Từ ngày 1-9-1010, Nghị định số 75/2010/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa có hiệu lực thi hành, trong đó có những điều khoản quy định về các hành vi vi phạm trong hoạt động in, nhân bản, tàng trữ, phát hành băng, đĩa phim và ca nhạc. Theo đó, mức xử phạt hành chính cao nhất lên đến 40 triệu đồng với tổ chức, cá nhân vi phạm.

Bên trong một cửa hàng băng đĩa tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Sau hơn 20 ngày Nghị định 75 có hiệu lực, Thanh tra chuyên ngành văn hóa của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) Thành phố Hồ Chí Minh lập biên bản một kho băng đĩa lậu, không có tem nhãn lên đến gần 300 nghìn đĩa vào ngày 10-9. Thị trường băng đĩa nhạc Thành phố Hồ Chí Minh bề ngoài tuy có vẻ trầm lắng, nhưng bên trong vẫn rất sôi động.

Dạo một vòng quanh các cửa hàng băng đĩa của thành phố trên đường Huỳnh Thúc Kháng, đường Trần Hưng Đạo, chợ Nhật Tảo, có thể thấy hầu hết người mua đều tìm những băng đĩa không tem nhãn, băng đĩa nhập lậu. Loại đĩa này có giá chỉ từ 5.000 đến 10.000 đồng/đĩa DVD, trong khi đĩa phát hành chính thức giá 30.000 đến 40.000 đồng/đĩa. Tại một số cửa hàng, trên các quầy trưng bày vẫn là những mẫu băng đĩa hợp pháp nhưng người mua sẵn sàng được cung cấp những băng đĩa lậu, nếu có nhu cầu. Chính chúng tôi đã được giới thiệu đủ các loại đĩa hình, đĩa ca nhạc không tem nhãn.

Tại một cửa hàng trên đường Huỳnh Thúc Kháng, sau khi chúng tôi chọn một số đĩa từ tập bìa đĩa được giấu sau quầy hàng, người chủ dùng điện thoại liên lạc và chừng 5 phút sau đã có người mang đĩa đến, bỏ vào bao bì. Tại các cửa hàng lớn, những đĩa lậu này thường được bán với giá từ 10.000 đến 20.000 đồng/đĩa DVD so với những người đi bán dạo (5.000 đến 7.000 đồng/đĩa DVD), bởi chất lượng đĩa cao hơn và người mua có thể đổi đĩa khác nếu không hài lòng. Nhiều các cửa hàng còn có những băng, đĩa có nội dung đồi trụy, phản động. Tuy nhiên, loại băng, đĩa này chỉ được bán cho những người mua "quen mặt".

Băng đĩa không tem nhãn tại một cửa hàng ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Thanh tra chuyên ngành Sở VH-TT-DL Thành phố Hồ Chí Minh, có tới 99% cửa hàng bán lẻ băng, đĩa trên địa bàn thành phố có vi phạm về buôn bán, kinh doanh băng đĩa sao chép, nhập lậu, không tem nhãn. Riêng năm 2009, số đĩa lậu bị các cơ quan chức năng thành phố thu giữ, lập biên bản đưa đi tiêu hủy đã lên đến 25 tấn. Tuy nhiên, đây chỉ là “phần nổi của tảng băng”. Chỉ tính từ ngày 1-12-2009 đến ngày 31-8-2010, các cơ quan chức năng đã kiểm tra và xử lý vi phạm 35 vụ, chuyển cơ quan cảnh sát điều tra 4 vụ có dấu hiệu vi phạm hình sự. Trong đó, đoàn kiểm tra liên ngành thành phố xử lý 4 vụ với hơn 1.800 đĩa, phạt tiền hơn 37,6 triệu đồng, Thanh tra chuyên ngành Sở VH-TT-DL Thành phố Hồ Chí Minh kiểm tra và xử lý 35 vụ, thu giữ gần 150 nghìn đĩa, ra quyết định xử phạt hơn 453 triệu đồng. Đó chỉ là những vụ mà người chủ hoặc người đại diện vi phạm có mặt và ký biên bản vi phạm. Còn những vụ mà người vi phạm “bỏ của chạy lấy người” thì cơ quan chức năng đành bó tay.

