Không quyết liệt, khó ngăn được xe quá tải phá đường

QĐND - Nhiều tuyến quốc lộ trên cả nước đang ngày ngày oằn mình gánh những phương tiện quá khổ, quá tải. Đây là một trong những nguyên nhân khiến đường sá nhanh xuống cấp hơn, thiệt hại khó có thể đong đếm hết.

Từ ngày 1-4, các địa phương bắt đầu đồng loạt ra quân kiểm soát xe quá khổ, quá tải. Nhưng để ngăn chặn hiệu quả những “hung thần” phá đường, cần sự quyết tâm, kiên trì của lực lượng chức năng và thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ.

Xe tải tìm cách “né” trạm cân

Tình trạng ô tô chở quá khổ, quá tải đã trở nên nhức nhối trong nhiều năm qua. Có phương tiện chở vượt gấp 2, gấp 3 lần so với tải trọng thiết kế nhằm giảm giá cước vận tải, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh. Hậu quả là đường sá hư hỏng, Nhà nước phải bỏ tiền duy tu, bảo dưỡng, còn nguồn lợi từ chở hàng quá tải lại phục vụ cho một số ít cá nhân. Để chấn chỉnh tình trạng này, từ cuối năm 2013 đến đầu 2014, Tổng cục Đường bộ Việt Nam (ĐBVN) đã bàn giao 63 bộ cân xe lưu động cho các tỉnh, thành phố trên toàn quốc nhằm kiểm tra tải trọng xe trên các tuyến quốc lộ trọng điểm. Một số địa phương đã bắt đầu đưa bộ cân vào hoạt động và từ ngày 1-4, triển khai ra quân đồng loạt. Lực lượng liên ngành cùng kiểm tra, xử lý xe quá tải gồm cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông, một số địa phương còn huy động cảnh sát cơ động.

Lực lượng chức năng hướng dẫn phương tiện vào kiểm tra tải trọng tại trạm cân lưu động trên Quốc lộ 2.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Quân đội nhân dân, trong những ngày đầu triển khai, lưu lượng xe tải trên nhiều tuyến quốc lộ đã giảm đáng kể. Trên Quốc lộ 2, Quốc lộ 3, Quốc lộ 6, Quốc lộ 70, nhiều xe tải đã tạm dừng hoạt động. Tại điểm đặt bộ cân xe lưu động ở chân cầu Việt Trì (trên Quốc lộ 2), trong ngày 1-4, hơn 20 phương tiện được kiểm tra tải trọng nhưng không có phương tiện nào vi phạm; ngày 2-4, kiểm tra 139 phương tiện, chỉ phát hiện 13 xe chở quá tải trọng cho phép, nhiều xe tải đã bỏ hẳn tấm vải bạt che phần thùng hàng để thể hiện thùng xe rỗng hoặc chở ít hàng. Dọc tuyến Quốc lộ 2, nhiều phương tiện dừng, đỗ tại các trạm nghỉ, cây xăng. Một số xe chủ động san hàng sang xe khác trước khi đi qua trạm cân. Còn trên Quốc lộ 1, trong những ngày qua, có hiện tượng ô tô tải dừng thành hàng dài ngay bên đường, cố tình không đi qua nơi đặt bộ cân lưu động, chờ đến khi lực lượng chức năng tạm nghỉ mới tìm cách “lách” qua. Cá biệt, tại Hải Phòng, một ô tô đã cố tình làm hỏng trạm kiểm tra tải trọng xe đặt trên Quốc lộ 5. Tổng cục ĐBVN ngay sau đó đã có văn bản đề nghị UBND thành phố Hải Phòng chỉ đạo điều tra, xử lý nghiêm, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với lái xe cố tình đâm xe vào trạm cân, đồng thời điều động thiết bị thay thế để duy trì hoạt động.

Phú Thọ là một trong những địa phương nhận bộ cân lưu động đợt đầu tiên từ tháng 9-2013 và sớm đưa thiết bị này vào hoạt động. Theo phản ảnh của ông Lê Quang Hạ, Phó chánh Thanh tra Sở Giao thông vận tải (GTVT) Phú Thọ, khi phát hiện có trạm cân, rất nhiều phương tiện nghỉ hoạt động. Đơn cử như đợt kiểm tra xe trên Quốc lộ 70B thuộc huyện Yên Lập, vị trí gần mỏ đá, thường xuyên có xe tải chở đất, đá lưu thông, nhưng trong suốt 20 ngày không kiểm tra được xe nào. “Khi đặt trạm cân trên quốc lộ, xe tải lưu thông giảm hẳn, số xe phải hạ tải rất ít, hầu hết, phương tiện đều ngừng hoạt động hoặc tìm đường khác để tránh trạm cân”, ông Lê Quang Hạ cho biết. Để khắc phục tình trạng này, trong đợt ra quân những ngày qua, lực lượng chức năng tại Phú Thọ đã sử dụng 4 thiết bị cân xe xách tay cùng với bộ cân xe lưu động, bố trí ở những tuyến đường khác nhau. Ngoài ra, còn có lực lượng cơ động, kiểm tra cả những xe dừng lại bên đường, nếu có vi phạm sẽ kịp thời xử lý.

