chúng ta đã đưa ra rất nhiều biện pháp kiềm chế giá cả, kiểm soát lạm phát từ việc giữ vững các cân đối kinh tế vĩ mô, chính sách tài chính, chính sách tiền tệ, điều hành và kiểm soát hoạt động của thị trường đến thông tin tuyên truyền… Vấn đề quan trọng cần nói đến là phải tìm ra chính xác nguyên nhân lạm phát hiện nay là gì mới có giải pháp đúng.

Chúng ta đã tìm ra lạm phát hiện tại ở nước ta đang được quy về hai loại: lạm phát do cầu kéo (thể hiện trên thực tế là lượng tiền lưu thông và khối lượng tín dụng tăng đáng kể và vượt qua khả năng có giới hạn của mức cung hàng hóa) và lạm phát do chi phí đẩy (do các cơn sốc của giá cả thị trường đầu vào của sản phẩm và tiêu dùng… đẩy chi phí sản xuất, giá thành hàng hóa dịch vụ tăng cao).

Những biện pháp quan trọng nhất kiểm soát tình hình trên là phải áp dụng các chính sách khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất, tăng cung hàng hóa. Áp dụng đủ liều lượng chính sách thắt chặt tiền tệ làm giảm tốc độ cung ứng tiền (thông qua các biện pháp tăng dự trữ bắt buộc, tăng lãi suất chiết khấu, tái cấp vốn, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ thị trường mở để rút tiền về, kiểm soát cơ cấu tín dụng…); cắt giảm chi tiêu ngân sách đối với đầu tư chưa mang lại hiệu quả, chưa cần thiết cấp bách, lãng phí…; khống chế bội chi ngân sách ở mức thấp nhất hợp lý; kiểm soát các yếu tố hình thành giá, chống độc quyền, tăng giá bất hợp lý…

Những biện pháp này chúng ta đang làm mạnh và đã có tác động đến thị trường, giá tháng 3 vẫn tăng nhưng tăng ở mức thấp hơn tháng 2-2008.

- Để xây dựng một chính sách vĩ mô hoàn chỉnh, kiểm soát được giá cả, chúng ta phải chú trọng những điều gì?

- Điều đầu tiên là phải có đủ thông tin, dự báo sát thực diễn biến và xu thế vận động của kinh tế, tài chính, tiền tệ, cung - cầu, thị trường giá cả trong nước và thế giới. Phải có đội ngũ chuyên gia giỏi phân tích kỹ lưỡng thực trạng vấn đề, kiến nghị hướng giải quyết, đủ bản lĩnh cung cấp được những phương án khách quan và toàn diện tình hình cũng như giải pháp để những người có thẩm quyền lựa chọn. Đồng thời cũng không nên quên rằng phải có đội ngũ những nhà khoa học, những nhà quản lý có trình độ giúp phản biện để hình thành chính sách hợp lý, phải có quyết tâm chính trị trên cơ sở khoa học, khách quan trong quyết sách lựa chọn giải pháp phù hợp với yêu cầu của thực tiễn.

- Nhiều người hiến kế để kiềm chế lạm phát, giá tăng cần rà soát lại mục tiêu tăng trưởng GDP hằng năm theo hướng thấp và ổn định hơn cho đến khi nào lạm phát trở lại mức 5 – 6%. Đồng chí nghĩ gì về ý kiến này?

- Tôi cho rằng một nền kinh tế ở trạng thái tốt thì các mục tiêu kinh tế vĩ mô phải là: tăng trưởng cao, lạm phát thấp, thất nghiệp ít và thặng dư cán cân thanh toán. Mục tiêu tăng trưởng và lạm phát có mối quan hệ với nhau, tuy chưa có quy luật mang tính định lượng chính xác về vấn đề này, nhưng nếu theo dõi lịch sử ở nước ta thì thấy rằng: lạm phát đến mức thiểu phát thì sẽ làm cho kinh tế tăng trưởng thấp, đấy là điều không bình thường (thời kỳ 1999-2003: tăng trưởng kinh tế bình quân: 6,54%, giá tiêu dùng bình quân tăng 1,44%). Lạm phát vừa phải sẽ kích thích tăng trưởng kinh tế cao (thời kỳ 1992-1998: tăng trưởng kinh tế bình quân 8,34%/năm, chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm tăng 8,1%)…

Chống lạm phát thì phải xem lại mục tiêu tăng trưởng cho phù hợp là điều bình thường, nhưng cũng không được bỏ lỡ các cơ hội tăng trưởng nếu có. Tuy đây là một bài toán khó, nhưng nếu đặt mục tiêu tăng trưởng theo hướng thấp và ổn định hơn đến khi nào lạm phát trở lại mức 5% - 6% mà không căn cứ vào thực tế như ý kiến đâu đó nêu ra thì cũng không ổn. Vấn đề đặt ra là: không chờ mà phải tùy tình hình thế giới, trong nước mà xác định mục tiêu cho phù hợp trên cơ sở đánh giá sát thực các nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế bao gồm các yếu tố đầu vào (vốn đầu tư, lao động và năng suất các nhân tố tổng hợp) và các yếu tố đầu ra.

QUANG PHƯƠNG (thực hiện)