Ông Nguyễn Thành Loan Mười, Phó chánh thanh tra Sở VH-TT-DL Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành văn hóa, cho biết: “Từ đầu năm đến nay, số lượng đĩa mà chúng tôi chưa thể xử lý được lên đến cả triệu chiếc, do cơ sở vi phạm không đến để thống kê, thẩm định. Khi kiểm tra, phát hiện vi phạm, trừ trường hợp kinh doanh tại nhà, còn lại hầu hết cơ sở chỉ có người đứng bán hàng thay mặt chủ kinh doanh ký biên bản vi phạm, thậm chí, có khi chủ vi phạm có mặt ở đó nhưng họ chỉ nhận là người làm thuê chúng tôi cũng không biết được”. Cũng theo cơ quan chức năng, khi vi phạm, người chủ kinh doanh sẵn sàng bỏ hàng vì băng, đĩa vẫn bị tịch thu mà mức phạt cao, thậm chí có thể bị truy tố. Bên cạnh đó, việc cấp phép đăng ký kinh doanh khá dễ dàng nên người vi phạm có thể thuê, mướn địa điểm khác để tiếp tục mở cửa hàng hoặc nhờ người khác đứng tên xin phép kinh doanh ngay tại địa chỉ vừa vi phạm. Chính vì vậy, những vụ kiểm tra, phát hiện buôn bán, kinh doanh, tàng trữ số lượng lớn băng đĩa vi phạm từ đầu năm đến nay đều không thể xử lý được người vi phạm. 

Điển hình là các vụ: Kiểm tra nhà số 65 đường Miếu Bình Đông, phường Bình Hưng Hòa A, quận Bình Tân (ngày 10-9), phát hiện hơn 300 nghìn đĩa không có  tem nhãn; kiểm tra cửa hàng số 225A đường Bình Long, phường Bình Hưng Hòa A, vừa kinh doanh bán lẻ, vừa tàng trữ bỏ mối, phát hiện hơn 100 nghìn đĩa vi phạm. Trường hợp “Siêu thị đĩa” tại số 98-O đường Lê Lai, quận 1, cơ quan chức năng phát hiện hơn 100 nghìn băng đĩa ngoại nhập lậu, trong đó phát hiện hơn 10 đĩa DVD có nội dung đồi trụy, người đại diện cơ sở này đã bỏ luôn, do đó thanh tra Sở VH-TT-DL không thể tiếp tục xử lý được.

Theo Nghị định 75, người mua từ 10 đĩa không có tem nhãn trở lên sẽ bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, ông Nguyễn Thành Loan Mười cho biết: “Điều này rất khó thực hiện, bởi phải bắt quả tang,  lấy lực lượng đâu để  dàn ra cả thành phố  làm việc này”.

Với địa bàn rộng, nhu cầu giải trí cao, Thành phố Hồ Chí Minh luôn là thị trường hấp dẫn của những đối tượng in sao, nhập lậu đĩa. Hiện tại, các đối tượng này đều chuyển ra vùng ven, nơi có địa thế trống trải hoặc tình hình trật tự trị an phức tạp thuê nhà, kho để làm điểm sản xuất, tàng trữ, rồi sau đó đưa đi tiêu thụ. Do đó, mặc dù rất nỗ lực, nhưng các cơ quan chức năng không thể kiểm soát được. Bên cạnh đó, thủ đoạn của các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, kín đáo hơn.

Theo cơ quan thanh tra Sở VH-TT-DL Thành phố Hồ Chí Minh, để hạn chế nạn băng đĩa lậu, rất cần sự hỗ trợ của các địa phương, quận, huyện, phường, xã trong việc quản lý địa bàn, phát hiện những cơ sở có dấu hiệu vi phạm. Việc tuyên truyền về Nghị định 75/2010/NĐ-CP trong mọi tầng lớp nhân dân cần được đẩy mạnh hơn nữa.

Bài, ảnh: XUÂN CƯỜNG