Các địa phương phải cùng vào cuộc quyết liệt

Công tác kiểm tra tải trọng phương tiện chỉ phát huy hiệu quả khi buộc xe chở quá tải phải hạ tải, chỉ khi chở đúng trọng tải cho phép mới được lưu thông. Muốn tìm được vị trí mặt đường thông thoáng vừa đặt trạm cân lưu động, vừa có bãi hạ tải không phải là việc dễ dàng. Đây là một trong những khó khăn được nhiều địa phương phản ánh.

Theo ông Nguyễn Xuân Cường, Phó tổng Cục trưởng Tổng cục ĐBVN, cần phải khẳng định rõ, trách nhiệm hạ tải cũng như các chi phí liên quan đến hạ tải, đối tượng vi phạm phải chịu hoàn toàn. Cơ quan chức năng có thể hợp đồng trước một số vị trí hạ tải, nhưng không có nghĩa là làm thay lái xe, chủ phương tiện vi phạm. Thực tế, tại trạm kiểm tra tải trọng trên Quốc lộ 2 thuộc địa phận tỉnh Phú Thọ, các phương tiện vi phạm đều phải tự chịu trách nhiệm hạ tải, giải pháp chủ yếu là lái xe, chủ phương tiện tìm xe khác đến để san bớt hàng hóa. Đối với những phương tiện quá tải chở mặt hàng đặc thù như: Hàng đông lạnh, khí ga, chất lỏng, cách xử lý cũng linh hoạt hơn, đó là cho viết cam kết, tự có trách nhiệm hạ tải, nếu sau đó tiếp tục vi phạm sẽ tiến hành xử lý theo quy định.

Mặc dù từ ngày 21-3, Tổng cục ĐBVN đã có chỉ thị về việc đồng loạt triển khai kiểm tra tải trọng xe trên cả nước, nhưng thực tế đến nay, mới có 36/63 tỉnh, thành phố đưa trạm cân vào hoạt động. Theo phản ánh của một số địa phương, có những phương tiện quá tải lưu thông trên quốc lộ qua địa bàn nhiều tỉnh mà không bị phát hiện. Một trong những nguyên nhân là do trên tuyến có nơi đã kiểm tra tải trọng xe, nơi chưa thực hiện. Ông Nguyễn Xuân Cường đánh giá, chính quyền một số địa phương chưa tạo điều kiện đưa bộ cân tải trọng xe lưu động ra đường, có thể do chưa thành lập được trạm kiểm tra tải trọng, chưa có kế hoạch phối hợp lực lượng liên ngành hoặc chưa bố trí kinh phí thường xuyên cho hoạt động của trạm… “Khi triển khai đồng loạt sẽ có khó khăn, nhưng không vì khó khăn mà chùn bước, nếu có sự chỉ đạo quyết liệt, sự vào cuộc của chính quyền địa phương, trực tiếp là lực lượng cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông, công tác kiểm soát tải trọng xe chắc chắn sẽ thu được kết quả”, ông Nguyễn Xuân Cường bày tỏ.

Trong công văn mới nhất gửi UBND các tỉnh, thành phố, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng đã hối thúc các địa phương cần hoàn thiện thủ tục để triển khai cân xe chậm nhất là ngày 15-4. Bộ trưởng Bộ GTVT đề nghị các địa phương triển khai một số giải pháp cấp bách như: Duy trì trạm cân 24/24 giờ; ưu tiên sử dụng kinh phí từ Quỹ Bảo trì đường bộ địa phương và kinh phí từ xử phạt vi phạm để bảo đảm cho hoạt động cân xe. Khi phát hiện xe đã thay đổi kết cấu, hình dáng, kích thước không đúng quy định thì lập biên bản, tạm giữ giấy tờ xe, yêu cầu chủ xe tự tháo dỡ phần cải tạo và đưa xe đến Trung tâm Đăng kiểm gần nhất để kiểm tra. Phương tiện chỉ được lưu thông khi đã hạ tải, tháo dỡ phần cải tạo trái quy định. Bên cạnh đó, còn cần nhiều giải pháp đồng bộ như: Kiểm soát phương tiện từ khi nhập khẩu, đăng kiểm, kiểm soát nguồn hàng tại bến cảng, mỏ khoáng sản, vật liệu.... Cân tải trọng xe chỉ là biện pháp cuối cùng khi phương tiện cố tình vi phạm lưu thông trên đường. Từ đó, mới có thể hướng đến mục tiêu trước mắt là giảm dần và chấm dứt tình trạng xe quá tải vào năm 2015.

Bài và ảnh: MẠNH HƯNG